Giải bài tập - Chân trời sáng tạo lớp 4

1. Nêu công việc và đóng góp của người lao động trong tranh.

1. Nối tranh cột A với nội dung phù hợp cột B.

1. Nối tranh cột A vớí nội dung phù hợp cột B.

1. Đánh dấu ✓ vào ô vuông chỉ bạn yêu lao động; đánh dấu X vào ô vuông chỉ bạn không yêu lao động và nêu biểu hiện của các bạn đó.

1. Đánh dấu ✓ vào ô tròn chỉ bạn tích cực, tự giác tham gia lao động và nêu biểu hiện của bạn.

1. Đánh dấu ✓ vào ô tròn chỉ tình huống thể hiện sự tôn trọng tài sản của người khác và nêu biểu hiện của sự tôn trọng đó.

1. Đánh dấu ✓ vào ô vuông chỉ việc làm bảo vệ của công; đánh dấu X vào ô vuông chỉ việc làm không bảo vệ của công và nêu biểu hiện của các bạn trong tranh.

2. Nêu ý nghĩa của việc bảo vệ của công.

1. Nêu cách thiết lập quan hệ bạn bè được mô tả trong tranh.

1. Nêu cách duy trì quan hệ bạn bè được mô tả trong tranh.

1. Quan sát tranh và cho biết vai trò của tiền.

1. Gọi tên và viết nội dung các quyền của trẻ em được mô tả trong các tranh sau:

1. Gọi tên và viết nội dung các bổn phận của trẻ em được mô tả trong các tranh sau:

2. Tô màu vào bông hoa chỉ lí do phải biết ơn người lao động

2. Kể thêm lời nói, việc làm thể hiện lòng biết ơn người lao động.

2. Kể thêm một số biểu hiện của sự cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn.

2. Đọc bài thơ và cho biết yêu lao động sẽ mang lại điều gì cho con người trong cuộc sống:

GIỌT MỒ HÔI 

Mồ hôi mà đổ xuống đồng,

Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương.

Mồ hôi mà đổ xuống vườn,

Dâu xanh lá tốt vấn vương tơ tằm.

Mồ hôi mà đổ xuống đầm,

Cá lội phía dưới, rau nằm phía trên.

[...]

Ai ơi ra sức cấy cày,

Thêm giờ lao động, bớt ngày lao đao.

(Thanh Tịnh)

2. Nêu lợi ích của việc tích cực, tự giác trong lao động.

2. Tô màu xanh vào bông hoa trước câu thể hiện lợi ích, màu đỏ vào bông hoa trước câu không thể hiện lợi ích của việc tôn trọng tài sản của người khác.

2. Điền và trang trí sơ đồ tư duy về tầm quan trọng của việc thiết lập quan hệ bạn bè.

2. Sưu tầm những câu chuyên có nội dung về duy trì, xây dựng tình bạn đẹp. Sau đó, rút ra bài học về tầm quan trọng của việc duy trì quan hệ bạn bè.

2. Em hãy nêu những lí do của việc cần phải quý trọng đồng tiền.

2. Viết cách thực hiện quyền trẻ em được mô tả trong các tranh sau:

2. Nêu cách thực hiện bổn phận của trẻ em được mô tả trong các tranh sau:

2. Nêu ý nghĩa của việc bảo vệ của công.

3. Vẽ mặt cười vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em đồng tình; vẽ mặt mếu vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em không đồng tình. Nêu lí do em đồng tình hay không đồng tình. 

3. Thắp lửa (tô màu đỏ) cho ngọn nến trước ý kiến em đồng tình.

3. Đánh dấu ✓ vào ô vuông chỉ ý nghĩa của việc cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn.

3. Vẽ mặt cười vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em đồng tình; vẽ mặt mếu vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em không đồng tình. Nêu lí do em đồng tình hay không đồng tình.

3. Đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi:

• Tình huống 1:

Tin rất tích cực tham gia và hoàn thành các nhiệm vụ của Câu lạc bộ Đọc sách. Na rất ủng hộ Tin tham gia nhưng Bin lại không.

- Giữa Na và Bin, bạn nào chưa quý trọng người yêu lao động? Vì sao?

- Em sẽ khuyên bạn chưa biết quý trọng người yêu lao động như thế nào?

• Tình huống 2:

Thấy bác hàng xóm thu dọn rác ở bờ kênh, Cốm thắc mắc: "Mẹ ơi, sao bác ấy hay dọn rác ở đây vậy?". Mẹ trả lời: "Bác ấy tự nguyện làm việc này nhiều năm rồi vì bác ấy
muốn góp sức vào việc giữ gìn vệ sinh môi trường". Nghe mẹ nói, Cốm cảm phục bác ấy quá.

- Cốm có quý trọng người yêu lao động không? Vì sao?

- Nếu là Cốm, em sẽ làm gì để thể hiện sự quý trọng bác hàng xóm?

3. Quan sát tình huống và trả lời câu hỏi.

Tình huống 1: 

1. Tình huống này có thể hiện sự tôn trọng tài sản của người khác không? (Đánh dấu ✓  vào câu trả lời em chọn)

2. Vì sao em cần tôn trọng tài sản của người khác trong tình huống này?

Tình huống 2: 

1. Tình huống này có thể hiện sự tôn trọng tài sản của người khác không? (Đánh dấu ✓ vào câu trả lời em chọn)

2. Vì sao em cần tôn trọng tài sản của người khác trong tình huống này?

Tình huống 3: 

1. Tình huống này có thể hiện sự tôn trọng tài sản của người khác không? (Đánh dấu ✓  vào câu trả lời em chọn)

2. Vì sao em cần tôn trọng tài sản của người khác trong tình huống này?

Tình huống 4: 

1. Tình huống này có thể hiện sự tôn trọng tài sản của người khác không? (Đánh dấu ✓  vào câu trả lời em chọn)

2. Vì sao em cần tôn trọng tài sản của người khác trong tình huống này?

3. Nối ô “Nên” hoặc “Không nên” với những hành động, việc làm để bảo vệ của công.

3. Quan sát tranh và thực hiện theo yêu cầu.

Bức tranh 1:

1. Tình huống nào thể hiện cách thiết lập quan hệ bạn bè hiệu quả?

(Đánh dấu ✓ vào câu trả lời em chọn)

Tình huống a  Tình huống b

2. Cách thiết lập quan hệ bạn bè trong tình huống là:

3. Vì sao cách thiết lập quan hệ bạn bè đó hiệu quả?

Bức tranh 2:

1. Tình huống nào thể hiện cách thiết lập quan hệ bạn bè hiệu quả?

(Đánh dấu ✓ vào câu trả lời em chọn)

Tình huống a  Tình huống b

2. Cách thiết lập quan hệ bạn bè trong tình huống là:

3. Vì sao cách thiết lập quan hệ bạn bè đó hiệu quả?

Bức tranh 3:

1. Tình huống nào thể hiện cách thiết lập quan hệ bạn bè hiệu quả?

(Đánh dấu ✓ vào câu trả lời em chọn)

Tình huống a  Tình huống b

2. Cách thiết lập quan hệ bạn bè trong tình huống là:

3. Vì sao cách thiết lập quan hệ bạn bè đó hiệu quả?

Bức tranh 4: 

1. Tình huống nào thể hiện cách thiết lập quan hệ bạn bè hiệu quả?

(Đánh dấu ✓ vào câu trả lời em chọn)

Tình huống a  Tình huống b

2. Cách thiết lập quan hệ bạn bè trong tình huống là:

3. Vì sao cách thiết lập quan hệ bạn bè đó hiệu quả?

3. Xử lí tình huống

- Tình huống 1: Trong Hội khoẻ Phù Đổng, em đoạt giải nhưng bạn cùng lớp thì không. Em sẽ động viên, an ủi bạn như thế nào?

