Giải bài tập - Cánh diều lớp 7

5. Quê hương của N nổi tiếng về các lễ hội truyền thống, với nhiều hoạt động văn hoá và loại hình nghệ thuật. Những suy nghĩ, việc làm nào dưới đây của N thể hiện góp phần giữ gìn những giá trị truyền thống của quê hương?

(Khoanh tròn chữ cái trước những câu em lựa chọn)

A. Ước mơ sau này sẽ trở thành hướng dẫn viên du lịch.

B. Tìm gặp nghệ nhân để phỏng vấn và viết bài giới thiệu về các hoạt động văn hoá.

C. Giới thiệu với mọi người về sự ra đời và giá trị của các lễ hội truyền thống.

D. Làm mọi cách để sau này trở thành người nổi tiếng của một loại hình nghệ thuật.

E. Mong muốn được giúp đỡ mọi người khi đến tham gia hoặc tham quan lễ hôi.

5. Hành vi, biểu hiện nào dưới đây là góp phần bảo vệ di sản văn hoá? Giải thích vì sao.

5. Em sẽ làm gì để khích lệ, động viên bạn bè quan tâm, cảm thông và chia sẻ với người khác?

5. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

CON GÁI NGƯỜI LAO ĐỘNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIÀNH HỌC BỎNG CỦA ĐẠI HỌC HARVARD, MỸ

Trần Thị Diệu Liên sinh ra trong gia đình nghèo khó, mẹ làm lao công, song Liên luôn nỗ lực học tập hết mình. Nhà nghèo, chuyện ăn, học, quần áo của Liên lúc nào cũng thua thiệt chúng bạn ở lớp, ở trường, nhưng không lúc nào Liên ca thán hay tự ti, mà luôn năng nổ, chăm học. Kết quả sau 12 năm miệt mài đèn sách, Liên đã đoạt học bổng trị giá hơn 300 000 USD (gần 7 tỉ đồng) của Đại học Harvard, Mỹ.
Ánh mắt đượm buồn xen lẫn niềm tự hào, bố Liên kể, từ hồi học mẫu giáo đến tận lớp 12, năm nào con gái đầu lòng cũng đạt danh hiệu Học sinh Giỏi. Liên kể, hồi học trung học phổ thông, em xin phép bố mẹ đi dạy tiếng Anh ở các Mái ấm tình thương cho trẻ khuyết tật sau giờ học trên lớp. Việc làm từ thiện này xuất phát từ lời căn dặn của bố mẹ là phải biết chia sẻ, thương yêu những người có hoàn cảnh kém may mắn hơn mình. Mỗi năm học, cô bé mang nhiều tấm giấy khen và dán khắp nhà. Đến khi bức tường bé xíu của căn nhà không đủ chỗ dán nữa, bố của Liên xếp những tấm giấy khen thành xấp đóng lên giá sách. Chỉ tay về bức tường treo đầy giấy khen, huy chương của con gái, mẹ Liên nói: “Mỗi lần mệt mỏi vì công việc hay tủi thân vì hoàn cảnh nghèo khó, nhìn lên bức tường này là tôi quên hết tất cả”. Nói đến đây, mẹ Liên lại chực khóc. “Gặp phụ huynh khác hay hàng xóm, ai cũng khen con mình khiến tôi cảm thấy thơm lây. Mình làm lao công mà có con học giỏi nên ai cũng thương”, mẹ Liên sụt sùi. Liên thổ lộ, con đường du học mà em quyết theo đuổi không phải là duy nhất để đến thành công. “Em đeo đuổi học bổng du học vì muốn khám phá thêm thế giới, học hỏi được nhiều điều mới lạ", Liên nói. Trước ngày sang Mỹ, hành trang lớn nhất nữ sinh này mang theo là nghị lực và tính tự lập được rèn luyện suốt mười mấy năm qua.

(Theo Mạnh Tùng, vnexpress.vn, ngày 17/7/2016)

a) Theo em, vì sao chị Diệu Liên đạt được những thành tích xuất sắc trong học tập?

b) Ý thức tự giác, tích cực trong học tập của chị Diệu Liên có ý nghĩa gì đối với bản thần, gia đình và xã hội?

5. Em hãy giải thích ngắn gọn ý nghĩa của các câu thành ngữ, tục ngữ sau:

- Chữ tín còn quý hơn vàng.

- Quân tử nhất ngôn.

- Một lần bất tín, vạn lần bất tin.

- Lời nói như đinh đóng cột.

5. Hãy liệt kê 5 việc làm thể hiện quản lí tiền hiệu quả và 5 việc làm thể hiện việc quản lí tiền không hiệu quả.

5. Hãy xác định biểu hiện, nguyên nhân gây tâm lí căng thẳng của các bạn học sinh dưới đây. Đó là loại nguyên nhân nào gây căng thẳng tâm lí?

1. Tùng đang ôn bài để ngày mai thi hết học kì nhưng nhà hàng xóm hát karaoke ầm ĩ khiến Tùng cảm thấy bực mình, khó chịu và không thể tập trung.

2. Gần đây, Sang hay bị một số anh chị lớp trên gây sự trên đường đi học. Sang rất lo sợ và thường xuyên mơ thấy ác mộng.

3. Xuân đi học thêm quá nhiều nên không có thời gian để hoàn thành bài tập trên lớp và giải trí. Bạn thường xuyên bị mất ngủ.

4. Mi vốn là một cô bé thể trạng không tốt, dễ bị tổn thương nên khi bị bố mẹ trách mắng Mi thường cảm thấy mình vô dụng và không có giá trị gì với mọi người.

5. Đọc câu chuyện

BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG – NỖI ÁM ẢNH CỦA NHIỀU HỌC SINH

Những câu chuyện thứ nhất
Trường học lẽ ra phải là nơi an toàn với học sinh, thế nhưng, chẳng biết từ bao giờ mà vấn nạn bạo lực học đường lại xuất hiện và gây “nhức nhối” tới như vậy. Những câu chuyện về bắt nạt bạn bè trong trường học ngày một gia tăng khiến ai nấy đều vô cùng quan tâm và lo lắng.
Bạn M – học sinh trung học phổ thông nhớ lại thời học trung học cơ sở của mình, trong lớp có mấy bạn nữ là thành phần cá biệt, thành tích học tập thì rất thấp nhưng lại rất hay đi bắt nạt người khác, lôi kéo những người khác không chơi với M. M không cho chép bài kiểm tra cũng bị đánh, chăm chỉ học tập cũng bị gắn mác là chảnh. M cảm thấy căng thẳng mỗi khi đến trường, vì sẽ đối diện với những con người xấu xa đó. Mỗi sáng thức dậy nghĩ đến việc đi học là M lại sợ hãi. Đến trường không có ai chơi cùng, học tập thì cứ bị quấy rầy, làm phiền. Lúc đó, M chỉ mong lớn thật nhanh để chẳng phải đi học nữa.
Bạn K, học sinh trung học cơ sở thì kể lại, chuyện này không xảy ra với K nhưng lại xảy ra với bạn cùng lớp. Không rõ lí do ra sao, nhưng bạn ấy là đối tượng công kích của đám con trai trong lớp. Ngày nào đến trường cũng bị mấy đứa con trai giấu đồ, nhổ nước bọt lên cặp, túm tóc, xịt lốp xe. Sự việc diễn ra trong một thời gian dài nhưng chẳng ai dám đến can ngăn vì sợ liên luỵ. Mãi cho đến khi bạn ấy chuyển trường, điều duy nhất mà K còn nhớ về bạn ấy là sau những lần bị bắt nạt bạn ấy rất mạnh mẽ, không hề khóc, dù là con gái.
Việc bị bạn bè bắt nạt đã biến quãng đời học sinh của D thành chuỗi ngày sống trong bất an. Năm ấy, D là một trong những đứa đầu tiên sở hữu máy tính cầm tay khá hiện đại. Bạn ngồi cùng bàn với D nhiều lần mượn để làm trò ma trận gì đó, thậm chí những lúc D cần bạn ấy cũng không trả. Một lần, D đã lớn tiếng trách cứ khiến bạn nam này khó chịu và đấm vào mặt D. Không chỉ thế, bạn còn ném vỡ mất chiếc máy tính khiến D vô cùng đau xót. Sau đó, bạn ấy phải viết tường trình với cô giáo và xin lỗi D, dù vậy thái độ bạn nam kia cũng không hối lỗi lắm.
Còn vô vàn những câu chuyện như vậy xảy ra từng phút, từng giờ xung quanh chúng ta. Đối với người ngoài cuộc, đó chỉ là những câu nói vu vơ, những hành động trong thoáng chốc, nhưng với nạn nhân thì câu chuyện sẽ chẳng dừng lại ở đó mà trở thành “bóng ma” đeo bám mãi không thôi. Bản chất của bạo lực học đường là sự việc xảy ra trong nháy mắt, nhưng hậu quả lưu mãi về sau.
Một bạn học sinh đã chia sẻ: “Em cảm thấy khó hiểu, tại sao trong rất nhiều người duy chỉ có em là bị bắt nạt, em đã làm sai điều gì sao?”. Có thể thấy sau mỗi lần bị bắt nạt là sự hoài nghi và phủ nhận bản thân của chính nạn nhân, sẽ không hào hứng khi được học môn yêu thích, sẽ không vui vẻ khi được gặp bạn bè, sẽ không hồi hộp khi đón nhận thành tích nữa. Điều còn lại sau đó, chỉ là một “bóng tối” bao trùm mà không ai có thể cứu giúp được ngoài chính bản thân mình.

(Theo Nguyệt Hà, VOVTV, ngày 06/01/2021)

Những câu chuyện thứ hai
Khi chứng kiến những vụ bạo lực học đường, nhiều bạn không thể tin được vì không nghĩ học sinh lại có thể đối xử với nhau như vậy. Thực tế, ở nhiều trường học, bạo lực học đường xảy ra rất nhiều, nó không thể hiện ở việc đánh nhau, rủ đánh nhau, nhưng có thể bắt nạt nhau qua mạng, bắt đối phương phải cúi chào hoặc ép nạn nhân thỉnh thoảng phải đem tiền,...
Nhưng vì sao nạn nhân không dám “đứng lên”, vì họ sợ, sợ bị đánh. Vấn đề nhức nhối này không chỉ năm nay mà diễn ra nhiều năm rồi và chưa có một giải pháp triệt để nào cả.
Trong các hành vi bắt nạt, có rất nhiều hành động dễ dẫn đến các xung đột như: gửi các bình luận đe doạ, gây tổn thương thông qua email hoặc tin nhắn; chế nhạo các bình luận trong nhóm, diễn đàn; đăng tải công khai những bức ảnh gây xấu hổ. Bắt nạt trực tuyến cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn học đường và có thể dẫn đến bạo lực học đường.

(Theo baonghean, ngày 03/4/2019)

a) Theo em, những hành vi nào của các nhân vật trong các câu chuyện trên là hành vi bạo lực học đường?

b) Trong các câu chuyện trên, bạo lực học đường đã để lại những hậu quả gì đối với người bị bạo lực học đường?

5. Hành vi, việc làm nào dưới đây là cần thiết để ứng phó với bạo lực học đường?

(Khoanh tròn chữ cái trước câu em lựa chọn)

A. Tìm cơ hội thoát ra khỏi tình trạng bạo lực.

B. Nhanh chóng tấn công lại hành vi bạo lực.

C. Nhanh chóng kêu to để mọi người nghe thấy, giúp đỡ.

D. Nói những câu thách thức người có hành vi bạo lực.

E. Trình báo với công an, Uỷ ban nhân dân nơi cư trú.

G. Báo với bố mẹ và thầy cô giáo.

H. Kéo bạn đi trả thù người gây ra hành vi bạo lực với mình.

5. Ý kiến nào sau đây là đúng về hậu quả của tệ nạn xã hội?

(Khoanh tròn trước câu em lựa chọn)

A. Tệ nạn xã hội chỉ để lại hậu quả cho bản thân người mắc tệ nạn.

B. Tệ nạn xã hội để lại hậu quả lớn nhất là cho gia đình.

C. Tệ nạn xã hội mang lại hậu quả cho gia đình, nhưng không ảnh hưởng đến xã hội.

D. Tệ nạn xã hội mang lại hậu quả cho bản thân, gia đình và xã hội.

5. Hành vi nào sau đây vi phạm quy định của Luật Trẻ em năm 2016 về phòng, chống tệ nạn xã hội?

(Khoanh tròn chữ cái trước câu em chọn)

A. Cho trẻ em sử dụng rượu bia. 

B. Cung cấp các dịch vụ học tập. 

C. Bình đẳng về cơ hội học tập.

D. Tham gia các hoạt động văn hoá.

5. Em hãy viết 3 việc làm thể hiện đúng quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình.

6. Hành vi, biểu hiện nào trong những hình ảnh dưới đây là góp phần giữ gìn truyền thống quê hương? Em hãy viết lời giải thích vì sao theo từng ảnh.

6. Đọc thông tin

Không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên

Đến với Tây Nguyên, ai cũng muốn được thưởng thức những âm thanh trầm bổng, vang vọng của cồng chiêng giữa núi rừng đại ngàn.

Cồng chiêng Tây Nguyên không chỉ có sức hấp dẫn đặc biệt bởi sự đa dạng, độc đáo của kĩ thuật diễn tấu, mà còn là tiếng nói tâm linh, là biểu tượng cho cuộc sống của con người nơi đây.

Không gian văn hoá Cồng chiêng trải rộng suốt 5 tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng và chủ nhân của loại hình văn hoá đặc sắc này là cư dân các dân tộc Tây Nguyên, như Êđê, Bana, Xođăng, Jrai, M'nông, Cơ ho,...

Cồng chiêng xuất hiện trên mảnh đất Tây Nguyên chan hoà nắng gió từ bao giờ không ai rõ. Nó như mạch nước ngầm thấm đẫm hơi thở cuộc sống. Theo quan niệm của người Tây Nguyên, cồng chiêng là ngôn ngữ giao tiếp hàng đầu của con người với thế giới siêu nhiên. Nó được coi là biểu hiện cho tài sản, quyền lực, sự an toàn trong mỗi gia đình và cộng đồng.

Trải qua năm tháng, cồng chiêng đã trở thành nét văn hoá đặc trưng, đầy sức quyến rũ và hấp dẫn của vùng đất Tây Nguyên. Những âm thanh khi ngân nga sâu lắng, khi thôi thúc trầm hùng, hoà quyện với tiếng suối, tiếng gió và tiếng lòng, đã sống mãi cùng đất trời và con người Tây Nguyên.

Âm thanh của cồng chiêng như xoa dịu nỗi buồn, sự đớn đau, nỗi cô đơn, trống vắng hay tủi hờn trong bất hạnh. Người giàu sang, kẻ nghèo hèn, già trẻ, gái trai như bị thôi miên, khao khát tìm về cội nguồn, gắn kết trong vũ điệu cồng chiêng say lòng người.

Âm nhạc ở đây không đơn thuần là nghệ thuật mà có chức năng phục vụ một sự kiện đặc biệt trong xã hội hoặc trong đời sống hằng ngày. Lúc đứa trẻ mới chào đời, tiếng cồng chiêng vang lên chào đón thành viên mới. Khi đứa trẻ lớn lên, mỗi giai đoạn của đời sống, từ việc ruộng đồng cho đến những buổi gặp gỡ nam nữ, khi đón khách, lên nhà mới hay tang lễ,... đều không thể thiếu tiếng cồng chiêng. Tiếng cồng chiêng âm vang gợi cho người nghe như thấy được cả không gian săn bắn, không gian làm rẫy, không gian lễ hội,... của con người Tây Nguyên.

Vào những ngày lễ hội, hình ảnh những vòng người nhảy múa quanh ngọn lửa thiêng, bên những vò rượu cần trong tiếng cồng chiêng vang vọng núi rừng, tạo cho Tây Nguyên một không gian lãng mạn và huyền ảo. Đây cũng chính là nguồn gốc của những áng sử thi, thơ ca đi vào lòng người.

Những lễ hội cồng chiêng đặc sắc của dân tộc Tây Nguyên đã và đang thu hút rất nhiều du khách, đặc biệt là du khách nước ngoài đến với nơi đây.

Trải qua 15 năm bảo tồn và phát triển, kể từ sau khi được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại ngày 25/11/2005, Không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên đã trở thành một điểm nhấn về văn hoá, du lịch, góp phần phát triển kinh tế – xã hội của vùng đất cao nguyên đầy nắng gió.

(Theo vietnamplus.vn, ngày 26/11/2020)

a) Cồng chiêng Tây Nguyên gắn bó với con người Tây Nguyên như thế nào?

b) Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên có ý nghĩa như thế nào đối với đồng bào các dân tộc và xã hội Tây Nguyên?

6. Có ý kiến cho rằng, quan tâm, cảm thông và chia sẻ với người khác không còn phù hợp trong xã hội hiện đại sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Em nhận xét thế nào về ý kiến trên?

6. Trong giờ học trên lớp, nhóm em được giao một nhiệm vụ học tập. Trong khi các bạn khác đang tích cực thảo luận, H ngồi làm việc riêng. Khi các bạn nhắc nhở, H nói rằng chỉ cần đại diện một bạn trong nhóm thực hiện nhiệm vụ này.

a) Em hãy nhận xét hành vi, việc làm của bạn H.

b) Nếu là bạn của H, em sẽ khuyên bạn H như thế nào?

6. Một trong những hiện tượng khá phổ biến trong đời sống hằng ngày, đó là không đúng giờ, không đúng hẹn.

Ví dụ: Lịch họp vào lúc 8 giờ thì nhiều người 8 giờ 05 – 8 giờ 10 mới đến; tiệc liên hoan bắt đầu lúc 18 giờ 30 thì nhiều người phải 19 giờ mới xuất hiện;...

Theo em:

a) Việc không đúng giờ, không đúng hẹn có thể gây ra những hệ quả tiêu cực gì?

b) Đây có phải là thói quen khó sửa không? Vì sao?

6. Bài học về quản lí tiền

Mỗi tháng, Mai được bố mẹ cho một khoản tiền nhỏ để chi tiêu cá nhân. Thời gian đầu, khi chưa hết tháng, Mai đã tiêu hết số tiền bố mẹ cho. Mai rất băn khoăn chưa biết làm thế nào để quản lí tiền hiệu quả. Một lần, Mai đọc được một bài viết về cách quản lí tiền, Mai thấy thích thú và bắt đầu làm theo. Đầu tiên, Mai xác định các khoản chi tiêu cụ thể bằng cách lập danh sách những chi phí bắt buộc như ăn sáng, mua sách vở, đồ dùng học tập,... Sau đó, Mai chia số tiền mình có theo từng khoản đã liệt kê sao cho hiệu quả nhất. Để sử dụng tiền một cách hợp lí và hiệu quả, Mai áp dụng nhiều biện pháp như lựa chọn đi xe buýt để vừa tiết kiệm tiền vừa thân thiện với môi trường; giữ gìn cẩn thận đồ dùng học tập để có thể dùng lâu dài. Mai cũng ghi chép lại nhật kí chi tiêu hằng tháng để xem mình có hoàn thành mục tiêu đề ra hay không. Đến cuối năm tổng kết lại, Mai thấy mình đã có một khoản tiền nhỏ đủ để mua sách vở ủng hộ các bạn học sinh miền núi theo phong trào mà nhà trường phát động.

a) Việc làm của Mai có ý nghĩa gì đối với bản thân, gia đình và xã hội?

b) Hãy liệt kê những biện pháp mà Mai sử dụng để quản lí tiền một cách hợp lí và hiệu quả.

c) Em học điều gì từ cách quản lí tiền của Mai?

6. Bài kiểm tra môn Vật lí của Nam được 5 điểm nên cậu buồn và lo lắng vì sợ về nhà bị mẹ mắng bởi bạn thường được điểm cao. Nam đã giấu bài kiểm tra đi nhưng bị mẹ phát hiện. Nam hứa với mẹ sẽ làm bài kiểm tra thật tốt trong dịp thi cuối học kì để gỡ lại điểm. Tuy nhiên, trong giờ thi việc nhất định phải được điểm cao khiến Nam căng thẳng, không nhớ được công thức. Để giải quyết việc này, Nam đã mở tài liệu và bị huỷ bài thi. Vì quá sợ mẹ nên Nam đã đi lang thang, Nam không dám về nhà.

a) Em nhận xét thế nào về cách ứng phó của Nam trước tình huống gây tâm lí căng thẳng Nam gặp phải?

b) Theo em, học sinh trung học cơ sở cần làm gì để ứng phó với áp lực học tập và kì vọng của gia đình?

6. Vào tháng 3/2020, trên mạng xã hội lan truyền clip ba nữ sinh lớp 7 đánh hội đồng, vung tay tát liên tục vào mặt một nữ sinh lớp 8, vì nữ sinh này dám “xưng chị, gọi em trên Facebook”. Đáng chú ý, trong đoạn clip này, các bạn học sinh còn đưa điện thoại để bạn quay lại sau đó đăng tải lên mạng xã hội vào tối cùng ngày. Trong khi đó, những bạn khác đứng ngoài chỉ nhìn xem và không hề can ngăn. Hậu quả, nữ sinh lớp 8 này bị xây xát mặt, bầm vùng thái dương hai bên.

a) Em hãy chỉ ra những hành vi có tính chất bạo lực học đường của các nữ sinh qua sự việc trên.

b) Em nhận xét thế nào về biểu hiện, việc làm của các bạn chứng kiến sự việc trên?

6. Đọc câu chuyện

NÓI KHÔNG VỚI BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG BẰNG TÌNH BẠN ĐẸP

Vấn đề bạo lực học đường đã và đang trở thành nỗi lo lắng, quan tâm của nhiều gia đình, phụ huynh, nhà trường và toàn xã hội. Trước thực trạng trên, nhiều trường trung học cơ sở đã tổ chức diễn đàn “Xây dựng tình bạn đẹp, nói không với bạo lực học đường” với sự tham gia của đông đảo học sinh, giáo viên trong trường.
Không trở thành nạn nhân của nạn bạo lực học đường, một bạn học sinh cho biết, bạn thấy mình rất may mắn khi có những người bạn tốt luôn ở bên, cùng đồng hành trong học tập. Để có những tình bạn đẹp, không trở thành nạn nhân của nạn bạo lực học đường, bản thân mỗi học sinh nên tự tin, sống hoà đồng với bạn bè, không nên tự co cụm, cô lập mình với mọi người xung quanh. Nếu mình vô tình có những khúc mắc với bạn bè thì cần nhanh chóng cùng giải quyết êm đẹp, trên tỉnh thần hiểu biết lẫn nhau, tránh để mâu thuẫn kéo dài. Trường hợp bị người khác bắt nạt thì nên mạnh dạn lên tiếng nhờ bạn bè, thầy cô, bố mẹ giúp đỡ.
Qua trao đổi, các bạn học sinh có cơ hội nói lên tiếng nói của bản thân để thầy cô giáo hiểu được tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề mà mình đang quan tâm. Từ đó có trách nhiệm xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện và lành mạnh hơn cho học sinh, thực hiện hiệu quả các mục tiêu vì trẻ em.
Một cán bộ Đoàn Thanh niên chia sẻ, qua chương trình, rất mong muốn được lắng nghe những tâm tư, sự nhìn nhận của các em học sinh về bạo lực trong học đường. Từ đó, các em nhìn nhận, biết trau dồi kĩ năng sống, hiểu rõ hơn về những giá trị đạo đức tốt đẹp trong việc xây dựng tình bạn đẹp của tuổi học trò. Đồng thời, chính các em có thể là những người tuyên truyền, phòng chống tình trạng bạo lực học đường, góp phần xây dựng môi trường học tập thân thiện.

(Theo Linh Thư, m.baodaknong.org.vn, ngày 27/9/2019)

a) Việc các trường học tổ chức diễn đàn “Xây dựng tình bạn đẹp, nói không với bạo lực học đường” có phải là thực hiện quy định của pháp luật về biện pháp phòng chống bạo lực học đường không? Vì sao?
b) Em học được điều gì từ diễn đàn về cách phòng ngừa, ứng phó với bạo lực học đường?

6. Theo em, biểu hiện nào dưới đây là đúng hoặc sai khi nói về hậu quả của người mắc tệ nạn xã hội?

(Đánh dấu X vào ô tương ứng)

6. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây?

(Đánh dấu X vào ô tương ứng)

6. Những ý kiến dưới đây về quyền, nghĩa vụ của bố mẹ và con là đúng hay sai?

(Đánh dấu X vào ô tương ứng)

7. Đọc câu chuyện

Tấm gương học tập thời xưa

Sử sách nước ta đã lưu danh một người học trò nghèo với tinh thần hiếu học đã đỗ đầu ba kì thi. Đó chính là cụ Nguyễn Khuyến (1835 – 1909).
Sinh thời Nguyễn Khuyến là một người cực kì hiếu học. Từ khi còn bé, Nguyễn Khuyến đã nghe các bài thơ cha dạy cho các anh khoá trên và thuộc làu làu từng bài một. Thấy con có trí nhớ tốt lại hiếu học, cha của Nguyễn Khuyến đã tạo điều kiện cho con học sớm hơn các bạn. Ông đã mua tập giấy và bút để cho cậu bé học hành, không phải viết lên gạch non hay nền nhà nữa. Từ đó, Nguyễn Khuyến rất vui mừng và hằng ngày đều chăm chỉ học tập. Cậu học đến quên ăn, quên ngủ, một ngày có thể học thuộc cả mấy chục trang. Nhưng gia cảnh khốn khó khiến việc học của cậu gặp khó khăn khi chỉ học được vào ban ngày, còn buổi đêm lại thiếu ánh sáng. Bằng lòng hiếu học, cậu bé Nguyễn Khuyến đã nghĩ ra cách đọc sách dưới ánh trăng tỏ. Thế nhưng trăng thì có đêm tỏ, đêm mờ. Trong một buổi học dưới ánh trăng giữa trời thu, thấy lá vàng rơi lả tả, cậu đã nảy ra ý định đốt lá dùng ánh lửa để đọc sách. Từ lòng hiếu học và ham học hỏi, Nguyễn Khuyến đã vượt khó và thành công nhờ học tập.

(Theo thptungvankhiem.edu.vn)

a) Tấm gương học tập của Nguyễn Khuyến là biểu hiện của truyền thống tốt đẹp nào? Em hãy chỉ ra những biểu hiện cụ thể của truyền thống đó trong câu chuyện.

b) Em rút ra bài học gì cho bản thân từ tấm gương học tập của Nguyễn Khuyến?

7. Có một ngôi đền cổ đã được xếp hạng nằm bên bờ sông Hồng, thờ một vị tướng có công với nước. Từ lâu, nhân dân xa gần đến đây thắp hương và cùng đóng góp, bảo tồn ngôi đền này. Nhưng, từ mấy tháng nay không biết ai đã xếp gạch và xi măng trước cổng đền làm ảnh hưởng đến cảnh quan nơi đây và phần nào phá đi vẻ tĩnh mịch, yên ả vốn có của ngôi đền. Nhiều người khách đến thăm cảm thấy không được vui về sự thay đổi ở chốn linh thiêng này.

a) Em nhận xét thế nào về hành vi, việc làm xếp gạch và xi măng trước cửa đền?

b) Nếu được có ý kiến, em có thể nói gì với người thực hiện hành vi, việc làm trên?

7. Quan tâm, cảm thông và chia sẻ giúp chúng ta:

A. sống trong sạch, lương thiện.

B. chăm ngoan, học giỏi.

C. có thêm kinh nghiệm trong cuộc sống.

D. được mọi người yêu quý, tôn trọng.

7. Em hãy đọc đoạn hội thoại dưới đây và trả lời câu hỏi

Nhóm của Lan thảo luận về chủ đề học tập tự giác, tích cực. Một vài ý kiến được đưa ra như sau:

Lan: Tớ cho rằng hoàn thành đầy đủ các nhiệm vụ học tập thầy cô giáo giao là học tập tự giác, tích cực.

Mai: Nói như Lan cũng đúng nhưng chưa đủ, mình nghĩ là chúng ta còn cần phải vận dụng những điều thầy cô dạy vào trong cuộc sống nữa. Đó mới là ý nghĩa thực sự của việc học tập.

Hưng: Mình thấy ngày nào cũng có đống bài tập, khi nào thầy cô, bố mẹ nhắc nhở mình hoàn thành cũng không sao.

a) Em tán thành hay không tán thành với ý kiến nào? Vì sao?

b) Theo em, làm thế nào để mỗi học sinh có thể tự giác, tích cực hoàn thành các nhiệm vụ học tập của mình?