Em sẽ:...................................................................................................

- Tình huống 2: Một bạn trong lớp em bị ốm nên không thể đến trường. Em sẽ hỏi thăm và giúp đỡ bạn như thế nào?

Em sẽ:..................................................................................................

- Tình huống 3: Em thấy một người bạn trong xóm đang thu dọn rác một mình. Em sẽ giúp đỡ bạn như thế nào?

Em sẽ:........................................................................................

- Tình huống 4: Bạn thân của em chuyển đến nơi khác sinh sống. Em sẽ làm gì để duy trì tình bạn với bạn ấy?

Em sẽ:...............................................................................................

3. Quan sát tranh, cho biết cách bảo quản và tiết kiệm tiền của các ban.

1. Bạn Na bảo quản, tiết kiệm tiền bằng cách:...........................................................................

2. Bạn Cốm bảo quản, tiết kiệm bằng cách:...........................................................................

3. Bạn Bin bảo quản, tiết kiệm tiền bằng cách:.............................................................................

4. Bạn Tin bảo quản, tiết kiệm tiền bằng cách:...........................................................................

3. Nêu cảm nhận của em về việc thực hiện quyền trẻ em của các nhân vật trong tranh sau:

3. Ghi lại và tự đánh giá việc thực hiện bổn phận trẻ em của em theo gợi ý sau:

Ghi chú:

Hoàn thành tốt

Hoàn thành

Chưa hoàn thành

4. Xử lí tình huống

- Tình huống 1: Chú của Bin làm kiểm lâm. Bin rất thích công việc của chú và chia sẻ điều này với Tin. Tin nói: “Kiểm lâm thì có gì đáng tự hào đâu!”.

Nếu là Bin, em sẽ ứng xử như thế nào?

- Tình huống 2: Na và cốm đang thảo luận về chủ đề “Người lao động quanh em”. Na chia sẻ: “Chúng ta phải biết ơn người lao động trong xã hội”, cốm tiếp lời: “Làm như thế để được thầy cô và người lớn khen”.

Nếu là Na, em sẽ khuyên cốm điều gì?

4. Vẽ mặt cười vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em đồng tình; vẽ mặt mếu vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em không đồng tình. Nêu lí do em đồng tình hay không đồng tình.

4. Tô màu các hình ở ý kiến mà em tán thành.

4. Em sẽ khuyên bạn điều gì trong các tình huống sau? Vì sao?

- Tình huống 1: Cốm học rất giỏi các môn văn hoá ở trường nhưng không muốn tham gia các hoạt động tập thể như dã ngoại, kế hoạch nhỏ,... vì cho rằng việc học mới là nhiệm vụ của học sinh.

Lời khuyên của em:..................................................................

Lí do:................................................................................................

- Tình huống 2: Bin rủ Tin qua nhà chơi trò chơi điện tử. Nhưng Tin chưa rửa bát và chưa tưới mấy chậu hoa trước sân. Tin phân vân: “Mình có nên sang nhà Bin ngay bây giờ không?”.

Lời khuyên của em:.....................................................................

Lí do: ....................................................................................................

4. Xử lí tình huống

- Tình huống 1: Khu phố nơi em sống thường xuyên tổ chức ngày Chủ nhật xanh, các cô chú hàng xóm cùng nhau quét rác, dọn dẹp đường phố. Nhưng em chưa bao giờ tham gia.

Em sẽ:..............................................................................................

- Tình huống 2: Ở trường em có rất nhiều cây xanh, em rất muốn được tham gia chăm sóc, giúp chúng luôn tươi tốt. Nhưng em không biết bắt đầu từ đâu.

Em sẽ:..................................................................................

- Tình huống 3: Bạn của em rất lười biếng trong việc giữ gìn vệ sinh trường lớp. Rất hiếm khi thấy bạn quét lớp, lau bảng hay phụ giúp các công việc của lớp.

Em sẽ: .....................................................................................

4. Ghi lại và tự đánh giá việc em tôn trọng tài sản của người khác.

Ghi chú: 

Hoàn thành tốt  Hoàn thành  Chưa hoàn thành

4. Vẽ mặt cười vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em đồng tình; vẽ mặt mếu vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em không đồng tình. Nêu lí do em đồng tình hay không đồng tình. 

4. Xử lí tình huống

- Tình huống 1: Hôm nay là ngày đầu tiên em tham gia lớp võ Karate và muốn làm quen với các anh chị, các bạn trong lớp võ.

Em sẽ:...................................................................

- Tình huống 2: Có một bạn mới chuyển đến gần nhà em sinh sống và em muốn làm quen với bạn này.

Em sẽ:................................................................................

- Tình huống 3: Em nhìn thấy các bạn lớp bên cạnh đang chơi bi ở sân trường. Em muốn chơi chung, nhưng lại chưa quen các bạn ấy.

Em sẽ:............................................................................................

- Tình huống 4: Em đi tham quan khu di tích và trông thấy nhiều bạn người nước ngoài đến tham quan, chụp ảnh. Em muốn kết bạn với các bạn nhưng chưa biết phải bắt đầu như thế nào.

Em sẽ:.......................................................................................

4. Kể lại những lần em kết bạn thành công với người bạn mới. Sau đó, đề xuất cách duy trì mối quan hệ với các bạn ấy theo gợi ý trong bảng dưới đây:

4. Tô màu vào bông hoa trước các ý kiến em đồng tình.

4. Xử lí tình huống

- Tình huống 1: Bạn em bị sốt và cảm thấy khó chịu trong người nên ngồi gục xuống bàn.

Em sẽ:...............................................................................................

- Tình huống 2: Bạn em có năng khiếu hội hoạ nhưng bố mẹ không tạo điều kiện cho bạn tham gia các lớp học vẽ và các cuộc thi vẽ.

Em sẽ:...............................................................................................

- Tình huống 3: Em phát hiện một bạn trong lớp bị các bạn khác bắt nạt, lấy đồ dùng học tập.

Em sẽ:...............................................................................................

- Tình huống 4: Bạn em rất lười học, thường xuyên ngủ gật trong giờ học và hay giả vờ ốm để không phải đến trường.

Em sẽ:...............................................................................................

4. Xử lí tình huống

- Tình huống 1: Khi đi học về, em nhìn thấy một người mù đang tìm kính bị rơi trên đất.

Em sẽ:.......................................................................................................

- Tình huống 2: Em đang ngồi trên xe buýt thì thấy một cụ bà bước lên, trên xe đã hết chỗ ngồi.

Em sẽ:.......................................................................................................

- Tình huống 3: Bạn thân của em than rằng chán học vì thấy bị áp lực quá nhiều.

Em sẽ :.......................................................................................................

- Tình huống 4: Khi đang đi xe đạp trên đường, em nhìn thấy cô giáo của mình.

Em sẽ:.......................................................................................................

5. Hãy giới thiệu một tấm gương người lao động mà em biết.

1. Em biết được tấm gương này từ:

□ Ti vi

□ Sách, báo

□ Internet

□ Thực tế cuộc sống

2. Mô tả về công việc của người lao động:.................................................

3. Đóng góp của người lao động:.................................................

5. Xử lí tình huống

- Tình huống 1: Chủ nhật, mẹ bận nấu ăn nên Bin nhận hàng giúp mẹ. Cậu nhìn thấy chú giao hàng quen thuộc rất mệt mỏi, mồ hôi nhễ nhại.

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?

- Tình huống 2: Vừa đến trường, Cốm nhìn thấy cô lao công bị ngã ở hành lang khi đang lau sàn.

Nếu là Cốm, em sẽ làm gì?