7. Đọc câu chuyện

NIỀM TIN CỦA NGƯỜI CON

Năm 1989, một trận động đất 8,2 độ Rich-te gần như san bằng Armenia, làm hơn 30 000 người chết trong vòng 4 phút. Trong cơn hỗn loạn, có một người đàn ông hớt hải chạy đến trường, nơi con trai ông đang học. Nhìn thấy đống đổ nát, ngay lúc đó, người đàn ông nhớ đến lời hứa ông luôn nói với con mình: “Dù thế nào, bố cũng luôn bảo vệ con!”. Và ông bật khóc khi nhìn đống gạch vụn đã từng là trường học. Rồi ông bắt đầu cố định hướng xem lớp của con mình nằm ở vị trí nào và lao đến bới đống gạch đá. Nhiều người thấy người đàn ông làm như vậy, họ vừa khóc vừa kéo ông ra, kêu lên: “Quá muộn rồi!”, “Anh không làm được gì đâu.”, “Về nhà đi!” hoặc “Chúng ta phải chờ cứu hộ đến thôi!”,... Nhưng để đáp lại những lời đó, người đàn ông chỉ nói đúng một câu: “Giúp tôi một tay!”. Và ông vẫn tiếp tục bới đống gạch, cẩn thận ném từng viên gạch, từng mảnh tường ra ngoài. Đội cứu hộ và cảnh sát đến, họ cũng cố lôi ông ra khỏi đống đổ nát vì sợ ông gặp nguy hiểm và có thể gây nguy hiểm cho người khác. Nhưng người cha vẫn dọn dẹp từng viên gạch và chỉ đáp: “Giúp tôi một tay đi!” Một người rồi nhiều người vào giúp một tay, họ đào bới đống gạch suốt 8 tiếng... 12 tiếng... 24 tiếng... Và sau rất nhiều giờ đồng hồ, khi kéo một tảng bê-tông to ra, họ nghe thấy tiếng trẻ con.

- Hec-man? – Người đàn ông gọi to, giọng nghẹn lại và ông nghe thấy tiếng trả lời: 

- Bố phải không? Con ở đây này! Con đang bảo các bạn đừng lo, vì bố sẽ đến cứu con và tất cả các bạn nữa! Bố đã hứa bố sẽ luôn bảo vệ con mà,... 14 học sinh trong số 38 em ở lớp của Hec-man đã được cứu sống hôm đó, vì khi ngôi trường sập xuống, một tảng bê-tông to đã chèn vào tạo thành cái “hang” nhỏ và các em bị kẹt. Hec-man đã bảo các bạn đừng khóc, bởi vì “Bố tớ sẽ đến cứu chúng ta!”. Các em nhỏ hoảng sợ, đói khát, nhưng đã được cứu sống, bởi vì có một người cha đã giữ lời hứa.

(Theo phapluatplus.vn)

a) Trong câu chuyện, Hec-man đã nói gì với các bạn? Vì sao Hec-man nói với các bạn như vậy?
b) Những hành động của bố Hec-man đã thể hiện những điều gì?
c) Từ câu chuyện trên, em hiểu thế nào là giữ chữ tín?

7. A có thói quen ghi chép lại các khoản tiền mình có, lập kế hoạch quản lí tiền một cách hợp lí. Khi nhận được tiền mừng tuổi, tiền học bổng hay người thân cho, A đều tính toán cân đối giữa tiết kiệm và chi tiêu. A ưu tiên cho mục tiêu tiết kiệm chiếm khoảng 30% số tiền có được để thực hiện các dự định của bản thân. Số tiền còn lại, A sử dụng cho nhu cầu thiết yếu (ăn sáng, mua đồ dùng học tập) với tỉ lệ khoảng 50%; chi tiêu cá nhân (giải trí, cho đi,...) 20%. Nhờ vậy, mỗi năm A đều có được một số tiền để thực hiện các dự định của bản thân.

a) Hãy liệt kê các nguyên tắc quản lí tiền mà A đã thực hiện.

b) A đã chi tiêu số tiền mình có như thế nào? Hãy vẽ sơ đồ cách phân chia các khoản tiền của bạn A.

7. Gia đình Tô không được hạnh phúc. Bố mẹ cậu thường xuyên xảy ra cãi vã. Mỗi lần như vậy Tô cảm thấy rất chán nản, cậu thường bỏ nhà ra cửa hàng chơi game online. Có lần cậu ở lì tại cửa hàng 3 ngày chỉ ăn bánh mì và mì tôm cho qua bữa.

Em nhận xét gì về việc Tô bỏ nhà và chơi game online mỗi khi bố mẹ cãi nhau? Em có lời khuyên gì cho bạn trong tình huống trên?

7. Vào đầu năm học 2021 - 2022, tại cổng trường một trường trung học cơ sở có hai nữ sinh mặc áo thể thao lao vào đánh nhau trước sự chứng kiến của đông đảo bạn bè. Được biết, trước đó, một trong hai bạn từng nhắc nhở bạn mình đừng pha đèn xe vào mặt, từ đó đã dẫn đến mâu thuẫn. Sau đó, một bạn đã nhắn tin hẹn bạn ra gặp nhau để giảng hoà vì quen biết trước đó. Thế nhưng, một trong hai bạn không đồng ý giảng hoà nên đã xảy ra vụ việc này.

a) Em có thể nói gì về nguyên nhân dẫn đến việc hai bạn nữ sinh đánh nhau?

b) Em có đồng ý với hành vi, biểu hiện của các bạn chứng kiến không? Vì sao?

7. Vào một ngày thứ 7, lớp 7A Trường Trung học cơ sở M tổ chức đi tham quan danh lam thắng cảnh ở ngoại ô thành phố. Buổi chiều, trên đường trở về trường, H bị một bạn trong lớp chụp lại cảnh đang ngủ trên xe, sau đó đăng tải bức ảnh đó lên trên mạng Facebook cùng những lời lẽ không hay, có ý bêu riếu, xúc phạm H. H đã bật khóc ngay khi nhìn thấy tấm ảnh vì cảm thấy bị xúc phạm nặng nề.

a) Hành vi đăng ảnh của người khác cùng những lời lẽ xúc phạm lên mạng xã hội có phải là hành vi bạo lực học đường không?

b) Theo em, trong trường hợp này H phải ứng phó như thế nào để chấm dứt bạo lực học đường từ bạn học trong lớp?

7. Cảnh báo ma tuý xâm nhập học đường

Trong thời gian qua, chủng loại ma tuý đang thay đổi hàng ngày, với hàng trăm hoạt chất khác nhau. Độc tính của ma tuý phá hoại sức khoẻ của trẻ em, có trường hợp chỉ 13 tuổi, 14 tuổi nhưng thường xuyên rối loạn tâm thần, hoang tưởng, rối loạn nhịp tim,... như người nghiện lâu năm.
Thống kê gần đây cho thấy, trong số hơn 235 000 người nghiện ma tuý có hồ sơ quản lí của cả nước, dưới 16 tuổi chiếm 0,1%, từ 16 đến dưới 30 tuổi chiếm 48%, nếu tính đến độ tuổi 35 thì tỉ lệ này thậm chí lên đến 76%.
Trong số những người sử dụng trái phép chất ma tuý, khoảng 60% người sửdụng ma tuý lần đầu tiên có độ tuổi từ 15 tuổi đến 25 tuổi. Đặc biệt ngày nay với sự xuất hiện ngày càng phổ biến, đa dạng về chủng loại, giá thành ngày càng rẻ, dễ cất giấu, sử dụng, tính độc hại cao của ma tuý tổng hợp, nhiều em 13 – 14 tuổi đã sử dụng ma tuý.
Các loại ma tuý tổng hợp ngày càng đa dạng về chủng loại, giá thành rẻ, dễ cất giấu, dễ sử dụng, vì thế chúng len lỏi vào học đường dưới những cái tên mĩ miều, gây tò mò. Đồng thời, các loại hình vui chơi, giải trí như quán bar, karaoke, vũ trường,... phát triển nhanh chóng, nên số lượng người sử dụng ma tuý là thanh thiếu niên ngày càng tăng. Các loại ma tuý tổng hợp thường trở nên kích thích hơn khi sử dụng kèm với rượu, bia trong môi trường âm nhạc mạnh, nên các quán bar, karaoke, vũ trường thường là nơi các đối tượng là thanh thiếu niên lợi dụng để tổ chức, sử dụng trái phép ma tuý.

(Theo Hoàng Giang, baochinhphu.vn, ngày 28/4/2021)

Qua thông tin trên, theo em:

a) Nghiện ma tuý để lại những hậu quả gì cho trẻ em?

b) Những nguyên nhân nào dẫn đến việc trẻ em nghiện ma tuý?

c) Chúng ta cần làm gì để ngăn chặn ma tuý xâm nhập vào học đường hiện nay?

7. Theo em, những hành vi nào sau đây của trẻ em là vi phạm hoặc không vi phạm pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội?

(Đánh dấu X vào ô mà em chọn)

7. Đọc câu chuyện

TÔ MÌ CỦA NGƯỜI LẠ

Tối hôm đó, sau khi Sue khi cãi lại mẹ, cô đùng đùng ra khỏi nhà. Trong lúc lang thang trên đường, cô mới nhớ ra rằng mình chẳng có đồng bạc nào. Cùng lúc đó, cô đi qua một quán mì, cô thèm một tô mì lắm nhưng lại không có tiền! Người bán mì thấy cô đứng tần ngần trước quầy hàng liền hỏi:

- Này cô bé, cô muốn ăn một tô không?

- Nhưng... cháu không mang theo tiền. – Cô thẹn thùng trả lời.

- Được rồi, tôi sẽ đãi cô. Vào đây, tôi nấu cho cô một tô mì. – Người bán hàng nói.

Mấy phút sau, ông chủ quán bưng tới cho cô một tô mì bốc khói. Ngồi ăn được mấy miếng, Sue bật khóc.

- Có chuyện gì vậy? Ông chủ quán hỏi.

- Không có chuyện gì, tại cháu cảm động quá. Sue vừa nói, vừa lấy tay quệt nước mắt,... Thậm chí một người không quen ngoài đường còn cho cháu một tô mì, còn mẹ cháu, sau khi cháu cãi lại đã đuổi cháu ra khỏi nhà. Chú là người lạ mà còn tỏ ra quan tâm đến cháu, còn mẹ cháu thì...

Nghe Sue nói, ông chủ quán thở dài: Này cô bé, sao lại nghĩ như vậy? Hãy suy nghĩ lại đi, tôi mới chỉ đãi cô một tô mì mà cô đã cảm động như vậy, còn mẹ cô nuôi cô từ khi còn nhỏ xíu, sao cô lại không biết ơn mà còn dám cãi lời mẹ nữa?
Sue giật mình ngạc nhiên khi nghe điều đó. Tại sao mình lại không nghĩ ra điều đó nhỉ? Một tô mì của người lạ mà mình cảm thấy mang ơn, còn mẹ nuôi mình bao năm qua mà thậm chí mình chưa bao giờ quan tâm đến mẹ dù chỉ một chút. Chỉ vì một chuyện nhỏ mà mình đã cãi lại mẹ.

Trên đường về, cô nghĩ thầm những điều sẽ nói với mẹ: Mẹ ơi! Con xin lỗi! Con biết đó là lỗi của con, xin mẹ tha thứ cho con.

Khi bước lên thềm cửa, Sue nhìn thấy mẹ đang mệt mỏi và lo lắng vì đã tìm kiếm cô khắp nơi. Nhìn thấy Sue, mẹ cô nói: 

Sue vào nhà đi con! Chắc con đói bụng lắm rồi phải không? Cơm mẹ nấu xong rồi, vào ăn ngay cho nóng.
Không thể kìm được nữa, Sue oà khóc trong vòng tay mẹ.

(Truyện đạo đức xưa và nay, T.1-Q1, tr.58-60, NXB Giáo dục Việt Nam, H, 2010)

a) Suy nghĩ và hành động nào của Sue cho thấy cô chưa thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình trong gia đình?

b) Theo em, tại sao Sue không kìm được và oà khóc trong vòng tay của mẹ?

c) Qua câu chuyện, em rút ra bài học gì cho bản thân về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình trong gia đình?

CHIẾC DÙ CỦA MI-RI-AM

Mi-ri-am nhìn ra cửa sổ. Giữa khung cảnh ảm đạm cuối chiều mưa là bóng của bố ngồi xổm trong vườn như đang xới đất. Một luồng gió lạnh thổi tới, mang theo những giọt nước giá buốt hắt ướt hiên nhà. Khẽ rùng mình, Mi-ri-am chạy vội đi lấy áo khoác, đôi ủng và chiếc dù. Mi-ri-am chạy ra vườn, đến bên bố và khẽ hỏi:

- Bố đang làm gì thế?

Mi-ri-am nghe tiếng bố mệt mỏi đáp:

- Bố đang làm việc.

Chưa hài lòng với câu trả lời của bố, Mi-ri-am hỏi tiếp:

- Bố đào đất hả bố?

Bố trả lời mà không nhìn lên: Không, làm vườn con à.

Mi-ri-am im lặng, nhíu mày. Nhưng nhà mình có vườn rồi mà bố?

Vẫn không ngẩng lên, bố lặng lẽ bảo:

- Vườn này rất đặc biệt. Vườn dành cho bà nội của chúng ta, con gái à.

Mi-ri-am nói khẽ: Nhưng bà mất rồi...

- Ừ...

Ánh mắt dừng lại trên lớp đất ướt nhão, Mi-ri-am lại đắn đo suy nghĩ. Một hồi sau, cất giọng hỏi bố, nhưng lần này có vẻ rụt rè: Thế... Thế sao bà lại cần có vườn hở bố?

Bố dừng tay và đáp: Bà không cần có vườn đâu Mi-ri-am. Nhưng con biết không, khi nhìn thấy mảnh vườn này, bố con mình sẽ nhớ đến bà. Rồi ta sẽ trồng trong vườn một cây cam để làm kỉ niệm, kỉ niệm sẽ nhắc ta luôn nhớ đến những người đã khuất, con ạ.

Nghe bố nói, Mi-ri-am thấy nhớ bà quá đỗi. Nhớ những chiều, hai bà cháu dắt nhau ra vườn hóng mát; ngồi trên chiếc xích đu kẽo kẹt, Mi-ri-am ngả đầu vào lòng bà, đôi chân lúc lắc theo nhịp của xích đu. Khi hè về, hoa cam nở rộ, mùi hương nhẹ nhàng. Những lúc như vậy, bà nhìn Mi-ri-am cười hiền hậu: “Cháu có ngửi thấy mùi hoa cam không? Thơm như hương trên tóc của cháu bà vậy...”. Mi-ri-am lại nhớ đến những ngày đông giá, bà rất thích nằm nghỉ trên trường ki cạnh lò sưởi. Những lúc đó, Mi-ri-am thường khệ nệ mang chăn tới đắp cho bà. Mỗi tối trước khi Mi-ri-am đi ngủ, bà thường thì thầm: “Mi-ri-am ơi, bà yêu cháu lắm”. Mi-ri-am ước gì bà còn sống, em sẽ giữ chặt tay bà, không cho bà rời xa.

Nhìn thấy những hạt mưa nhỏ xíu, trong suốt đọng trên tóc bố, Mi-ri-am chợt hỏi:

- Bố ơi, vậy bây giờ không có bà thì ai sẽ che chở cho bố?

Bố ngừng tay, ngẩng lên nhìn Mi-ri-am, bố nói thật khẽ: Là con, con gái của bố!
Làn sương mù giăng mờ khắp nơi, vạn vật nhuốm một màu xám thẫm. Bên bãi cỏ nhạt nhoà hai dáng người. Bố Mi-ri-am ngồi xổm, cặm cụi xới đất trồng mảnh vườn mới, bên cạnh là cô con gái với chiếc dù trong tay, lặng yên đứng che mưa cho bố.

(Phỏng theo Hạt giống tâm hồn & Tình yêu thương gia đình, Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh)

a) Những mối quan hệ nào trong gia đình được nói đến trong câu chuyện? Em hãy viết ra những chi tiết thể hiện việc thực

hiện quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình Mi-ri-am.

b) Em ấn tượng với hành động nào của Mi-ri-am trong câu chuyện? Vì sao?

8. Lan rất hãnh diện về chuỗi cửa hàng bán đồ lưu niệm cho khách du lịch ở quê hương của mình. Những sản phẩm bày bán tại các cửa hàng đều do những nghệ nhân và người dân nơi đây chế tác. Khách du lịch đến mua hàng ai cũng hài lòng về sự phong phú, tinh xảo của hàng hoá, sự tiếp đón niềm nở, tận tình, chiều khách của người bán hàng, đặc biệt là được nghe những câu chuyện thú vị gắn với sự ra đời và giá trị văn hoá của những món đồ lưu niệm xinh xắn mà họ mua được.

a) Truyền thống nào của quê hương Lan được nói đến trong thông tin? Truyền thống này mang lại điều gì cho quê hương Lan?

b) Nếu là Lan, em sẽ làm gì để góp phần giữ gìn, phát huy truyền thống đó?

8. Có ý kiến cho rằng, trong các di sản văn hoá vật thể, chỉ cần bảo vệ di tích lịch sử – văn hoá và danh lam thắng cảnh, vì đây là nơi có nhiều khách du lịch đến tham quan, mang lại nguồn lợi kinh tế; còn các di vật, bảo vật quốc gia thì không cần bảo vệ, vì những đồ vật này không sử dụng được trong cuộc sống, không mang lại lợi ích kinh tế.

Em có đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?

8. Sắp đến sinh nhật mình, An gửi thiệp mời các bạn cùng lớp đến dự nhưng lại không gửi cho Ngọc. Ngọc buồn lắm. Nam thấy vậy hỏi vì sao không mời Ngọc, An trả lời: “Nhà Ngọc nghèo lắm, có mời bạn ấy cũng không đến được nên tớ không mời”. Nếu là Nam, em sẽ làm gì khi nghe An nói như vậy?

A. Tránh xa và không chơi với Ngọc.

B. Góp ý cho An cần quan tâm hơn và cảm thông với hoàn cảnh gia đình của Ngọc.

C. Đồng tình với An không mời Ngọc đến dự sinh nhật.

D. Cùng các bạn khác trong lớp trêu đùa, chế nhạo hoàn cảnh gia đình Ngọc.

8. Có ý kiến cho rằng, học sinh không nên tham gia vào các nhiệm vụ học tập chung của nhóm vì như vậy sẽ làm mất đi sự tự giác của mỗi cá nhân.

Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến trên? Vì sao?

8. An và Dung là đôi bạn thân từ nhỏ, lại cùng học chung một lớp. Mấy hôm nay An bị ốm, Dung hứa với An buổi chiều sẽ mang vở đến cho bạn mượn để ghi lại bài và giúp bạn học. Nhưng gần hết buổi chiều mà mẹ Dung vẫn thấy Dung ngồi xem phim nên nhắc thì Dung nói: “Phim hay quá, con xem nốt đã. Chiều nay con không đến thì ngày mai cũng được mà, có sao đâu mẹ”.

a) Em có nhận xét gì về suy nghĩ và việc làm của Dung?

b) Nếu là mẹ của Dung, em sẽ khuyên Dung điều gì?

8. Bố mẹ cho K một số tiền để ăn sáng hoặc phòng khi cần đến. Cầm tiền trong tay, K nghĩ ngay đến việc mua một số đồ chơi mình thích. Chỉ sau một tuần, K đã tiêu hết số tiền bố mẹ cho và phải xin thêm tiền của bố mẹ. Thấy K chi tiêu không tính toán, bố mẹ nhắc nhở nhưng K vẫn sử dụng tiền tuỳ hứng.

a) Em hãy nhận xét cách sử dụng tiền của K.

b) Nếu là bạn của K, em sẽ khuyên K như thế nào?

8. Theo thống kê vào đầu tháng 6/2021 của Bệnh viện Tâm thần Trung ương (Hà Nội), trong số những người có biểu hiện tâm lí bất bình thường đến khám, tư vấn thời gian qua thì có đến 30% là học sinh, sinh viên.
Đang là một học sinh chăm chỉ học hành, bạn T.H (học sinh lớp 7) bỗng trở nên chán học, học không tập trung, thường ngủ gục,... kể từ khi em chuyển sang học online. Bạn cũng ít nói chuyện với ông bà, cha mẹ như trước.
Hay như tình trạng của bạn Nh, trải qua thời kì dài học online do dịch bệnh, lần đầu tiên trải nghiệm, bạn háo hức được mấy ngày đầu. Sau đó, ngày nào bạn cũng than chán, mệt và không thích học. Ngược lại, S (học sinh lớp 8) thì lại dành quá nhiều thời gian học và làm bài tập trên máy tính khiến đầu óc luôn trong trạng thái căng thẳng, mắt kém do tiếp xúc với máy tính nhiều, không có thời gian và điều kiện để vui chơi giải trí. Gần như bạn ở lì trong phòng riêng với máy tính cả ngày, tính nết trở nên lặng lẽ, dễ cáu kỉnh.

a) Theo em, nguyên nhân nào dẫn đến tâm lí căng thẳng của học sinh khi học online trong giai đoạn phòng chống dịch Covid-19?

b) Theo em, học sinh có thể làm gì để ứng phó với tâm lí căng thẳng khi học online?

8. Trong khi phần lớn những vụ việc bạo lực học đường xảy ra ở trong và ngoài trường học, thì lại có vụ việc xảy ra ở ngay lớp học. Như trường hợp của M bị 5 bạn nam cùng lớp hành hung ngay tại lớp học, vì không cho bạn chép bài tập về nhà; hay vụ nữ sinh N bị nhóm bạn bắt quỳ gối yêu cầu xin lỗi ngay trên bục giảng trong giờ nghỉ giải lao vì không trả lời tin nhắn điện thoại. Sau vụ việc này, các bạn bị hành vi bạo lực cảm thấy rất lo sợ mỗi khi đến lớp, chỉ mong sao cho buổi học qua mau để thoát nạn, được về nhà.

Em có thể nói gì về hành vi của các bạn gây ra hành vi bạo lực trong hai trường hợp trên? Vì sao?

8. Từng là một nạn nhân của việc thoá mạ trên mạng xã hội, N là học sinh lớp 7, bị bịa đặt loan truyền trong lớp về những câu chuyện hoàn toàn sai sự thật về mình. Trong đó có chuyện bịa là N hay nhìn bài của bạn khi kiểm tra nên mới được điểm cao, hay chuyện chê N “béo như lợn”, “xấu tính”, và còn nhiều chuyện rất không hay về N và gia đình. Chỉ một thời gian sau, những lời nói xấu N bị đăng tải lên Facebook. Lúc đó có rất nhiều người hùa theo chửi bới N mà chẳng cần biết chuyện đúng hay sai sự thật. Từ đó N không sao chịu nổi và trở nên trầm cảm.

a) Em nhận xét thế nào về hành vi của những bạn trong lớp đối với N?

b) Em có thể tư vấn cho N như thế nào về cách ứng phó trong trường hợp này?

8. Q là con trai duy nhất trong gia đình, nên được mọi người vô cùng yêu thương và chiều chuộng. Q thường trốn học và tụ tập đi chơi cùng các bạn, la cà ở các hàng quán. Một lần, Q được bạn bè rủ rê tìm niềm vui bằng việc dùng thử shisha pen và thường xuyên dùng sau đó nên Q đã bắt đầu nghiện. Để có tiền hút shisha pen, Q đã bắt đầu nói dối, ăn trộm tiền của bố mẹ và sau đó thường xuyên đi hút.

a) Qua trường hợp trên, em hãy nhận xét về hành vi của bạn Q.

b) Theo em, những nguyên nhân nào đã dẫn tới Q nghiện ma tuý?

8. Đọc câu chuyện

Gia đình của H thuộc hàng khá giả trong khu dân cư, nên từ nhỏ H đã được mẹ nuông chiều, muốn gì được đó. Dù chưa đủ tuổi sử dụng xe máy, nhưng hằng ngày H vẫn cùng một vài anh chị lớp trên phóng xe, đánh võng ở ngoài đường. Để liên lạc với bạn bè, H đã lấy trộm tiền của bố mẹ mua một chiếc điện thoại di động đắt tiền.

Từ khi có điện thoại, H thường xuyên nói dối bố mẹ, trốn học, tranh thủ mọi thời gian để chơi game. Lúc đầu, H chơi các trò chơi giải trí, sau H đã chuyển sang các trò chơi mang tính bạo lực do được anh M cửa hàng game cho chơi. Lâu dần, H bị nghiện và bị ám ảnh bởi các nhân vật anh hùng trong trò chơi, không thích giao lưu với mọi người xung quanh. H thường xuyên rơi vào trạng thái dễ kích động, thích bạo lực, không làm chủ được bản thân dẫn đến đánh nhau với các bạn. Để có tiền mua thẻ game và tham gia cá độ, H đã rủ các bạn mình đi ăn trộm tài sản của hàng xóm nên đã bị bắt.

Sau khi được cơ quan công an phân tích, H và các bạn đã nhận thức được hành vi sai trái của mình và chấp nhận cùng với gia đình đền bù thiệt hại cho hàng xóm. Đồng thời, H và các bạn cũng đã chỉ ra những người đã dụ dỗ mình chơi game bạo lực để cơ quan công an biết và xử lí.

a) Em hãy chỉ ra các hành vi vi phạm quy định của pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội của H.

b) Theo em, chúng ta cần làm gì đế đấu tranh với các tệ nạn xã hội?

8. Gia đình bạn Sơn có ba thế hệ: ông bà, bố mẹ và hai chị em Sơn. Thương bố mẹ vất vả nên ngoài thời gian học, Sơn thường giúp bố mẹ hướng dẫn em học bài, giúp đỡ bố mẹ làm các công việc trong nhà. Thấy Sơn lúc nào cũng bận rộn việc học và việc nhà, bạn thân của Sơn là Phú cho rằng học sinh thì chỉ cần chú tâm vào việc học.

a) Em nhận xét thế nào về suy nghĩ và việc làm của bạn Sơn?

b) Em có đồng tình với với ý kiến của Phú không? Vì sao?

9. Trong lớp 7A3, Phương không phải là học sinh có học lực xuất sắc, nhưng nếu nói về tài dẫn dắt, tổ chức đội nhóm thì nhiều bạn phải nể phục. Gần đây, trường của Phương tổ chức cuộc thi giới thiệu về truyền thống tốt đẹp của quê hương, Phương đã xung phong nhận nhiệm vụ thành lập đội để tham gia cuộc thi, Phương nghĩ đây là cơ hội để mình và các bạn được tìm hiểu và quảng bá cho những giá trị tốt đẹp của quê hương mình. Sự nhiệt tình của Phương đã gặp phải khó khăn khi nhiều bạn từ chối tham gia với lí do bận học. Người bạn thân của Phương là Mai cũng không ủng hộ, thậm chí còn khuyên bạn không nên mất thời gian vào những việc chả có ý nghĩa gì. Nhưng khó khăn lớn nhất với Phương chính là sự phản đối của bố mẹ.

a) Em hãy nhận xét suy nghĩ, hành động của Phương và các bạn trong lớp 7A3.

b) Theo em, Phương nên làm thế nào để thực hiện được nhiệm vụ của mình?

9. Chủ nhật vừa qua lớp em tổ chức một buổi sinh hoạt tập thể, đi tham quan Bến tàu không số Hải Phòng. Đa số các bạn trong lớp đều rất hào hứng khi được tham quan di tích lịch sử - văn hoá này. Tuy vậy, vẫn có mấy bạn không tham gia, vì cho rằng học sinh không có trách nhiệm phải hiểu biết về di sản văn hoá, nên không cần thiết phải tham quan.

a) Em nhận xét thế nào về ý thức của các bạn không đi tham quan Bến tàu không số Hải Phòng?

b) Theo em, học sinh trung học có cần tìm hiểu về di sản văn hoá của đất nước hay không? Vì sao?

9. Đọc câu chuyện

LỜI CHÀO YÊU THƯƠNG

Một nữ công nhân làm việc tại nhà máy chế biến đồ đông lạnh. Ngày hôm ấy, như thường lệ cô đi vào kho đông lạnh để kiểm tra trước khi ra về. Đột nhiên, cửa kho sập đóng và khoá lại, cô bị nhốt ở bên trong mà không ai biết. Cô vừa hét khản tiếng, vừa đập cửa với hi vọng có người nghe được mà đến cứu, nhưng không ai trả lời. Hai tiếng sau, nữ công nhân lạnh cóng, tuyệt vọng và đau khổ,... Đúng lúc tưởng như không chịu được nữa thì bất ngờ người bảo vệ đến mở cửa đưa cô ra ngoài.

Hôm sau, cô gái hỏi người bảo vệ tại sao lại biết mình ở trong đó để đến mở cửa. Người bảo vệ trả lời: “Tôi làm việc ở nhà máy này đã 20 năm. Mỗi ngày có mấy trăm công nhân ra vào, nhưng cô là người duy nhất sáng nào cũng chào và tạm biệt tôi khi tan làm, trong khi có rất nhiều người xem như không nhìn thấy tôi vậy! Hôm nay, tôi biết rõ ràng cô có đi làm, vì sáng sớm cô còn nói “Cháu chào bác!". Nhưng sau khi tan làm buổi chiều, tôi lại không nghe thấy tiếng cô chào: “Tạm biệt bác, hẹn ngày mai gặp lại!”. Thế là tôi quyết định đi vào trong nhà xưởng tìm. Tôi đi đến những chỗ khuất tìm cô, nghe thấy tiếng khóc, rồi tìm thấy cô ở trong kho đông lạnh...".

Hãy luôn khiêm tốn nhã nhặn, yêu thương và tôn trọng những người xung quanh mình, bởi vì bạn không thể biết được điều gì sẽ xuất hiện vào ngày mai.

(Theo kinhtechungkhoan.vn)

a) Tại sao người bảo vệ lại đi tìm cô công nhân?

b) Lời chào hằng ngày của cô gái với người bảo vệ thể hiện điều gì?

c) Theo em, thế nào là quan tâm, cảm thông và chia sẻ?