- Tình huống 3: Chủ nhật, Na và Cốm đi công viên. Nghe thấy cô bán đồ chơi rao hàng, cốm rủ Na: “Na ơi! Mình bắt chước tiếng rao hàng để trêu cô ấy đi”.

Nếu là Na, em sẽ làm gì?

- Tình huống 4: Bác nông dân đang cẩn thận chăm sóc khu vườn nhưng hai bạn nhỏ chạy vào nhặt bóng nên giẫm lên rau.

Em sẽ khuyên các bạn điều gì?

5. Vẽ mặt cười vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em đồng tình; vẽ mặt mếu vào ô tròn chỉ lời nói, việc làm em không đồng tình. Nêu lí do em đồng tình hay không đồng tình

5. Thực hiện và ghi lại kết quả của việc nhắc nhở bạn bè, em nhỏ có biểu hiện lười lao động trong học tập, sinh hoạt theo bảng gợi ý dưới đây:

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

Viết suy nghĩ, cảm nhận của em sau bài học Em tích cực tham gia lao động:

- Em học được những gì?

- Vì sao em phải yêu quý người lao động?

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

Viết suy nghĩ, cảm nhận của em sau bài học Em tôn trọng tài sản của người khác:

- Em học được những gì?

- Vì sao em cần tôn trọng tài sản của người khác?

- Em sẽ tôn trọng tài sản của người khác và nhắc nhở bạn bè, người thân tôn trọng tài sản của người khác như thế nào?

5. Xử lí tình huống

- Tình huống 1: Cốm đang đi thang máy trong khu chung cư và thấy một số em nhỏ cùng đi liên tục giậm nhảy rồi bấm bảng điều khiển thang máy.

Nếu là Cốm, em sẽ ứng xử như thế nào?

- Tình huống 2: Trường tổ chức cho lớp đi tham quan Bảo tàng Lịch sử, Tin rủ Bin trèo lên trống đồng trong bảo tàng để chụp ảnh lưu niệm.

Nếu là Bin, em sẽ ứng xử như thế nào?

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

Viết suy nghĩ, cảm nhận của em sau bài học Em thiết lập quan hệ bạn bè:

- Em học được những gì?

- Vì sao em cần thiết lập quan hệ bạn bè?

- Những cách thiết lập quan hệ bạn bè hiệu quả của em là gì?

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

Viết suy nghĩ, cảm nhận của em sau bài học Em duy trì quan hệ bạn bè:

- Em học được những gì?

- Vì sao em cần duy trì quan hệ bạn bè?

- Những cách duy trì quan hệ bạn bè hiệu quả của em là gì?

5. Em hãy đưa ra lời khuyên cho bạn khi gặp các trường hợp sau:

Trường hợp a: Đang gấp thuyền thì hết giấy thủ công, Cốm liền lấy một cuốn truyện tranh định xé vài trang để gấp.

Lời khuyên của em:

Trường hợp b: Khi thấy hộp bút chì màu sắp gãy, Tin định mạnh tay làm hỏng để bố mẹ mua cho hộp bút mới.

Lời khuyên của em:

Trường hợp c: Sau Tết, Bin có một khoản tiền mừng tuổi. Bin định dùng số tiền này mua dụng cụ học tập. Tuy nhiên, khi đến siêu thị, thấy có nhiều đồ chơi hấp dẫn, Bin lại muốn đem hết số tiền đang có mua đồ chơi.

Lời khuyên của em:

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

Viết suy nghĩ, cảm nhận của em sau bài học Quyền trẻ em:

- Em học được những gì?

- Vì sao em cần thực hiện quyền của trẻ em?

- Em sẽ thực hiện quyền của trẻ em và nhắc nhở, giúp đỡ bạn bè thực hiện quyền của trẻ em như thế nào?

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

Viết suy nghĩ, cảm nhận của em sau bài học Bổn phận của trẻ em:

- Em học được những gì?

- Vì sao em cần thực hiện bồn phận của trẻ em?

- Em sẽ thực hiện bổn phận của trẻ em và nhắc nhở, giúp đỡ bạn bè thực hiện bổn phận của trẻ em như thế nào?

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

- Cảm nhận của em về bài học này là:

- Sau bài học này, em học được những gì?

6. Thực hiện những lời nói, việc làm và nhắc nhở bạn bè, người thân thể hiện lòng biết ơn người lao động. Sau đó, ghi vào sổ tay hoặc nhật kí theo gợi ý sau:

Nhật kí thể hiện lòng biết ơn người lao động

Ngày... /20...-.... /.../20....

6. Xử lí tình huống

- Tình huống 1: Trong thư viện, Bin và Tin ngồi đọc báo Nhi đồng. Sau khi đọc được thông tin về một em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn, thiếu đồ dùng học tập, Bin nói với Tin: “Mình muốn giúp đỡ em này quá!”. Tin đáp: "Thiếu đồ dùng học tập thì có sao đâu!".

Nếu là Bin, em sẽ ứng xử như thế nào?

- Tình huống 2: Trên đường đi học về, Bin nhìn thấy một cụ già bị ngã, đồ đạc trong giỏ rơi hét ra ngoài. Ngay lúc ấy, Tin nói với Bin: “Về nhà nhanh lên! Sắp đến giờ xem phim rồi”.

Nếu là Bin, em sẽ ứng xử như thế nào?

- Tình huống 3: Bà Sáu là Mẹ Việt Nam Anh hùng nhưng sống một mình. Chủ nhật, Na đang đọc truyện thì Cốm đến rủ: “Chúng mình sang thăm và giúp bà Sáu làm việc nhà đi!”.

Nếu là Na, em sẽ ứng xử như thế nào?

- Tình huống 4: Sáng nay, khu phố nhà cốm tổ chức nấu cơm thiện nguyện, cốm định tham gia nhặt rau thì Na đến rủ: “Bạn đến nhà mình xem phim hoạt hình đi!”.

Nếu là Cốm, em sẽ ứng xử như thế nào?

6. Sưu tầm một số câu ca dao, tục ngữ, bài hát,... về tình yêu đối với lao động.

6. Ghi lại những việc làm không bảo vệ của công của người xung quanh, những việc em đã và sẽ làm để nhắc nhở mọi người.

6. Em sẽ ứng xử ra sao khi gặp các tình huống sau?

- Tình huống 1:

Lớp dự định góp tiền để tổ chức tiệc Trung thu. Cốm đề xuất tổ chức một buổi liên hoan thật hoành tráng với nhiều bánh kẹo. Trong khi đó, Na lại có ý kiến nên tổ chức tiệc đơn giản, tiết kiệm để dành phần tiền còn dư ủng hộ các bạn học sinh vùng lũ lụt.

Em tán thành với ý kiến của bạn nào? Vì sao?

- Tình huống 2:

Đi vệ sinh xong, Bin và Tin bước ra thì thấy một vòi nước vẫn đang xả, nước tràn xuống mặt sàn. Vừa lúc ấy, tiếng trống báo hết giờ ra chơi vang lên. Bin nói với Tin: “Vòi nước bị hỏng rồi, mình làm gì, Tin ơi?”.

Nếu là Tin, em sẽ làm gì?

7. Sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ về biết ơn người lao động và chia sẻ với bạn bè, người thân.

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

- Cảm nhận của em về bài học này là:

- Sau bài học này, em học được những gì?

- Em sẽ làm gì để thể hiện tốt hơn tình yêu đối với lao động?

7. Cùng các bạn trong nhóm xây dựng và thực hiện kế hoạch góp phần bảo vệ, giữ gìn của công theo gợi ý sau:

7. Ghi lại những việc làm không tiết kiệm của bạn bè; những việc em đã và sẽ làm để nhắc nhở mọi người tiết kiệm.

7. Em hãy lập kế hoạch giúp đỡ người gặp khó khăn.

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

- Cảm nhận của em về bài học này là:

- Sau bài học này, em học được những gì?

- Em sẽ cùng với người thân, bạn bè làm gì để thể hiện lòng biết ơn người lao động?

8. Viết và trang trí một khẩu hiệu để nhắc nhở bạn bè, ngườỉ thân cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn.

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

- Cảm nhận của em về bài học này là:

- Sau bài học này, em học được những gì?

- Em sẽ làm gì để thực hiện tốt hơn việc bảo vệ của công?

8. Em hãy lập và thực hiện kế hoạch tiết kiệm tiền phù hợp với điều kiện của bản thân theo bảng gợi ý dưới đây:

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC 

- Cảm nhận của em về bài học này là:

- Sau bài học này, em học được những gì?

- Em sẽ cùng với người thân, bạn bè làm gì để cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn?

SUY NGHĨ SAU BÀI HỌC

- Cảm nhận của em về bài học này là:

- Sau bài học này, em học được những gì?

- Em định làm gì để thể hiện tốt hơn việc quý trọng đồng tiền?

Nghe bài hát Cảm ơn chiến sĩ áo trắng (Nhạc và lời: Ninh Bảo Văn) và trả lời câu hỏi

- Người "chiến sĩ áo trắng" trong bài hát là ai?

- Lòng biết ơn đối với họ được thể hiện như thế nào?

- Em từng mượn đồ vật nào từ bạn bè, người thân?

- Khi mượn đồ vật của người khác, em cần làm gì?

Quan sát tranh và trả lời câu hỏi

- Em có cảm xúc gì khi xem bức tranh mô tả cuộc sống của Tin và Na?

- Theo em, Tin và Na đã được hưởng những quyền cơ bản nào của trẻ em?

1. Đọc thư và trả lời câu hỏi

- Bạn nhỏ đã thể hiện lòng biết ơn đối với cô, chú lao công như thế nào?

- Em nên thể hiện lòng biết ơn người lao động bằng lời nói, việc làm cụ thể nào?

2. Quan sát tranh và trả lời câu hỏi

- Các bạn trong tranh đã thể hiện lòng biết ơn người lao động như thế nào?

- Kể thêm những lời nói, việc làm thể hiện lòng biết ơn người lao động.

1. Quan sát tranh và thực hiện yêu cầu 

- Nhận xét việc làm của các bạn trong tranh.

- Nêu biểu hiện tôn trọng tài sản của người khác.

- Kể thêm các biểu hiện tôn trọng tài sản của người khác.

2. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

CHIẾC VÒNG TAY

Na rất thích chiếc vòng tay của Cốm nên mượn về nhà đeo thử nhưng vô ý làm rơi, khiến nó vỡ đôi. Na bối rối và oà khóc. Em gái Na nhìn thấy liền hỏi:

- Chị còn nhiều vòng tay khác mà?

Na rầu rĩ:

- Nhưng đây là vòng tay của chị Cốm. Chị hối hận lắm!

Vừa lúc đó, mẹ Na bước đến:

- Con nghĩ được vậy là tốt. Tài sản riêng của người khác cần được tôn trọng. Bảo quản, giữ gìn tài sản của người khác thể hiện mình là người lịch sự, tử tế.

Na càng nghĩ, càng thấm thía lời mẹ dạy. Sáng hôm sau, Na chủ động gặp, xin lỗi Cốm và đền cho bạn chiếc vòng tay rất đẹp của mình.

- Na cảm thấy như thế nào khi làm vỡ chiếc vòng của Cốm?

- Sau khi nghe lời khuyên của mẹ, Na đã làm gì?

- Theo em, vì sao phải tôn trọng tài sản của người khác?

1. Quan sát tranh và nêu một số quyền cơ bản của trẻ em

Kể thêm một số quyền cơ bản của trẻ em mà em biết.

2. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

CON MUỐN ĐẾN TRƯỜNG

Chi là chị cả, năm nay học lớp 4. Nhà Chi thuộc hộ nghèo, bố Chi thường đau yếu nên cuộc sống rất khó khăn. Em trai mới 3 tuổi nên Chi phải vừa giúp mẹ chăm em, vừa lo việc nhà. Dù vất vả nhưng Chi luôn ham học hỏi và được thầy cô, bạn bè quý mến.

Thấy gia đình Chi khó khăn, cô Hồng hàng xóm bàn với mẹ Chi:

- Hay chị cho cháu nghỉ học để đỡ đần việc nhà.

Mẹ Chi lắc đầu:

- Vợ chồng tôi sẽ cố gắng lo cho con đi học, chị ạ!

Tình cờ, Chi cũng vừa đi học về. Khi được mẹ hỏi, Chi bày tỏ ngay:

- Con thích đi học lắm! Con muốn đến trường, mẹ ạ!

- Câu chuyện trên đề cập đến quyền cơ bản nào của trẻ em? Quyền này cần thiết như thế nào đối với cuộc sống của bạn Chi?

- Theo em, vì sao phải thực hiện quyền của trẻ em?

3. Quan sát và cho biết các bạn trong tranh thực hiện quyền của trẻ em như thế nào? 

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Biết ơn người lao động bằng cách trân trọng những sản phẩm họ làm ra.

2) Chỉ cần thể hiện lòng biết ơn người lao động bằng lời nói.

3) Cần phải nhắc nhở bạn bè, người thân có thái độ, hành vi biết ơn người lao động.

4) Học tập theo gương người lao động là cách thể hiện lòng biết ơn với họ.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với lời nói, việc làm nào sau đây? Vì sao?

3. Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Chủ nhật, mẹ bận nấu ăn nên Bin nhận hàng giúp mẹ. Cậu nhìn thấy chú giao hàng rất mệt mỏi, mồ hôi nhễ nhại.

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2:

Vừa đến trường, Cốm nhìn thấy cô lao công bị ngã ở hành lang khi đang lau sàn.

Nếu là Cốm, em sẽ làm gì?

• Tình huống 3:

Chủ nhật, Na và Cốm đi công viên. Nghe thấy cô bán đồ chơi rao hàng, Cốm rủ Na: "Na ơi! Mình bắt chước tiếng rao hàng để trêu cô ấy đi".

Nếu là Na, em sẽ làm gì?

• Tình huống 4:

Bác nông dân đang cẩn thận chăm sóc khu vườn nhưng hai bạn nhỏ chạy vào nhặt bóng nên giẫm lên rau.

Em sẽ khuyên các bạn như thế nào?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Tôn trọng tài sản của người khác là biểu hiện của trung thực, văn minh, lịch sự.

2) Chỉ cần nhận lỗi và sửa lỗi khi làm hư hỏng, mất đồ dùng của người thân.

3) Sử dụng đồ dùng của người khác xong rồi mới hỏi mượn cũng được.

4) Khi mượn đồ dùng của người khác, cần giữ gìn và gửi trả đúng hẹn.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với việc làm của nhân vật nào sau đây? Vì sao?

3. Đọc các tình huống và trả lời câu hỏi

• Tình huống 1:

Bin mượn truyện tranh của Tin để đọc cả tháng qua. Hôm nay, Tin muốn nhận lại cuốn truyện thì Bin bảo đã làm mất.

- Em có tán thành việc làm của Bin không? Vì sao?

- Em sẽ khuyên Bin điều gì?

• Tình huống 2:

Na mượn chiếc ô của cô hàng xóm nhưng lại làm hỏng. Na nhờ mẹ mua chiếc ô mới để sang xin lỗi và trả lại cho cô.

- Em có tán thành việc làm của Na sau khi làm hỏng chiếc ô không? Vì sao?