9. Hãy sưu tầm các câu ca dao, tục ngữ, danh ngôn về học tập tự giác, tích cực và viết một đoạn văn ngắn chia sẻ hiểu biết của em về ý nghĩa của một câu ca dao, tục ngữ, danh ngôn mà em tâm đắc nhất.

9. Hôm nay là sinh nhật Quang, Hùng hứa với Quang sẽ qua dự sinh nhật bạn. Nhưng mẹ Hùng có việc bận đột xuất, bảo Hùng ở nhà trông bà đang bị ốm. Vì không muốn thất hứa với bạn nên nhân lúc bố mẹ đi vắng, Hùng đã nói dối bà là đi học thêm để đến dự sinh nhật Quang.

a) Theo em, Hùng có phải người giữ chữ tín không? Vì sao?

b) Nếu là Hùng, em sẽ ứng xử như thế nào?

9. Hân có một cuốn sổ ghi chép chi tiêu của bản thân. Khi nhận được tiền mừng tuổi hay ai cho thêm để tiêu, Hân đều cân nhắc sử dụng số tiền đó một cách hợp lí, để dành một khoản cho vào lợn đất. Nhờ vậy, mỗi năm Hân đều tiết kiệm được một số tiền nhỏ để mua sách vở và đồ dùng học tập. Hân chia sẻ cách quản lí tiền của mình với Khánh, Khánh cho rằng việc làm này là mất thời gian, không cần thiết.

a) Em đồng tình hay không đồng tình với thái độ, việc làm của các bạn học sinh trong tình huống trên?

b) Theo em, học sinh trung học có cần quản lí tiền không? Vì sao?

9. Có ý kiến cho rằng, để ứng phó với tâm lí căng thẳng, mỗi người cần có một sở thích, đam mê để theo đuổi, bởi nó giúp con người tìm thấy niềm vui trong cuộc sống, tránh được những suy nghĩ việc làm tiêu cực.

Em có đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?

9. H là một học sinh học giỏi, nhiệt tình công tác tập thể và hay giúp đỡ các bạn trong lớp nên được các bạn quý mến. Tuy nhiên, H thường hay nhắc nhở góp ý với các bạn học hành chểnh mảng, hay quậy phá trong lớp. Thấy vậy, V đã lập một nhóm trên Facebook gồm 5 người thường xuyên nói xấu, xúc phạm H và kêu gọi các bạn khác tẩy chay H. Thời gian đầu, H bị “sốc” nên cảm thấy rất buồn bã và bất lực. Nhưng rồi H được các bạn khác giúp đỡ, chủ động cùng H gặp các bạn đã nói xấu, xúc phạm mình. Sự việc được giải quyết, hai bên giảng hoà với nhau, gác lại chuyện cũ để cùng nhau học tập.

a) Hành vi bạo lực của nhóm bạn cùng lớp H biểu hiện như thế nào?

b) Em nhận xét thế nào về biểu hiện, hành vi của các bạn đã giúp H vượt qua sự việc bị bạo lực học đường?

9. Do xích mích với nhau, hai bạn học sinh Trường Trung học cơ sở K to tiếng, cãi cọ nhau ngay trước cổng trường sau giờ tan học; theo đó một bạn nữ đã xông vào đánh một nữ khác cùng trường nhưng khác lớp. Bạn bị đánh phản ứng, nhưng mỗi lần phản ứng thì lại càng bị đánh đau hơn. Nhiều bạn học sinh trong trường chứng kiến sự việc này nhưng không ai can ngăn; không những thế, một số bạn còn hô hoán, cổ vũ.

a) Em đồng ý hay không đồng ý với cách phòng ngừa, ứng phó bạo lực của bạn học sinh bị bạo lực học đường? Vì sao?

b) Em nhận xét thế nào về biểu hiện, hành vi của các bạn chứng kiến?

9. K và T là đôi bạn thân trong lớp. Gần đây, K thấy T có biểu hiện của người nghiện game như thường xuyên bỏ học, không làm bài tập về nhà, dành rất nhiều thời gian để chơi game. K băn khoăn, không biết phải làm thế nào để giúp bạn?

Nếu là K trong tình huống trên, em sẽ làm gì?

9. Do không có tiền ăn chơi, dù còn đang là một học sinh nhưng V đã chấp nhận bán dâm cho khách theo lời môi giới của bà Y và bị bắt ép uống rượu, bia hoặc hút thuốc lá. Đồng thời, bà Y còn đề nghị V lôi kéo thêm những người bạn của mình tham gia vào đường dây mại dâm. Vì được chia hoa hồng nên V đã dụ dỗ bạn L (15 tuổi) thực hiện hành vi bán dâm cho anh N.

Căn cứ vào các quy định của pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội, em hãy chỉ ra các hành vi vi phạm pháp luật của V và bà Y.

9. Có ý kiến cho rằng, người lớn trong gia đình từng trải và có kinh nghiệm trong cuộc sống, nên con cháu trong nhà phải nghe theo lời khuyên của họ.

Em có đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?

10. Có ý kiến cho rằng, truyền thống quê hương là những giá trị của mỗi vùng miền địa phương, làm nên bản sắc riêng của mỗi vùng miền. Vì vậy, giữ gìn truyền thống, bản sắc quê hương thì chỉ cần giữ gìn những gì mình có, không nên học hỏi, đưa các giá trị, truyền thống của nơi khác đến quê mình.

Em có đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?

10. Khi tranh luận về di sản văn hoá của dân tộc, các bạn lớp T có các ý kiến khác nhau. Theo em, những ý kiến nào sau đây là đúng?

(Khoanh tròn chữ cái trước câu em lựa chọn)

A. Di sản văn hoá là bất kì bài hát, điệu múa, làn điệu dân ca nào.

B. Di sản văn hoá của dân tộc nói chung là những phong tục, tập quán, các món ăn hằng ngày.

C. Di sản văn hoá vật thể là sản phẩm do các thế hệ trước tạo ra, được lưu truyền đến các thế hệ sau, có giá trị đối với đất nước.

D. Danh lam thắng cảnh là những cảnh đẹp do con người làm ra.

E. Danh lam thắng cảnh là những cảnh đẹp do thiên nhiên tạo ra như vịnh Hạ Long, Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng,...

G. Di sản văn hoá vật thể quan trọng hơn di sản văn hoá phi vật thể.

H. Di sản văn hoá nào cũng có ý nghĩa quan trọng đối với đất nước, con người và xã hội.

10. Gia đình Nam có hoàn cảnh khó khăn nhất lớp. Bố Nam sau một tai nạn nghề nghiệp đã không còn khả năng lao động để nuôi bạn và hai em nhỏ. Nam vừa tranh thủ đi học, vừa phụ mẹ bán hàng tạp hoá và chăm em. Hoa học cùng lớp thấy vậy xin mẹ cho qua nhà Nam để kèm thêm cho các em của Nam học bài.

Em có đồng tình với hành động của Hoa không? Vì sao?

10. Em hãy kể lại một tấm gương học tập tự giác, tích cực mà em biết và chia sẻ theo gợi ý:

- Tóm tắt về tấm gương học tập tự giác, tích cực mà em biết.

- Những biểu hiện cụ thể của học tập tự giác, tích cực của tấm gương đó là gì?

- Em học tập được điều gì từ tấm gương đó?

10. Hoàn cảnh gia đình Mai không mấy dư dả, bố mẹ Mai phải làm việc quần quật suốt ngày để lo cho chị em Mai ăn học. Cuộc sống vất vả như vậy, nhưng bố mẹ vẫn luôn động viên Mai cố gắng học giỏi. Thấy các bạn trong lớp đều có xe đạp để đi học, Mai cũng xin mẹ mua cho mình một chiếc. Mẹ Mai muốn khuyến khích con gái học tập nên hứa nếu cuối năm Mai được Học sinh Xuất sắc mẹ sẽ mua cho Mai chiếc xe đạp mới. Mai cũng hứa với mẹ là sẽ cố gắng học để đạt kết quả tốt. Và cuối năm học Mai đã đạt được kết quả xuất sắc như mong đợi. Trên đường đi học về, cầm kết quả học tập xuất sắc trên tay, Mai vui sướng nghĩ về chiếc xe đạp mới. Mai về nhà khoe với mẹ. Mẹ xoa đầu khen Mai và nói chiều sẽ dẫn Mai đi mua xe đạp. Thấy mẹ Mai nói vậy, bố nói riêng với mẹ: Nhà mình còn khó khăn lắm, hay để từ từ hãy mua cho con. Mẹ nói với bố: Mình đã nói với con rồi thì khó mấy cũng phải mua cho con, để con khỏi nghĩ là mình nói dối. Ngay chiều hôm đó, bố mẹ của Mai đã đưa Mai đi mua xe đạp mới.

Theo em:

a) Vì sao nhà Mai còn khó khăn mà bố mẹ Mai vẫn mua cho Mai xe đạp mới?

b) Bố mẹ Mai có phải giải quyết bằng cách khác không? Vì sao?

10. Huy dự định tiết kiệm tiền để mua một chiếc cặp sách mới vào đầu năm học. Số tiền đã sắp đủ nhưng khi thấy bạn rủ đi chơi điện tử, Huy băn khoăn có nên dùng số tiền mình tiết kiệm được để đi chơi không. Sau khi suy nghĩ, Huy đã quyết định không đi chơi cùng bạn.

a) Huy có cân nhắc trước khi chi tiêu không?

b) Theo em, Huy đã thực hiện nguyên tắc nào trong quản lí tiền?

10. Đọc tình huống và cho biết suy nghĩ của bạn nào dưới đây là đúng.

A. Gần đây, Tuyết và bố mẹ có chuyện hiểu nhầm. Tuyết cho rằng bố mẹ không thương yêu mình nên không muốn nói chuyện và xa cách với bố mẹ.

B. Hùng đang rất chán nản và thất vọng vì kết quả thi học kì của mình. Thấy Hùng như vậy nên Dương nghĩ sẽ rủ Hùng đi đá bóng và tâm sự với Hùng cho Hùng bớt buồn.

C. Vy đang rất đau lòng vì một người thân trong gia đình mới qua đời. Vy tìm đến rượu bia vì cho rằng rượu bia khiến Vy quên đi được nỗi đau này.

D. Một số bạn trong lớp có phần xa lánh Hà vì Hà là con nhà nghèo, quần áo không đẹp. Điều này khiến Hà xấu hổ, buồn bực và cho rằng đó là do lỗi của bố mẹ.

10. Ở trường, lớp em có xảy ra bạo lực học đường không? Em hãy nói một số biểu hiện bạo lực học đường mà em chứng kiến hoặc biết, trong đó nêu rõ:

- Biểu hiện của vụ việc.

- Nguyên nhân xảy ra vụ việc.

- Hậu quả của vụ việc.

- Biểu hiện, hành vi, thái độ của em và những người chứng kiến hoặc biết về vụ việc này.

10. Q là học sinh nam lớp 7, bị hai bạn nam ngồi cạnh hay trêu chọc cả trong và ngoài giờ học ở lớp. Hai bạn ấy có những hành động bạo lực như ném sách của Q, dùng sách đập vào đầu Q. Hai bạn ấy còn doạ, nếu mách cô giáo thì sẽ bị đánh. Không chịu được tình trạng này, sau một số lần bị trêu chọc Q đã báo với cô giáo chủ nhiệm lớp. Cô chủ nhiệm đã nói chuyện với hai bạn kia và Q, đồng thời yêu cầu chấm dứt những hành vi này. Được cô giáo nhắc nhở, lại được các bạn trong lớp góp ý, hai bạn cùng lớp nhận ra hành vi của mình là sai trái, từ đó không còn trêu chọc Q như trước nữa.

a) Hành vi nào của hai bạn học sinh trong trường hợp trên là hành vi học sinh không nên làm?

b) Em đồng ý hay không đồng ý với việc Q báo với cô giáo chủ nhiệm về hành vi trêu chọc của hai bạn nam đối với mình?

c) Cách giải quyết của cô giáo chủ nhiệm có phù hợp khi ứng phó với bạo lực học đường không? Vì sao?

10. Sau khi bố mẹ li hôn, H chán nản, bỏ học và theo bạn bè đến các địa điểm ăn chơi. Thấy H xinh đẹp, ham chơi, bà M chủ quán cà phê đã dụ dỗ H đến làm. Để có nhiều tiền ăn chơi, H đã đồng ý bán dâm cho khách của quán bà M.

a) Em hãy cho biết những nguyên nhân nào dẫn đến H bán dâm cho khách.

b) Nếu là bạn của H, em sẽ làm gì để giúp bạn?

10. Con ốm, nhưng chị M lại không đưa con đến bệnh viện khám chữa, mà lại tin ông X là thầy cúng trong làng. Mỗi lần cúng, ông X lại yêu cầu chị M đưa 10 triệu đồng, nhưng con chị vẫn không khỏi. Để lấy tiền cúng cho con, anh P là chồng chị M đã tổ chức đánh bạc nên đã bị công an bắt giữ.

a) Em hãy liệt kê các hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội của ông X, anh P.

b) Theo em, các hành vi của ông X và anh P sẽ bị xử phạt như thế nào?

10. Đầu năm học, lớp của Mai lập kế hoạch học tập, liệt kê các đồ dùng, sách vở cần mua. Một số bạn dự kiến sẽ về nhà cùng bàn bạc với bố mẹ để mua, nhưng có một số bạn lại cho rằng trách nhiệm của mình là học, còn trách nhiệm của bố mẹ là chăm lo cho các con nên bố mẹ mua cho cái gì thì dùng cái đó.

a) Em hãy nhận xét suy nghĩ và hành vi của các bạn trong lớp Mai?

b) Theo em, học sinh có được tham gia bàn bạc và đưa ra ý kiến của mình với các thành viên khác trong gia đình không? Vì sao?

11. Khi thảo luận về trách nhiệm của học sinh trong việc giữ gìn truyền thống tốt đẹp của quê hương, bạn Lân cho rằng học sinh trung học cơ sở chỉ cần chăm ngoan và học thật tốt, còn việc giữ gìn truyền thống là của người lớn.

Em hãy viết ra các cách để thay đổi suy nghĩ của bạn Lân.

11. Trong giờ ra chơi, em thấy có một nhóm bạn đang vây quanh bắt nạt một bạn nữ ở góc khuất của sân trường.

Em sẽ làm gì trong tình huống trên? Vì sao?

11. Em hãy tự nhận xét, liên hệ bản thân mình về việc tự giác, tích cực trong học tập. Biểu hiện như thế nào?

11. Tìm các câu ca dao, tục ngữ nói về những việc làm không giữ chữ tín?

11. Có quan điểm cho rằng, nếu chúng ta cứ mua những thứ không cần thiết thì sớm muộn chúng ta sẽ phải bán đi những thứ mình cần.

a) Em đồng tình hay không đồng tình với quan điểm trên? Vì sao?

b) Theo em, có những cách nào để quản lí chi tiêu hiệu quả?

11. Em hãy quan sát thời gian biểu dưới đây của bạn Vân, chỉ ra nguyên nhân dẫn đến tâm lí căng thẳng của bạn và đưa ra cho bạn một số lời khuyên phù hợp.

11. Nếu chứng kiến trường hợp bạo lực học đường trong trường, trong lớp mình, em sẽ làm gì để giúp người bị bạo lực?

11. Ông Y rất thích uống rượu và uống rất nhiều từ khi còn trẻ. Hằng ngày, ông Y cùng mấy người bạn hàng xóm thường tụ tập đánh bạc và uống rượu. Mỗi lần say rượu, ông Y lại đập phá đồ đạc, đánh và chửi mắng vợ con, làm ảnh hưởng đến hàng xóm xung quanh.

a) Theo em, ông Y và những người hàng xóm đã mắc phải những tệ nạn xã hội nào?

b) Em hãy chỉ ra hậu quả của tệ nạn xã hội đối với ông Y, gia đình và mọi người.

11. Gần đây, sau giờ tan trường, D thường rủ K đi chơi xóc đĩa ăn tiền. D chia sẻ trong lớp mình có rất nhiều bạn đã tham gia và kiếm được rất nhiều tiền. Tuy nhiên, khi bị K từ chối với lí do là không có tiền để tham gia thì D đã đe doạ và ép buộc K đi cùng với các bạn của mình.

a) Theo em, hành vi của D có vi phạm quy định của pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội không?

b) Nếu là K trong trường hợp này, em sẽ làm gì để không mắc vào tệ nạn cờ bạc?

11. Đang vào mùa gặt, bố mẹ của Bình hối hả với công việc thu hoạch lúa. Buổi sáng, trước khi đi học, bố mẹ nhắc Bình tan học thì về ngay để giúp bố mẹ nấu cơm, trông em. Tan học, mấy bạn rủ Bình đi đá bóng, nhớ lời bố mẹ dặn nhưng Bình vẫn theo bạn đi đá bóng đến tối mới về nhà.

a) Em nhận xét thế nào về việc làm của Bình?

b) Nếu em là bạn của Bình, em sẽ góp ý với Bình như thế nào?

12. Em hãy tìm hiểu và kể lại một truyền thống tốt đẹp của quê hương mình theo gợi ý:

- Tên truyền thống, những biểu hiện cụ thể của truyền thống.

- Những giá trị mà truyền thống đã mang lại cho quê hương em.

- Tình hình giữ gìn, phát huy truyền thống đó. (Sự tham gia của em như thế nào?

12. Em hãy sưu tầm, tìm hiểu và kể lại một di sản văn hoá ở quê mình hoặc ở nơi khác theo gợi ý:

- Tên, sự tích (tóm tắt) của di sản văn hoá.

- Ý nghĩa của di sản văn hoá đối với quê hương, đất nước.

- Tình hình giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hoá.

12. Trong lớp Hà là học sinh giỏi, hát hay, tích cực tham gia các hoạt động tập thể. Gần đây, thấy bạn trầm buồn, kết quả học tập sa sút, không còn hăng hái tham gia hoạt động chung nữa. Tình cờ biết được lí do là bố mẹ Hà vừa li hôn.

Em sẽ làm gì để thể hiện sự quan tâm, cảm thông và chia sẻ của mình với bạn?

12. Em hãy kể về một tấm gương biết giữ chữ tín và trao đổi với bạn bè trong nhóm/ lớp việc giữ chữ tín mang lại lợi ích gì cho bản thân và xã hội.

12. Em hãy sưu tầm các cách để quản lí tiền hiệu quả theo gợi ý sau đây:

- Cách quản lí tiền mừng tuổi;

- Cách lựa chọn khi mua sắm;

- Cách tiết kiệm tiền hiệu quả;

- Cách kiểm soát thói quen chi tiêu tuỳ hứng.

12. Những câu tục ngữ, ca dao nào dưới đây cho em bài học về ứng phó với tâm lí căng thẳng?

(Khoanh tròn chữ cái trước câu em lựa chọn)

A. Giận quá mất khôn.

B. Ăn có nhai, nói có nghĩ,

C. Giận cá chém thớt.

D. Kim vàng ai nỡ uốn câu,
Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời.

E. Sảy chân, gượng lại còn vừa,
Sảy miệng, biết nói làm sao bây giờ.

G. Chưa đánh được người mặt đỏ như vang,
Đánh được người mặt vàng như nghệ.

12. Em có thể làm gì nếu nhà trường và địa phương tổ chức hoạt động tuyên truyền về phòng, chống bạo lực học đường?

12. Có ý kiến cho rằng, nguyên nhân sâu xa nhất dẫn đến học sinh mắc các tệ nạn xã hội là do thiếu một môi trường sống lành mạnh.

Em có đồng tình với ý kiến trên không? Vì sao?

12. Một buổi tối khi đến nhà bạn, Lan cùng các bạn đã nhìn thấy một đám thanh niên tụ tập hút ma tuý. Về nhà, Lan đã quyết định chia sẻ điều đó với bố mẹ. Sau khi đã hỏi kĩ về hành vi của đám thanh niên, bố mẹ Lan đã đến báo cho công an xã.

Em có nhận xét gì về thái độ, hành vi của Lan và gia đình?

12. Gia đình ông Quảng có hai người con trai. Ông Quảng thường tỏ tình cảm quý mến đối với cậu em trai hơn cậu lớn và đôi khi còn phân biệt đối xử giữa hai anh em. Cậu con trai lớn tỏ ý không bằng lòng, phản đối bố về sự không công bằng này. Có lần cậu anh nói với bố: “Hai đứa đều là con của bố mà sao bố lại phân biệt đối xử thế?”. Ông bố điềm nhiên nói: “Bố là bố, nên có quyền phân biệt đối xử chứ! Em con chăm làm, bố quý nó hơn; còn con thì chỉ biết học, không giúp gì được bố mẹ”.

Lời nói và biểu hiện của ông Quảng có phù hợp với quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đổi với con không? Vì sao?

13. Em hãy tự đánh giá việc giữ gìn và phát huy truyền thống quê hương bằng cách viết ra những việc bản thân đã làm và kết quả đạt được, hướng khắc phục những việc làm có kết quả chưa tốt.

13. Em hãy sưu tầm một số câu ca dao, tục ngữ về các lễ hội, các danh lam thắng cảnh, các địa danh gắn với di sản văn hoá của đất nước.

13. Em hãy tìm những câu ca dao, tục ngữ nói về sự quan tâm, cảm thông và chia sẻ.

13. Theo em, việc không giữ chữ tín có thể gây tác hại gì đối với các quan hệ xã hội, sản xuất, kinh doanh?

13. Hãy liệt kê các khoản chi tiêu hằng ngày của em. Áp dụng các nguyên tắc quản lí tiền hiệu quả để đưa ra các biện pháp góp phần quản lí các khoản chi tiêu đó sao cho hiệu quả.

13. Em đã từng bị bạo lực học đường chưa? Em rút ra bài học gì cho bản thân để phòng ngừa bạo lực học đường.

13. Theo em, mỗi người cần phải làm gì để tránh mắc các tệ nạn xã hội?

13. Ông D là hàng xóm của gia đình T thường xuyên tổ chức sử dụng ma tuý cho thanh niên trong thôn. Thấy T hay sang chơi, ông D đã dụ dỗ T dùng thử ma tuý. Trước hành vi của ông D, T kiên quyết từ chối không dùng thử nên bị ông D cho mấy người nghiện ngập đe doạ. Thấy T có biểu hiện lo lắng, qua trò chuyện, bố mẹ biết được hành vi của ông D đối với con mình nên đã tố giác với cơ quan công an.

a) Em hãy nhận xét hành vi của ông D, T và bố mẹ T.

b) Có ý kiến cho rằng, hành vi của ông D chỉ bị xử phạt hành chính mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?

13. Em hãy sưu tầm một số câu ca dao, tục ngữ về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình.

14. Là công dân - học sinh, em đã và sẽ làm gì để góp phần bảo vệ di sản văn hoá?

14. Em đã bao giờ thất hứa với những người xung quanh chưa? Hãy kể lại câu chuyện đó và rút ra bài học cho bản thân? Nếu được làm lại, em sẽ làm gì khi ấy?

14. Là học sinh, em đã và sẽ làm gì để góp phần tạo thu nhập cho bản thân và gia đình?

14. Em hiểu như thế nào về câu nói “Ma tuý là hiểm hoạ”?

14. Gần đây, trên địa bàn xã của M thường xuyên xảy ra tình trạng một số đối tượng học sinh tụ tập sử dụng các chất cấm. Để phòng, chống tệ nạn ma tuý, nhà trường đã tổ chức tuyên tuyền về hậu quả cho học sinh. Tuy nhiên, một số bạn của lớp M lại không muốn tham gia với lí do là mình không sử dụng nên không cần biết.

a) Em có đồng tình với ý kiến của một số bạn lớp M không?

b) Nếu là M trong trường hợp trên, em sẽ giải thích cho các bạn như thế nào?

14. Hãy liệt kê một số công việc em có thể làm để thực hiện nghĩa vụ của công dân trong gia đình.

15. Tự liên hệ bản thân, em đã làm gì để giữ chữ tín trong cuộc sống?

15. Em hãy tìm các câu ca dao, tục ngữ nói về thói hư tật xấu của con người trong xã hội. Theo em, thói hư tật xấu nào là tệ nạn xã hội?

15. Là một học sinh, em đã làm gì để cùng mọi người phòng, chống tệ nạn xã hội ở địa phương?

15. Em hãy tự nhận xét việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của bản thân trong gia đình theo gợi ý dưới đây và nêu biện pháp để thực hiện tốt hơn bổn phận của bản thân trong gia đình.

16. Kể lại một lần em không giữ chữ tín với thầy cô, bạn bè hoặc người thân trong gia đình? Nếu được làm lại, em sẽ làm gì khi ấy?

16. Từ những quy định của pháp luật, em hãy lập kế hoạch để phòng, chống các tệ nạn xã hội cho bản thân.

a) Em hãy chia sẻ về một hoạt động cụ thể của địa phương em trong phòng, chống tệ nạn xã hội. Theo em, những hoạt động đó có ý nghĩa như thế nào đối với em và mọi người xung quanh trong phòng, chống tệ nạn xã hội?

b) Hãy cùng các bạn trong lớp tìm hiểu và viết một bài tuyên truyền về phòng, chống tệ nạn ma tuý trong học đường.

1. Em hãy viết một thông điệp thể hiện niềm tự hào về truyền thống tốt đẹp của quê hương em và chia sẻ trước lớp.

1. Em hãy lập một bản kế hoạch của cá nhân để rèn luyện tính tự giác, tích cực trong học tập theo gợi ý sau:

- Xác định mục tiêu của kế hoạch (mục tiêu học tập dài hạn có định hướng nghề nghiệp tương lai).

- Lập kế hoạch thực hiện và liệt kê những việc làm cụ thể để đạt được mục tiêu đó.

- Thực hiện theo kế hoạch và thường xuyên đánh giá quá trình thực hiện đê có thể điều chỉnh kế hoạch một cách phù hợp nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.

1. Em hãy thiết kế một sản phẩm tuyên truyền: tranh vẽ, video với thông điệp truyền thông về nguyên nhân và hậu quả của bạo lực học đường.

2. Em hãy cùng bạn thiết kế tập san về chủ đề “Tự hào truyền thống quê hương”.

2. Em hãy sưu tầm các phương pháp học tập tích cực mang lại hiệu quả cao và lựa chọn một phương pháp học tập để áp dụng cho bản thân.

1. Em hãy viết một bài kể về một trường hợp giữ chữ tín trong cuộc sống và rút ra bài học đối với bản thân.

1. Em hãy cùng bạn thiết kế một cuốn sổ tay hướng dẫn thực hiện các trò chơi lành mạnh có tác dụng giảm áp lực, căng thẳng trong học tập.

2. Em hãy cùng bạn xây dựng một tiết mục văn nghệ( tiểu phẩm, nhạc kịch,...) về chủ đề phòng chống bạo lực học đường và trình bài trong tiết học sau.

1. Em hãy lựa chọn một tệ nạn xã hội phổ biến nhất ở địa phương để thiết kế một sản phẩm tuyên truyền về hậu quả của tệ nạn xã hội theo gợi ý sau:

- Tên tệ nạn xã hội.

- Hậu quả của tệ nạn xã hội đó đối với bản thân, gia đình và xã hội.

1. Em hãy làm một sản phẩm mang thông điệp cảm thông, chia sẻ theo gợi ý sau:

- Một bức thư, một bài thuyết trình,..

- Một tấm thiệp, một bức tranh,..

2. Em hãy lập kế hoạch cho bản thân để rèn luyện lối sống có trách nhiệm và tạo dựng lòng tin ở cha mẹ, thầy cô giáo và bạn bè theo một số gợi ý sau:

- Xác định những việc cần làm ở nhà, ở trường, lớp.

- Lập thời gian biểu theo ngày/ tuần/ tháng

1. Em hãy xây dựng "Quỹ học tập" hằng năm cho bản thân theo gợi ý sau:

- Xác định số tiền quỹ học tập được dùng cho các khoản nào?

- Tính toán số tiền cần thiết cho quỹ học tập.

- Liệt kê các việc sẽ làm để thực hiện mục tiêu đó.

- Theo dõi việc thực hiện kế hoạch và điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với bản thân.

2. Em hãy quay một video ghi lại quá trình thực hiện một hoạt động thể thao hoặc giải trí phù hợp có tác dụng giảm căng thẳng và chia sẻ lợi ích của hoạt động đó với bạn bè trong lớp.

2. Em hãy tìm hiểu các quy định của pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội và trình bày trước lớp dưới dạng báo ảnh/clip hoặc tiểu phẩm.

2. Em hãy lập kế hoạch giúp đỡ một bạn có hoàn cảnh gia đình khó khăn trong lớp theo bảng sau:

2. Em hãy làm một đồ dùng học tập từ vật liệu có thể tái chế và hướng dẫn các bạn cùng làm để tiết kiệm và bảo vệ môi trường.

1. Cùng các bạn trong lớp xây dựng một hòm thư mang tên “ Điều em muốn nói”:

- Mỗi học sinh viết một bức thư tâm sự nói về bạo lực học đường.

- Trong giờ sinh hoạt lớp hàng tuần, giáo viên chủ nhiệm và học sinh sẽ lấy thư để chia sẻ trước lớp.

1. Em hãy sưu tầm tranh ảnh, tư liệu có nội dung về các di sản văn hóa thế giới ở Việt Nam để xây dựng thành tập san trưng bày tại lớp.