- Em sẽ khuyên Na điều gì?

• Tình huống 3:

Cốm và Na có áo khoác giống nhau. Lúc tan học, do vội vã nên Cốm cầm nhầm áo khoác của Na về nhà. Cốm nghĩ, vì áo giống nhau nên không cần trả lại Na cũng được.

- Em có tán thành với suy nghĩ của Cốm không? Vì sao?

- Em sẽ khuyên Cốm điều gì?

4. Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Sắp đến giờ đi đá bóng nhưng Bin không tìm thấy đôi giày thể thao của mình. Nhìn thấy đôi giày mới của anh trai, Bin nghĩ: "Có nên lấy đôi giày này không nhỉ?".

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2:

Cuối giờ ăn trưa ở trường, Cốm nhìn thấy một chiếc kẹp tóc trên bàn. Lúc đó, nhà ăn chỉ còn mình Cốm. Cốm nghĩ: "Đẹp quá! Mình muốn có chiếc kẹp tóc này!".

Nếu là Cốm, em sẽ làm gì?

• Tình huống 3:

Trên đường đi học về, Tin làm rơi mũ. Bin liền nhặt lên và đá như đá cầu, làm bẩn chiếc mũ. Tin nhắc Bin trả lại mũ cho mình. Bin nói: "Mình chỉ trêu bạn một chút thôi!".

Nếu là bạn của Bin, em sẽ nhắc nhở Bin như thế nào?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình vì lợi ích tốt nhất của trẻ em.

2) Trẻ em được bình đẳng về cơ hội được học tập và giáo dục, được phát triển tài năng, năng khiếu, sáng tạo, phát minh.

3) Trẻ em có quyền được chăm sóc tốt nhất về sức khoẻ, được ưu tiên tiếp cận, sử dụng dịch vụ phòng bệnh và khám bệnh, chữa bệnh.

4) Phải thực hiện quyền trẻ em vì đó là những quyền cơ bản của con người.

5) Thực hiện quyền trẻ em để các em khoẻ mạnh, tham gia lao động như người lớn.

6) Phải thực hiện quyền trẻ em vì trẻ em là tương lai của đất nước.

2. Em sẽ thực hiện quyền của trẻ em như thế nào trong các trường hợp sau?

a. Em phát hiện có một bạn trong lớp bị các bạn khác xa lánh, không chơi cùng.

b. Một người lạ đến gần cho đồ chơi và rủ em đi theo người ấy.

c. Em bị lạc bố mẹ khi đi tham quan, mua sắm ở trung tâm thương mại.

d. Em gặp một em nhỏ có vết thương trên tay và đang ngồi khóc một mình.

3. Quan sát tranh và trả lời câu hỏi 

Nếu là bạn của Tin và Na, em sẽ giúp bạn thực hiện quyền trẻ em như thế nào?

4. Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Vì sợ Cốm không tập trung học tập, bố mẹ thường không cho Cốm đi chơi với các bạn. Hôm qua là sinh nhật một bạn trong lớp, nhưng Cốm cũng không được bố mẹ cho tham gia.

Nếu là Cốm, em sẽ làm gì để thực hiện quyền trẻ em?

• Tình huống 2:

Tin đang đi dạo trong công viên thì nhìn thấy Bin bị bắt nạt, thậm chí có một bạn còn lao vào định đánh Bin.

Nếu là Tin, em sẽ làm gì để thực hiện quyền trẻ em?

1. Chia sẻ những lời nói, việc làm thể hiện lòng biết ơn người lao động.

1. Chia sẻ về những lời nói, việc làm của em thể hiện sự tôn trọng tài sản của người khác.

1. Chia sẻ với các bạn những việc em đã làm để thực hiện quyền trẻ em.

2. Thực hiện những lời nói, việc làm và nhắc nhở bạn bè, người thân thể hiện lòng biết ơn người lao động.

3. Sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ vể biết ơn người lao động.

3. Viết và trang trí một khẩu hiệu tuyên truyền mọi người xung quanh cùng thực hiện quyền trẻ em.

Tham gia trò chơi Vượt chướng ngại vật và trả lời câu hỏi

Điều gì sẽ xảy ra nếu không có bạn giúp em vượt chướng ngại vật?

Tham gia trò chơi Chuyền hoa theo bài hát và thực hiện yêu cầu

- Nêu một số hoạt động lao động em đã làm ở nhà và ở trường.

- Cảm xúc của em khi thực hiện các việc đó như thế nào?

Chia sẻ những bức ảnh về người yêu lao động mà em đã sưu tầm và những điều học được từ họ

Cùng hát bài Em yêu trường em (Nhạc và lời: Hoàng Vân) và trả lời câu hỏi

Bạn nhỏ trong bài hát yêu quý những gì ở ngôi trường của mình?

Hãy giới thiệu bản thân trước lớp theo yêu cầu sau:

- Giới thiệu tên của em.

- Nêu một đặc điểm nổi bật của bản thân.

- Thực hiện một động tác hoặc cử chỉ dễ thương để chào hỏi cả lớp.

Cùng bạn chia sẻ về những việc các em đã giúp đỡ nhau

- Em có cảm xúc gì khi biết bạn nhớ việc em từng giúp bạn?

- Theo em, việc giúp đỡ bạn bè có phải là cách duy trì tình bạn không ? Vì sao?

Tham gia trò chơi Đi chợ và trả lời câu hỏi

Qua trò chơi trên, theo em, tiền dùng để làm gì?

Nghe bài hát Mẹ ơi có biết (Nhạc và lời: Nguyễn Văn Chung) và trả lời câu hỏi

Bạn nhỏ trong bài hát đã hứa với mẹ thực hiện những điều gì?

Tham gia trò chơi Đố bạn

1. Nêu công việc và đóng góp của người lao động trong tranh:

Kể thêm đóng góp của người lao động trong các công việc khác.

2. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

BUỔI HỌC ĐẦU TIÊN

Năm nay, lớp 4A có cô giáo mới. Buổi đầu tiên làm quen với lớp, cô giáo yêu cầu:

- Các em hãy giới thiệu đôi nét về bản thân và gia đình mình.

Cả lớp sôi động hẳn lên, bạn nào cũng hào hứng:

- Thưa cô, em tên là Hồng. Bố mẹ em là kiến trúc sư.

- Thưa cô, em tên là Trang. Bố em là bộ đội, mẹ em là giáo viên.

- Thưa cô, em tên là Quỳnh. Bố em là phóng viên, mẹ em là bác sĩ ạ.

Đến lượt Hà, cũng như các bạn, em kể rất tự hào:

- Thưa cô, em là Hà. Bố mẹ em là công nhân vệ sinh môi trường ạ.

Bỗng dưng có vài tiếng cười khúc khích. Cô giáo bước đến bên Hà, âu yếm đặt tay lên vai em và nói:

- Cảm ơn bố mẹ em, những người lao động đã giữ cho thành phố của chúng ta sạch đẹp. Không có nghề nào là tầm thường, chỉ có những ai lười lao động mới đáng xấu hổ. Hơn nữa, mọi của cải trong xã hội có được là nhờ những người lao động. Chúng ta phải biết ơn họ.

Không khí cả lớp nhẹ nhàng, vui vẻ. Hà cảm ơn cô vì cô giáo đã làm cho cả lớp thêm quý trọng nghề nghiệp của bố mẹ mình.

(Phỏng theo Thuỳ Dung, Buổi học đầu tiên, Đạo đức 4, NXB Giáo dục Việt Nam, 2006)

- Cô giáo đã làm gì sau khi Hà giới thiệu về nghề nghiệp của bố mẹ?

- Theo em, vì sao phải biết ơn người lao động?