2. Em hãy viết một bài tuyên truyền về phòng, chống bạo lực học đường (liên hệ với bản thân em).

2. Em hãy cùng bạn xây dựng kế hoạch chăm sóc di tích, danh lam thắng cảnh ở địa phương và thực hiện theo kế hoạch đã xây dựng.

1. Em hãy vẽ tranh cổ động về phòng, chống tệ nạn xã hội và chia sẻ nội dung, ý nghĩa của bức tranh đó với thầy cô và bạn bè.

1. Em hãy cùng bạn lập kế hoạch tổ chức một buổi tọa đàm về chủ đề “Quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình”. (Gợi ý: mục đích; nội dung; thời gian; địa điểm tổ chức; thành phần tham gia;...)

2. Em hãy cùng bạn xây dựng một kịch bản với nội dung thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội và đóng vai theo kịch bản đó.

2. Em hãy cùng bạn thiết kế tập san hoặc báo tường về chủ đề gia đình.

1. Hãy liệt kê những truyền thống tốt đẹp của quê hương em và viết những việc cần làm để giữ gìn, phát huy những truyền thống đó theo gợi ý dưới đây:

1. Em hãy tìm những câu ca dao, tục ngữ nói về sự quan tâm, cảm thông, chia sẻ và thảo luận về ý nghĩa của các câu ca dao, tục ngữ đó.

2. Em hãy liệt kê những việc làm của bản thân thể hiện việc không tự giác, tích cực trong học tập và nêu cách khắc phục hạn chế đó.

1. Em đồng ý hay không đồng ý với việc làm nào dưới đây? Vì sao?

A. Giữ lời hứa trong mọi hoàn cảnh.

B. Luôn làm tốt những việc mà mình đã nhận.

c. Chỉ hứa mà không làm.

D. Chỉ giữ đúng lời hứa với thầy cô giáo, còn bạn bè thì không cần.

E. Hoàn thành đúng thời hạn các nhiệm vụ học tập được giao.

1. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

A. Quản lí tiền là việc của người trưởng thành, không phải của học sinh.

B. Quản lí tiền hiệu quả giúp mỗi người chủ động trong chi tiêu để thực hiện các dự định tương lai của bản thân.

C. Quản lí tiền là việc không cần thiết, tốn thời gian, nên dùng thời gian đó để kiếm tiền thì tốt hơn.

D. Quản lí tiền hiệu quả giúp mỗi người có thể đề phòng những trường hợp rủi ro bất ngờ trong cuộc sống.

E. Học sinh không cần quản lí tiền, vì nhiều cha mẹ học sinh không muốn con mình sớm bị đồng tiền làm ảnh hưởng.

1. Em hãy quan sát hình ảnh dưới đây và trả lời câu hỏi

a) Theo em, nguyên nhân gây căng thẳng cho các bạn trong các hình ảnh trên là gì?

b) Em hãy nhận xét về cách ứng phó với căng thẳng của các bạn trong các hình ảnh trên.

c) Em có lời khuyên gì cho các bạn để thoát khỏi căng thẳng trong những tình huống trên?

2. Trong một buổi hoạt động ngoại khóa về phòng, chống bạo lực học đường, có ý kiến cho rằng, bạo lực học đường chỉ gây tổn hại tới người bị bạo lực.

Em có đồng ý với ý kiến này không? Vì sao?

1. Hành vi nào dưới đây là tệ nạn xã hội?

A. Anh Q thường xuyên sử dụng ma tuý.

B. Chị M không xa lánh người bị nhiễm HIV.

C. Bạn T luôn thực hiện nghiêm túc các nội quy của nhà trường.

D. Anh c thường tham gia đánh bạc cùng bạn bè.

E. Bạn H đã từ chối việc hút thuốc lá khi bị bạn bè dụ dỗ.

G. Bà N thường mời thầy cúng đến giải hạn khi các con mình bị ốm.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với những biểu hiện, việc làm nào dưới đây? Vì sao?

A. Giữ gìn mọi phong tục, tập quán, thói quen của quê hương mình.

B. Giới thiệu với mọi người về lễ hội truyền thống của quê hương mình.

C. Không quan tâm đến truyền thống tốt đẹp của những vùng miền, địa phương khác.

D. Tích cực học tập và tham gia các hoạt động nhân đạo, từ thiện.

E. Giữ gìn và bảo vệ môi trường ở nhà, ở trường và những nơi công cộng.

2. Trong những việc làm sau, theo em việc nào nên làm, việc nào không nên làm? Vì sao?

A. Không chơi với những bạn học kém.

B. Gọi cấp cứu khi thấy tai nạn giao thông.

C. Rủ bạn đi chơi khi mẹ ốm.

D. Thăm hỏi và động viên người già neo đơn.

3. Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

A. Học tập tự giác, tích cực là yếu tố quan trọng giúp chúng ta đạt được mơ ước của bản thân.

B. Chỉ cần tự giác, tích cực với môn học mình yêu thích là được.

c. Trong bất kì hoàn cảnh nào cũng không nên điều chỉnh mục tiêu học tập đã đặt ra.

D. Để mở rộng kiến thức, rèn luyện các kĩ năng cho bản thân, chúng ta cần phải học tập tự giác, tích cực.

2. Bà M mở cửa hàng bán trái cây nhập khẩu. Lúc đầu, bà M bán hàng có xuất xứ rõ ràng. Tuy nhiên, sau nhiều lần có người nói với bà nhập thêm trái cây không rõ xuất xứ cho rẻ, mẫu mã đẹp mà thu lợi nhuận cao, nên bà đã nghe theo.

a) Việc bán trái cây không rõ xuất xứ như lúc đầu của bà M có liên quan như thế nào đến giữ chữ tín ? Vì sao? 

b) Hành vi của bà M có thể ảnh hưởng như thế nào đến khách hàng và việc kinh doanh?

2. Em hãy cho biết, việc làm của bạn nào dưới đây thể hiện nguyên tắc quản lí tiền hiệu quả. Vì sao?

A. Bạn K thường tận dụng các đồ vật có thể tái chế để làm đồ dùng học tập.

B. Bố mẹ cho H tiền ăn sáng nhưng H không ăn để tiết kiệm tiền.

C. Bạn M sử dụng điện, nước tiết kiệm, hiệu quả.

D. Bạn X cứ có tiền là tiêu hết.

E. Khi nhận được tiền thưởng của nhà trường, bạn D dành một khoản để tiết kiệm.

2. Gần đây, C nhận thấy mình có nhiều thay đổi, giọng nói to và khàn, vóc dáng cao lênh khênh, khuôn mặt dày đặc mụn khiến C thấy tự ti, ngại giao tiếp với bạn bè. Những bất đồng ý kiến giữa C và bố mẹ xuất hiện nhiều hơn, mỗi khi bố mẹ góp ý, bảo ban thì C lại cho rằng bố mẹ không hiểu mình, không yêu thương mình nữa. Lúc nào C cũng thấy mệt mỏi, bồn chồn, bất an và cảm thấy bản thân thật vô dụng.

Nếu là bạn của C, em sẽ làm gì để giúp C vượt qua trạng thái căng thẳng này?

3. K và C đều là học sinh lớp 7A. Do xích mích với nhau trên mạng xã hội, K đã hẹn gặp C để giải quyết mâu thuẫn. Tuy nhiên, khi gặp nhau, hai bạn đã xảy ra xô xát.

a) Theo em, ai là người bị bạo lực học đường trong tình huống trên?

b) Em hãy chỉ ra nguyên nhân và hậu quả của bạo lực học đường trong tình huống đó.

2. Theo em, học sinh có thể mắc phải những tệ nạn xã hội nào? Hãy liệt kê nguyên nhân và hậu quả của các tệ nạn xã hội đó.

3. Qua lời kể của ông nội, S được biết đến phong trào “Ba sẵn sàng” và rất tự hào về tinh thần sẵn sàng khi Tổ quốc cần, dù trong thời chiến hay thời bình của người dân quê hương mình. Nhưng mấy hôm trước, anh trai của S nhận được lệnh gọi nhập ngũ, S thấy anh có vẻ do dự, tâm trạng nặng nề không vui. S rất muốn nói những suy nghĩ của mình với anh trai.

a) Em hãy nhận xét biểu hiện của S.

b) Nếu là S, em sẽ nói như thế nào với anh trai của mình?

1. Theo em, những giá trị văn hoá nào dưới đây đã được công nhận là di sản văn hoá?

A. Nhã nhạc cung đình Huế (Thừa Thiên Huế).

B. Hội Gióng đền Phù Đổng và đền Sóc (Hà Nội),

C. Công trình thuỷ điện Yaly (Gia Lai).

D. Khu di tích văn hoá Óc Eo (An Giang).

E. Bãi biển Mỹ Khê (Đà Nẵng).

3. Em hãy thực hiện một lời nói hoặc một hành động cụ thể để thể hiện sự quan tâm, cảm thông và chia sẻ với bạn bè, thầy cô trong lớp mình.

4. Cuối tuần, H đang ngồi làm bài tập trong sách nâng cao thì A đến rủ đi chơi. H từ chối không đi, A liền nói: “Tớ chỉ làm bài tập dễ thôi, còn bài tập khó, nâng cao cô có yêu cầu làm đâu. Đi chơi điện tử với tớ đi.”.

a) Em có nhận xét gì về ý thức học tập của H và A?

b) Nếu là H, em sẽ góp ý với A như thế nào?

3. Chỉ vì tối qua mãi xem bộ phim hay mà Q không ôn bài. Hôm nay trong giờ kiểm tra, Q loay hoay mãi mà mới chỉ làm được 1 câu. Nghĩ đến việc bị điểm dưới trung bình thì sẽ rất xấu hổ nên Q bối rối, lo lắng và tính đến chuyện quay cóp. Bàn tay Q đã đưa xuống ngăn bàn định mở sách, nhưng một ý nghĩ chợt lóe lên trong Q: “Mình làm thế này mà cô giáo phát hiện ra, liệu cô còn tin tưởng mình nữa không?”. Nghĩ đến đó, Q từ bỏ ý định quay cóp và tập trung suy nghĩ đế làm nốt bài. Q thấy lòng nhẹ nhõm hơn.

a) Em hãy nhận xét về suy nghĩ và hành động của Q.

b) Từ tình huống trên, em rút ra bài học gì cho bản thân?

3. Giả định em có 1 triệu đồng, em hãy xác định mục tiêu quản lí tiền của bản thân, phân chia số tiền đó thành các khoản cụ thể, hợp lí và chia sẻ với bạn về cách phân chia của mình.

3. Em đã gặp những biểu hiện căng thẳng nào dưới đây? Em đã làm gì để vượt qua những căng thẳng đó? Hãy chia sẻ điều này với các bạn.

4. Hãy kể một trường hợp bạo lực học đường mà em biết; chỉ ra nguyên nhân, hậu quả của tình huống bạo lực học đường đó.

1. Em hãy cho biết những cách ứng phó nào dưới đây là phù hợp với quy định của pháp luật về phòng, chống bạo lực học đường. 

A. Lưu lại những hình ảnh, bài viết trên mạng xã hội có tính chất bạo lực học đường đế báo cáo với nhà trường.

B. Rủ bạn bè đi đánh lại nhằm giải quyết mâu thuẫn.

C. Viết bài/quay video trực tuyến nhằm nói xấu khi bị xúc phạm trên mạng xã hội.

D. Bỏ qua khi bị đánh để được yên ổn.

E. Báo với gia đình khi bị bạo lực để nhận được ý kiến xử lí học sinh có hành vi bạo lực với mình.

G. Gọi đến số điện thoại của phòng Tư vấn tâm lí học đường hoặc số 111.

H. Báo cáo cơ quan công an khi bị đe doạ tính mạng.

3. Gia đình M sống ở một vùng quê nên còn nhiều khó khăn. Mỗi lần các em của M bị ốm, bố mẹ không đưa đến trạm y tế xã mà lại mời thầy cúng đến nhà làm lễ mong cho các em khỏi bệnh.

a) Theo em, nguyên nhân nào dẫn tới hành vi của bố mẹ M? Hậu quả của hành vi đó là gì?

b) Nếu là M, em sẽ làm gì để ngăn cản hành vi của bố mẹ?

1. Hành vi nào dưới đây vi phạm pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội? Vì sao?

A. Ông H nhận lời vận chuyển ma tuý đến tỉnh khác cho ông B

B. Bà K tổ chức dịch vụ bói toán tại nhà.

C. Anh M tố cáo hành vi tổ chức đánh bạc.

D. Cô X dụ dỗ H và P đi bán dâm.

E. Bạn N tuyên truyền cho mọi người xung quanh về hậu quả của ma tuý.

G. Chị T đã tổ chức cho mọi người đánh bạc tại nhà.

2. Cho các di sản: Khu du lịch Tràng An (Ninh Bình), Nhã nhạc cung đình Huế, Bàu Trắng (Bình Thuận), Lễ hội đua thuyền đình Bình Thuỷ (An Giang), Địa đạo Củ Chi (Thành phố Hồ Chí Minh), Động Phong Nha (Quảng Bình), Hoàng Thành Thăng Long (Hà Nội), Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm (Bắc Giang), Truyện Kiều (Nguyễn Du); Nghề gốm Thanh Hà (Quảng Nam); Lễ cấp sắc của người Dao Tiền (Phú Thọ); Lễ hội Ada Koonh (Mừng lúa mới) của người Pa Kô. 

Em hãy phân loại các di sản theo bảng gợi ý dưới đây:

4. A và N là bạn học cùng lớp và ở gần nhà nhau. N bị ốm phải nghỉ học nhiều ngày. Hết giờ học, A sang nhà đưa vở cho bạn chép và giải thích những chỗ khó hiểu để N có thể theo kịp bài học trên lớp. Thấy vậy H cùng lớp cho rằng, A làm thế không đúng vì việc học là nhiệm vụ của học sinh, N phải tự tìm hiểu và hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình.

a) Em có nhận xét gì về việc làm của bạn A ?

b) Theo em, ý kiến của bạn H như vậy có đúng không? Tại sao?

4. Em hãy kể những việc đã làm của bản thân về việc giữ chữ tín với người thân, thầy cô giáo và bạn bè.

4. Đầu năm mới, H nhận được một khoản tiền mừng tuổi và dự định dùng số tiền đó để mua một chiếc máy tính cầm tay. Nhưng khi thấy cửa hàng gần nhà bán một đồ chơi hấp dẫn, H đã dùng hết số tiền này để mua mà quên mất dự định của mình.

a) Em có nhận xét gì về việc làm của H?

b) Nếu là bạn của H, em sẽ khuyên H như thế nào?

4. Em hãy quan sát hình ảnh thực hành thư giãn và chia sẻ cảm nhận qua bài tập Yoga cười.

2. Hãy thảo luận và đưa ra cách ứng phó với bạo lực học đường trong các tình huống sau:

- Gần đây, H thường xuyên bị một nhóm bạn trong trường chặn đường, trêu chọc. Tuần này, nhóm bạn đó yêu cầu H phải mua đồ ăn cho họ thì sẽ không trêu chọc H nữa.

- Vì là một cầu thủ bóng đá giỏi, thường xuyên ghi bàn nên Lâm bị một số bạn ở đội bóng lớp 7B không thích và thường xuyên tìm cách gây sự.

4. Một số bạn trong lớp của H đã xem các video về đánh bài ăn tiền trên mạng xã hội. Do tò mò, các bạn có ý định rủ nhau tụ tập cùng chơi bài.

Nếu là H trong tình huống trên, em sẽ làm gì?

2. Em sẽ ứng xử như thế nào trong các trường hợp sau?

a) Bạn mời hút heroin.

b) Bạn rủ chơi bài ăn tiền.

c) Người lạ rủ đi chơi.

d) Người khác nhờ mang hộ đồ mà không rõ là gì.

3. Ở Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào, nhiều công trình bị du khách viết, vẽ,... gây mất mĩ quan. Trên một số cây cột hàng trăm năm tuổi ở đình Tân Trào, một số người đã khắc tên, địa chỉ hoặc các hình trái tim, hoa lá,... Thậm chí có người để lại cả địa chỉ, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội,... Không chỉ ở trên những công trình, vật dụng tại khu di tích, ngay cả các thân cây, tảng đá và một số bia trong khu di tích cũng bị viết, vẽ gây mất mĩ quan.

a) Em đồng ý hay không đồng ý với những việc làm trên? Vì sao?

b) Nếu gặp những người đang viết, vẽ như vậy, em sẽ nói gì với họ?

5. Trong giờ kiểm tra môn Giáo dục công dân, N không thuộc bài, H ngồi cạnh đã đưa bài cho N chép.

Theo em, việc làm của H có phải là quan tâm, giúp đỡ bạn không? Vì sao?

5. Em hãy cùng bạn tìm các cách tăng nguồn thu nhập và thảo luận tính khả thi của những cách đó đối với học sinh.

3. Em hãy đưa ra ý kiến về những hành vi bạo lực học đường trong các tình huống sau:

A. T là bạn thân của Q, gần đây do có xích mích với các bạn nam trong lớp nên T bị lớp cô lập, không cho chơi cùng. Q rất muốn giúp T, nhưng lo sợ các bạn sẽ cô lập mình.

B. Gần đây, em phát hiện ra A và một số bạn trong câu lạc bộ múa ở trường lén chụp hình H khi đang luyện tập, chia sẻ hình ảnh lên mạng xã hội và bình phẩm thiếu tích cực về H.

C. Cách đây mấy hôm, T bị N và các bạn của N chặn đánh trên đường đi học về, vì cho rằng T đã “coi thường” và không chào N. Tuy bị đánh và rất sợ hãi nhưng T chỉ kể lại với em, T đã giấu bố mẹ và không báo cáo lại sự việc cho thầy cô vì không muốn mọi người lo lắng.

D. Lớp của em xuất hiện tình trạng một số bạn lập nhóm “Anti-fan Ban cán sự lớp” trên mạng xã hội với mục đích bình phẩm, nói xấu, chế nhạo các bạn. Em và các bạn thân cũng có tên trong nhóm này.

3. K đã từng bị nghiện và đi cai nghiện thành công. Một lần tham gia sinh nhật, K thấy các bạn có ý định thử hút ma tuý. Từ những hậu quả mà bản thân trải qua, K đã khuyên ngăn các bạn là không nên thử.

Em hãy nhận xét thái độ và hành vi của K trong trường hợp trên.

1. Em hãy chia sẻ với các bạn về gia đình của mình (các thành viên, tình cảm, sự quan tâm, cảm thông,...).

4. Giả sử trong quá trình đào móng xây nhà, bố em phát hiện có cổ vật không rõ nguồn gốc từ đâu.

Em sẽ khuyên bố làm gì? Vì sao?

4. Em hãy thảo luận với các bạn và cho biết, vì sao khi ứng phó với bạo lực học đường cần tuân thủ các quy định của pháp luật

4. Qua tìm hiểu, biết D (13 tuổi) là người hiếu thắng và đua đòi nên anh Y đã trực tiếp giới thiệu và cho D hút thử một loại thuốc lá điện tử. Khi thấy D bắt đầu nghiện, anh Y đề nghị D giới thiệu sản phẩm đó đến bạn bè để bán hàng.

Theo em, hành vi của anh Y có vi phạm pháp luật không? Vì sao?

2. Em hãy nêu ý nghĩa của câu tục ngữ sau:

Thuận vợ, thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn.

5. Em hãy kể tên một số di sản văn hoá ở địa phương. Em đã làm gì để góp phần giữ gìn, bảo tồn và phát huy những di sản văn hoá đó?

5. Trường của C tổ chức tuyên truyền phòng, chống ma tuý cho mọi người. Tuy nhiên, C lại cho rằng việc tuyên truyền phòng, chống ma tuý là trách nhiệm của người lớn, học sinh không cần tham gia.

a) Em có đồng tình với suy nghĩ của C không? Vì sao ?

b) Nếu là bạn của C, em sẽ làm thế nào để giúp C hiểu được trách nhiệm của mình trong phòng, chống tệ nạn xã hội?

3. Vào kì nghỉ hè này, M dự định sẽ về ở với ông bà một thời gian, nhưng bố mẹ của M lại muốn M học thêm một số môn.

a) Em hãy nhận xét việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của bố mẹ M.

b) Nếu là M, em sẽ nói với bố mẹ như thế nào?

6. Em hãy chia sẻ các cách sống lành mạnh để phòng, tránh tệ nạn xã hội.

4. G là cháu duy nhất trong gia đình nên được ông bà chiều chuộng. Ông bà nói với G: Cháu chỉ cần học giỏi, những việc khác đă có ông bà và bố mẹ cháu lo.

a) Em nhận xét như thế nào về sự quan tâm, chăm sóc của ông bà đối với G?

b) Nếu là G, em sẽ ứng xử như thế nào với ông bà?

Em hãy đọc các trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi

Trường hợp 1. Vân luôn tự hào về quê hương mình có rất nhiều di tích lịch sử, lễ hội truyền thống tốt đẹp. Vân ước mơ trở thành một hướng dẫn viên du lịch để giới thiệu với bạn bè trên thế giới về truyền thống tốt đẹp của quê hương. Để thực hiện ước mơ, Vân luôn chăm chỉ học tập và tích cực tham gia các hoạt động trải nghiệm tìm hiểu về giá trị lịch sử, văn hoá của quê hương mình.

Trường hợp 2. Hùng có bảng thành tích học tập khiến nhiều bạn bè nể phục. Không những thế, Hùng còn là học sinh năng động, tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện, đền ơn đáp nghĩa, giúp đỡ các gia đình chính sách, gia đình có hoàn cảnh khó khăn. 

Trường hợp 3. Cứ đến mùa lễ hội, xã X lại tổ chức các hoạt động tuyên truyền, quảng bá về những loại hình nghệ thuật dân gian của địa phương. Anh Q ngăn cản các con của mình tham gia, anh còn nói với mọi người nên bỏ các loại hình nghệ thuật này vì tốn thời gian và không hợp thời.

a) Vân và Hùng đã giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp nào của quê hương? Hai bạn thế hiện niềm tự hào về truyền thống của quê hương mình bằng những hành động cụ thể nào?

b) Em có đồng ý với thái độ và suy nghĩ của anh Q không? Vì sao?

c) Nêu những việc em có thể làm để giữ gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp của quê hương.

Em hãy đọc thông tin và trả lời câu hỏi

Di tích lịch sử - văn hoá là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học. 

Danh lam thắng cảnh là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mĩ, khoa học.

Di vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học. Cổ vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hoá, khoa học có từ một trăm năm tuổi trở lên.

Bảo vật quốc gia là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị đặc biệt quý hiếm, tiêu biểu của đất nước về lịch sử, văn hoá, khoa học.

Dựa vào thông tin trên, em hãy quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết di sản văn hoả nào là: Di tích lịch sử - văn hoá; Danh lam thắng cảnh; Di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; Di sản văn hóa phi vật thể. Giải thích vì sao.

Em hãy đọc thông tin và trả lời câu hỏi

BẢO VỆ VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ VIỆT NAM VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Những năm qua, các di sản văn hoá được nhận diện giá trị, bảo tồn và phát huy, đã góp phần quan trọng vào việc giáo dục lịch sử, vun đắp truyền thống tốt đẹp của dân tộc; góp phần xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia, truyền bá các giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học và thẩm mĩ quan trọng của di sản văn hoá Việt Nam ra thế giới, thông qua hoạt động du lịch, giao lưu văn hoá và hợp tác phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Di sản văn hoá ở Việt Nam đã và đang thế hiện ngày càng rõ hơn vai trò quan trọng trong việc giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện, hình thành nên nguồn nhân lực đóng góp trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trên phương diện kinh tế - xã hội, nhiều di sản văn hoá đã trở thành những sản phẩm văn hoá - du lịch hoàn chỉnh, vừa là động lực vừa là mục tiêu cho sự phát triển ngành kinh tế mũi nhọn du lịch, đồng thời, từng bước làm thay đổi cơ cấu kinh tế của địa phương nơi có di sản, mang tới cho cộng đồng và địa phương những lợi ích thiết thực và bền vững.

a) Theo em, thông tin trên đã cho thấy di sản văn hoá có ý nghĩa như thế nào đối với con người và xã hội?

b) Em hãy chia sẻ thêm những hiểu biết của mình về ý nghĩa của di sản văn hoá.

Em hãy đọc trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi

T thường bị các bạn trong lớp trêu chọc quá mức và đặt cho nhiều biệt danh khó nghe. Trước hành vi của các bạn, T đã bình tĩnh suy nghĩ và nhận thấy, nếu mình càng tỏ thái độ khó chịu thì các bạn càng trêu. Vì vậy, T quyết định sẽ dùng những lời lẽ nhẹ nhàng để yêu cầu các bạn không trêu chọc mình nữa. T nghĩ, nếu tình trạng xấu vẫn tiếp diễn thì sẽ tìm sự giúp đỡ từ mọi người.

a) Em hãy cho biết, bạn T đã làm gì để ứng phó với hành vi trêu chọc quá mức của các bạn.

b) Ngoài cách xử lí của bạn T, em còn cách xử lí nào khác trong trường hợp trên?

c) Nếu là bạn của T, khi được nhờ giúp đỡ em sẽ giúp bạn như thế nào?

Em hãy đọc tình huống và trả lời câu hỏi

X và M chơi thân với nhau. Gần nhà X có một địa điểm đánh bài ăn tiền, do tò mò, X đã rủ M đến chơi thử. Tuy nhiên, M từ chối và khuyên bạn: Cậu biết không, đánh bài ăn tiền là vi phạm pháp luật đấy.

Em hãy phân tích thái độ và hành vi của M trong tình huống trên.

Em hãy đọc câu chuyện dưới đây và trả lời câu hỏi

BÀ VÀ CHÁU

Trong gia đình Ninh, ngoài bố mẹ ra thì bà là người chăm sóc Ninh từ lúc lọt lòng. Những khi bố mẹ bận công việc, bà lo cho Ninh từng bữa ăn, giấc ngủ. Khi Ninh ốm, bà thức suốt đêm và kiên trì bón cho Ninh từng thìa cháo. Bà thường rủ Ninh vào bếp phụ bà nấu cơm. Bố mẹ của Ninh thường nói: “Bà thương con nhất, con nhớ chịu khó học, sau này lớn lên con có công ăn việc làm còn chăm sóc bà.”.

Vâng lời bố mẹ, Ninh luôn tự giác, tích cực học tập. Mỗi lần Ninh được điểm cao, được giải thưởng thì ánh mắt bà lại rạng ngời hạnh phúc; khi gặp ai trong khu xóm, bà cũng khoe cháu bà giỏi.

Gần đây, bà thường xuyên đau ốm. Mỗi lần cầm tay bà, nhìn những đường gân guốc, những nếp nhăn, vết đồi mồi hằn trên gương mặt bà, Ninh lại thấy lòng mình chùng xuống. Ninh tự nhủ mình phải cố gắng nhiều hơn nữa, phải học giỏi, ngoan ngoãn để bà vui lòng!

a) Em hãy cho biết, câu chuyện trên đã nói đến những mối quan hệ nào trong gia đình của Ninh. Em có nhận xét gì về suy nghĩ, việc làm của hai bà cháu Ninh?

b) Theo em, pháp luật nước ta quy định như thế nào về quyền và nghĩa vụ giữa ông bà và cháu?

Em hãy đọc thông tin, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi

Luật Di sản văn hoá năm 2001 (Sửa đổi, bổ sung năm 2009)

Điều 14. Tổ chức, cá nhân có các quyền và nghĩa vụ sau đây:

1. Sở hữu hợp pháp di sản văn

2. Tham quan, nghiên cứu di sản văn hoá;

3. Tôn trọng, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá;

4. Thông báo kịp thời địa điểm phát hiện di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh; giao nộp di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia do mình tìm được cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền nơi gần nhất;

5. Ngăn chặn hoặc đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền ngăn chặn, xử lí kịp thời những hành vi phá hoại, chiếm đoạt, sử dụng trái phép di sản văn hoá.

Điều 16 (Trích). Tổ chức, cá nhân quản lí trực tiếp di sản văn hoá có các quyền và nghĩa vụ sau đây:

1. Bảo vệ, giữ gìn di sản văn hoá;

2. Thực hiện các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm hại di sản văn hoá.

a) Căn cứ vào những quy định của pháp luật trong thông tin, em hãy nhận xét việc làm, hành vi của các tổ chức, cá nhân trong các hình ảnh trên.

b) Trước những hành vi vi phạm quy định của pháp luật về bảo vệ di sản văn hóa, em cần thể hiện thái độ và hành động như thế nào?

Em hãy đọc trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi

Gần đây, D thường xuyên nhận được tin nhắn qua mạng xã hội với những lời lẽ lăng mạ, xúc phạm. D đã tâm sự với anh trai và nhận được lời khuyên là không nên nhắn tin lại, cần đổi mật khẩu tài khoản mạng xã hội, chặn tin nhắn từ người lạ và cần tìm ra ai đã làm chuyện đó. Qua tìm hiểu, D biết đó là do một số bạn có xích mích với mình từ năm học trước thực hiện. D và anh trai đã gặp các bạn nói chuyện và yêu cầu các bạn không được thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật.

a) Trong tình huống trên, D và anh trai đã ứng phó như thế nào với bạo lực trực tuyến? 

b) Ngoài những cách trên, em còn biết những cách nào để ứng phó với bạo lực trực tuyến?