1. Quan sát tranh và nêu biểu hiện của sự cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn 

Kể thêm một số biểu hiện của sự cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn.

2. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

KHI NÀO MẸ VỀ?

Giữa lúc dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, mẹ Na là y tá nên tình nguyện tham gia chăm sóc, hỗ trợ bệnh nhân cách li điều trị ở bệnh viện. Đã một tháng qua, lúc nào Na cũng mong mẹ về. Một buổi tối, khi cả nhà đang ăn cơm, mẹ Na gọi điện thoại về. Na mếu máo:

- Mẹ ơi! Con nhớ mẹ lắm, mẹ mau về nhà đi!

Mẹ Na xúc động:

- Mẹ cũng nhớ con lắm!

- Vậy sao mẹ không về nhà? - Na hỏi mẹ.

Mẹ ôn tồn bảo:

- Còn rất nhiều bệnh nhân đang cần sự giúp đỡ của mẹ. Rất nhiều bạn nhỏ đang mong bố mẹ mau khỏi bệnh để trở về nhà. Cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn mang lại niềm vui cho mình và mọi người. Na đợi mẹ nhé!

Na gật đầu, nói với mẹ:

- Vâng ạ! Con hiểu rồi ạ. Mẹ hãy giữ gìn sức khoẻ nhé!

- Mẹ Na đã làm gì để giúp đỡ những người bệnh?

- Theo em, vì sao phải cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn?

1. Quan sát tranh và cho biết bạn nào tích cực, tự giác tham gia lao động

Kể thêm các biểu hiện tích cực, tự giác tham gia lao động.

2. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

CON LỪA LƯỜI BIẾNG

Một ông chủ trang trại có nuôi một con lừa. Ông chủ vốn là một người rất khoan dung và tốt bụng nhưng con lừa thì lười biếng, luôn tìm cách trốn tránh công việc.

Một lần, khi đang chở các bao muối về trang trại, con lừa bị rơi xuống một con sông nhỏ. Chỉ một lúc sau, nó nhận ra rằng khi các bao muối bị hoà tan trong nước một phần thì khối lượng nhẹ đi.

Những ngày sau đó, nó cố tình rơi xuống nước khi chở muối, ông chủ biết điều đó và không hài lòng do mất rất nhiều muối, ông suy nghĩ và quyết định dạy cho con lừa một bài học.

Một ngày nọ, thay vì phải chở muối, ông cho nó chở vài túi bông trên lưng. Đến sông, nó lại cố tình trượt chân xuống nước và các túi bị ướt hoàn toàn. Nhưng nó rất ngạc nhiên vì các túi trên lưng đột nhiên nặng hơn. Nó phải cố gắng lê từng bước để chở hết số túi bông ngâm nước rất nặng kia về trang trại.

Con lừa đã được dạy cho một bài học đắt giá và bắt đầu làm việc siêng năng hơn. Kể từ đó, nó được ông chủ yêu quý và có cuộc sống sung túc.

(Theo Truyện ngụ ngôn Ê-dốp, NXB Mỹ thuật, 2016)

- Lúc đầu, con lừa làm việc như thế nào?

- Sau khi được ông chủ dạy cho một bài học, con lừa đã thay đổi như thế nào?

- Theo em, tự giác, tích cực trong lao động sẽ đem lại điều gì?

1. Quan sát tranh và thực hiện yêu cầu

- Nhận xét việc làm của các nhân vật trong tranh.

- Nêu biểu hiện của bảo vệ của công.

- Kể thêm các biểu hiện của bảo vệ của công.

2. Đọc tình huống và trả lời câu hỏi

Giờ ra chơi, trong lúc Tin đang ngồi đọc sách thì thấy Bin lấy ra một chiếc com-pa rồi chăm chú nhìn mặt bàn học. Tin quay sang hỏi Bin:

- Cậu định làm gì vậy?

Bin thì thầm, vẻ bí mật:

-Từ từ, chờ tớ vẽ xong cậu sẽ biết.

Tin tò mò:

- Cậu vẽ gì mà lại cầm com-pa?

Bin bảo:

- Thì tớ định vẽ ô tô lên mặt bàn nên phải dùng đầu nhọn của com-pa mới vẽ được chứ.

Tin giơ tay ngăn lại:

- Cậu không được vẽ lên mặt bàn.

Bin ngạc nhiên:

- Đây là chỗ ngồi của tớ. Tại sao tớ lại không được vẽ lên?

Tin: ...

- Em thử đoán xem, Tin sẽ trả lời Bin như thế nào?

- Nếu Bin vẽ lên bàn sẽ gây ra tác hại gì?

- Theo em, vì sao phải bảo vệ của công?

1. Quan sát tranh và nêu các cách thiết lập quan hệ bạn bè

Kể thêm một số cách thiết lập quan hệ bạn bè mà em biết.

2. Đọc lá thư sau và trả lời câu hỏi

- Na và Cốm đã thiết lập tình bạn như thế nào?

- Theo em, vì sao phải thiết lập quan hệ bạn bè?

1. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

CẬU BÉ VÀ CON SÒ

Ở ngôi làng kia có một cậu bé tốt bụng. Một hôm, cậu lang thang dọc theo bờ biển. Bỗng cậu giẫm phải một con sò nhỏ và nhặt lên. Con sò chợt cất tiếng nói:

- Hãy thả tôi về với biển! Tôi sẽ tặng cậu một lời khuyên.

Cậu bé ngạc nhiên và nói với con sò:

- Tôi sẽ thả cậu về với biển, nhưng cậu phải giữ lời hứa. Tôi đang buồn chán vì không có bạn bè. Tôi không giữ được tình bạn với ai cả.

Con sò nhẹ nhàng bảo:

- Cậu hãy nắm chặt một nắm cát đầy. Những hạt cát xa lòng bàn tay sẽ theo kẽ hở giữa các ngón tay rơi xuống. Chỉ có những hạt cát nằm giữa lòng bàn tay, được giữ chặt mới còn lại. Đó chính là những người bạn thân thiết mà chúng ta thật sự cần. Những người bạn này sẽ ở lại với ta dù xảy ra bất cứ chuyện gì.

Cậu bé chăm chú lắng nghe. Con sò tiếp tục khuyên:

- Những những hạt cát này rất ít và dễ rơi ra nếu chúng ta không biết giữ gìn. Giống như tình bạn, để được bền chặt thì chúng ta cần phải quan tâm và giúp đỡ nhau.

Cậu bé cảm ơn và thả con sò về lại với biển. Sau đó, cậu bé suy nghĩ về lời khuyên của con sò nhỏ.

(Phỏng theo Quà tặng cuộc sống - Tình bạn, NXB Thế giới, 2018)

- Con sò khuyên cậu bé điều gì?

- Theo em, vì sao phải duy trì quan hệ bạn bè?

2. Quan sát tranh và nêu những cách đơn giả để duy trì quan hệ bạn bè

Kể thêm một số cách để duy trì quan hệ bạn bè.

1. Quan sát tranh và cho biết vai trò của tiền

Kể thêm vai trò khác của tiền 

2. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

QUÝ TRỌNG ĐỒNG TIỀN

Ngày xưa, có một người nông dân rất siêng năng. Tuy vậy, ông rất buồn vì cậu con trai lười biếng. Một hôm, ông bảo con:

- Con hãy đi tìm việc làm và mang tiền về đây!

Người mẹ sợ con vất vả nên đưa cho cậu một đồng tiền vàng và dặn:

- Hãy nói với cha đây là tiền tự tay con kiếm được!

Khi nhận đồng tiền từ con, người cha liền gạt phăng đi và nghiêm giọng:

- Đây không phải là tiền do con làm ra.

Đứa con trai vẫn bình thản, không nói gì và lẳng lặng đi ra.

Hôm sau, người mẹ nói với con rằng nên tự tìm một việc gì đó để làm kiếm tiền. Cậu vâng lời mẹ dặn. Sau một tuần vất vả làm thuê, cậu cũng kiếm được một đồng tiền vàng mang về. Hai tay cậu cầm đồng tiền đưa cho cha.

Người cha lại gạt phăng, đồng tiền bị rơi xuống đất.

Thấy vậy, người con trai tỏ ra lo lắng, vội vàng tìm và nhặt đồng tiền lên một cách trân trọng. Lúc này, người cha cầm tay con trai nói:

- Giờ thì cha đã tin rằng đồng tiền này là do tự tay con kiếm được. Có làm lụng vất vả thì mới biết quý trọng đồng tiền.

(Phỏng theo truyện cổ tích Chăm, Kể chuyện 5, NXB Giáo dục, 1984)

- Người con đã làm gì trong hai lần người cha gạt đồng tiền xuống đất? Vì sao cậu lại có hành động khác nhau như vậy?

- Theo em, vì sao phải quý trọng đồng tiền?

3. Quan sát tranh, cho biết cách bảo quản và tiết kiệm tiền

Kể thêm các cách bảo quản và tiết kiệm tiền.

1. Quan sát tranh và nêu bổn phận của trẻ em

Kể thêm một số bổn phận khác của trẻ em.

2. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

CHIẾC ĐỒNG HỒ BỊ ĐÁNH CẮP

Sáng nay, Tin cùng bố chạy bộ đến công viên gần nhà để tập thể dục. Khi ngang qua cửa hàng đồng hồ, Tin nhìn thấy một người đàn ông đứng lấp ló trước cửa. Tin dừng lại và băn khoăn: "Chú ấy làm gì thế nhỉ?".

Lúc chủ cửa hàng không để ý, người đàn ông lạ mặt lẻn vào, lấy một chiếc đồng hồ rồi nhanh chóng bỏ đi. Tin liền chỉ tay về phía người đàn ông và nói với bố: "Bố ơi, chú kia ăn cắp đồng hồ!". Bố vội báo cho chủ cửa hàng biết và lập tức đuổi theo, cùng người dân bắt giữ người đàn ông này giao cho công an khu vực.

Chủ cửa hàng đã cảm ơn bố con Tin và cho biết:

- Chiếc đồng hồ này là kỉ vật của một vị khách gửi sửa.Thật may hai bố con cháu đã phát hiện và giúp đỡ.

Mấy hôm sau, công an địa phương gửi thư khen ngợi Tin đã mạnh dạn tố giác hành vi vi phạm pháp luật. Tin được nhà trường tuyên dương về tấm gương "Người tốt, việc tốt" trong buổi sinh hoạt dưới cờ đầu tháng.

- Tin đã thực hiện bổn phận nào của trẻ em?

- Theo em, vì sao trẻ em cần phải thực hiện bổn phận của mình?

3. Quan sát và cho biết các bạn trong tranh thực hiện bổn phận của trẻ em như thế nào?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Chỉ cần tham gia các hoạt động giúp đỡ người gặp khó khăn do trường tổ chức.

2) Cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn là việc ai cũng nên làm.

3) Cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn để được khen thưởng.

4) Cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn góp phần làm cho xã hội tốt đẹp hơn.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với lời nói, việc làm nào sau đây? Vì sao? 

3. Xử lí tình huống

• Tình huống 1: Trong thư viện, Bin và Tin ngồi đọc báo Nhi đồng. Sau khi đọc được thông tin về một em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn, thiếu đồ dùng học tập, Bin nói với Tin: "Mình muốn giúp đỡ em này quá!". Tin đáp: "Thiếu đồ dùng học tập thì có sao đâu!".

Nếu là Bin, em sẽ ứng xử như thế nào?

• Tình huống 2: Trên đường đi học về, Bin nhìn thấy một cụ già bị ngã, đồ đạc trong giỏ rơi hết ra ngoài. Ngay lúc ấy, Tin nói với Bin: "Về nhà nhanh lên! Sắp đến giờ xem phim rồi".

Nếu là Bin, em sẽ ứng xử như thế nào?

• Tình huống 3: Bà Sáu là Mẹ Việt Nam Anh hùng nhưng sống một mình. Chủ nhật, Na đang đọc truyện thì Cốm đến rủ: "Chúng mình sang thăm và giúp bà Sáu làm việc nhà đi!".

Nếu là Na, em sẽ ứng xử như thế nào?

• Tình huống 4: Sáng nay, khu phố nhà Cốm tổ chức nấu cơm thiện nguyện. Cốm định tham gia nhặt rau thì Na đến rủ: "Bạn đến nhà mình xem phim hoạt hình đi!".

Nếu là Cốm, em sẽ ứng xử như thế nào?

1. Nhận xét các ý kiến sau: 

1) Cần quý trọng người yêu lao động vì họ có trách nhiệm với công việc và giúp cho xã hội phát triển.

2) Không cần quý trọng người yêu lao động vì họ chỉ làm việc cho bản thân mình.

3) Chỉ tự giác lao động khi làm những việc mà mình thích.

4) Cần chủ động, nỗ lực khi làm việc, không ngại khó khăn.

2. Đọc các tình huống và trả lời câu hỏi

• Tình huống 1:

Tin rất tích cực tham gia và hoàn thành các nhiệm vụ của Câu lạc bộ Đọc sách. Na rất ủng hộ Tin tham gia nhưng Bin lại không.  

- Giữa Na và Bin, bạn nào chưa quý trọng người yêu lao động? Vì sao?

- Em sẽ khuyên bạn chưa biết quý trọng người yêu lao động như thế nào?

• Tình huống 2:

Thấy bác hàng xóm thu dọn rác ở bờ kênh, Cốm thắc mắc: "Mẹ ơi, sao bác ấy hay dọn rác ở đây vậy?". Mẹ trả lời: "Bác ấy tự nguyện làm việc này nhiều năm rồi vì bác ấy muốn góp sức vào việc giữ gìn vệ sinh môi trường". Nghe mẹ nói, Cốm cảm phục bác ấy quá.

- Cốm có quý trọng người yêu lao động không? Vì sao?

- Nếu là Cốm, em sẽ làm gì để thể hiện sự quý trọng bác hàng xóm?

3. Xử lí tình huống

• Tình huống 1: Khu phố tổ chức Ngày Chủ nhật xanh, mọi người cùng nhau quét dọn và thu gom rác. Nhiều bạn nhỏ tham gia tái chế chai nhựa thành các chậu trồng cây nhưng Na chỉ muốn ở nhà đọc truyện tranh.

Nếu là bạn của Na, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2: Lớp của Bin vận động các bạn thu gom sách giáo khoa cũ để tặng trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Bin rủ Tin: "Quyên góp sách xong, chúng mình cùng phân loại và đóng gói nữa nhé!". Một bạn cùng bàn với Tin liền nói: "Tin chơi đá bóng cùng mình nên việc đó Bin tự làm nhé!".

Nếu là Tin, em sẽ ứng xử như thế nào?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Không xả rác, vẽ bậy nơi công cộng là cách bảo vệ của công.

2) Bảo vệ của công là chỉ cần giữ gìn, tiết kiệm tài sản của gia đình mình.

3) Sử dụng tiết kiệm, giữ gìn cẩn thận các đồ dùng của trường lớp cũng là bảo vệ của công.

4) Của công là tài sản chung, mọi người đều có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn.

5) Bảo vệ của công là trách nhiệm riêng của công an.

6) Bảo vệ của công là góp phần phát triển quê hương, đất nước giàu đẹp.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với việc làm của nhân vật nào sau đây? Vì sao?

3. Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Chủ nhật, Na cùng mẹ ra công viên chơi. Na nhìn thấy một số bạn nhỏ đang nhảy lên ghế đá.

Nếu là Na, em sẽ ứng xử như thế nào?

• Tình huống 2:

Đi vệ sinh xong, Bin và Tin bước ra thì thấy một vòi nước vẫn đang xả, nước tràn xuống mặt sàn. Vừa lúc ấy, tiếng trống báo hết giờ ra chơi vang lên. Bin nói với Tin: "Vòi nước bị hỏng rồi, mình làm gì, Tin ơi?".

Nếu là Tin, em sẽ làm gì?

• Tình huống 3:

Tuần này, Cốm được giao nhiệm vụ đóng các cửa sổ lớp sau mỗi buổi học. Cốm nói với Na: "Không đóng cửa sổ cũng có sao đâu nhỉ?".

Nếu là Na, em sẽ làm gì?

• Tình huống 4:

Ở làng của Bông, mọi người cùng nhau trồng hoa ven đường. Hoa nở rất đẹp, trông thật ấn tượng. Nghe tin bạn Na từ thành phố về thăm quê, Bông nói: "Mình sẽ hái một bó hoa thật to ở đường làng để tặng Na".

Nếu là bạn của Bông, em sẽ khuyên Bông điều gì?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Không nên có thêm nhiều bạn vì sẽ mất thời gian.

2) Em sẽ tự tin hơn khi biết cách thiết lập quan hệ bạn bè.

3) Chỉ nên kết bạn với các bạn cùng lớp.

4) Kết bạn mới để em có thêm bạn cùng vui chơi, học tập.

2. Quan sát tranh và chọn cách thiết lập quan hệ bạn bè. Vì sao em chọn cách đó?

3. Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Câu lạc bộ Cờ vua của trường Bin tổ chức buổi giao lưu thi đấu. Bin muốn làm quen với bạn đã chơi cờ cùng mình để học hỏi nhưng chưa biết phải làm sao.

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2:

Chủ nhật tuần này là sinh nhật của Cốm. Cốm muốn mời các bạn cùng lớp đến tham dự. Tuy nhiên, Cốm phân vân không biết nói thế nào với người bạn mới chuyển đến.

Nếu là Cốm, em sẽ làm gì?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Duy trì quan hệ bạn bè giúp em có những tình bạn đẹp trong cuộc sống.

2) Duy trì quan hệ bạn bè khiến em mệt mỏi vì có quá nhiều bạn.

3) Em có thể duy trì quan hệ với bạn bằng cách rủ bạn cùng học cùng chơi.

4) Để duy trì tình bạn, em cần động viên, an ủi khi bạn gặp khó khăn.

2. Nêu cách duy trì quan hệ bạn bè phù hợp trong các tình huống sau:

1) Trong Hội khoẻ Phù Đổng, em đoạt giải nhưng bạn cùng lớp thì không.

2) Một bạn trong khu phố của em bị ốm.

3) Em thấy một người bạn trong xóm đang thu dọn rác một mình 

4) Bạn thân của em chuyển đến nơi khác để sinh sống.

3. Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Na và Hoa là bạn thân từ lớp 1. Năm học này, Hoa chuyển sang trường mới nên ít có dịp trò chuyện cùng Na như trước. Hôm nay, Na chợt nhớ ra: "Ôi! Cuối tuần này là sinh nhật của Hoa rồi!".

Nếu là Na, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2:

Bạn hàng xóm rủ Bin Chủ nhật tuần này sang nhà bạn chơi. Bin đồng ý và hứa sẽ đến đúng giờ. Nhưng đến Chủ nhật, Tin đến nhà rủ Bin đi đá cầu.

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Tiết kiệm tiền là keo kiệt. 

2) Chỉ những người nghèo mới cần bảo quản và tiết kiệm tiền.

3) Chỉ cần bảo quản và tiết kiệm tiền của bản thân.

4) Không cần phải bảo quản đồ dùng được cho, tặng.

5) Chúng ta có thể sử dụng tiền để giúp đỡ người khác.

6) Bảo quản tiền là quý trọng thành quả lao động.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với việc làm nào sau đây? Vì sao?

3. Đưa ra lời khuyên trong các tình huống sau:

• Tình huống 1:

Trong một buổi liên hoan của lớp, Tin thấy Bin lấy nhiều món nhưng không ăn hết và muốn bỏ thức ăn thừa.

Nếu là Tin, em sẽ khuyên Bin điều gì?

• Tình huống 2:

Cốm đang cùng Na gấp thuyền thì hết giấy thủ công. Cốm liền lấy một cuốn truyện tranh và nói với Na: "Mình xé vài trang để gấp thuyền tiếp nhé!".

Nếu là Na, em sẽ khuyên Cốm điều gì?

• Tình huống 3:

Xe đạp của Bin bị hỏng bánh. Bố sửa lại nhưng Bin không đồng ý mà muốn mua xe mới.

Nếu là bạn của Bin, em sẽ khuyên Bin điều gì?

4. Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Na đang dùng hộp bút màu mẹ tặng. Vào dịp sinh nhật, Na được bạn tặng thêm một hộp bút màu mới rất đẹp.

Nếu là Na, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2:

Sau Tết, Bin có một khoản tiền mừng tuổi. Bin định dùng số tiền này mua dụng cụ học tập. Tuy nhiên, khi đến siêu thị, thấy có nhiều đồ chơi hấp dẫn, Bin lại muốn đem hết số tiền đang có mua đồ chơi.

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Trẻ em không được huỷ hoại thân thể, danh dự, nhân phẩm, tài sản của bản thân.

2) Trẻ em không cần giữ gìn, bảo vệ tài sản của nhà trường vì đó không phải là bổn phận của mình.

3) Trẻ em cần tôn trọng quyền, danh dự, nhân phẩm của người khác.

4) Trẻ em không được tự ý bỏ học; không rời bỏ gia đình.

5) Thực hiện bổn phận trẻ em thể hiện lòng tự trọng và trách nhiệm của bản thân.

6) Người lớn phải tạo điều kiện tối đa để trẻ em thực hiện bổn phận của mình.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với việc làm nào sau đây? Vì sao?

a. Giúp đỡ người thân trong gia đình bằng những việc làm vừa sức.

b. Xem một số trò chơi bạo lực để giải trí.

c. Phát huy phong tục, tập quán, truyền thống văn hoá tốt đẹp của quê hương.

d. Giữ gìn vệ sinh, rèn luyện thân thể để nâng cao sức khoẻ

3. Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Na cùng gia đình có một buổi cắm trại ở bờ biển. Sau khi tắm biển và ăn uống, Na nhìn thấy có nhiều rác gần đó. Na nghĩ: "Rác này không phải của gia đình mình. Mình có nên dọn không nhỉ?".

Nếu là Na, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2:

Cuối tuần, trong khi Bin đang say sưa chơi điện tử thì mẹ Bin cần đi siêu thị nên giao cho Bin trông em.

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

2. Em đồng tình hay không đồng tình với lời nói, việc làm nào sau đây? Vì sao?

3. Xử lí tình huống

• Tình huống 1: Chú của Bin làm kiểm lâm. Bin rất thích công việc của chú và chia sẻ điều này với Tin. Tin nói: "Kiểm lâm thì có gì đáng tự hào đâu!".

Nếu là Bin, em sẽ ứng xử như thế nào?

• Tình huống 2: Na và Cốm đang thảo luận về chủ đề "Người lao động quanh em". Na chia sẻ: "Chúng ta phải biết ơn người lao động trong xã hội". Cốm tiếp lời: "Làm như thế để được thầy cô và người lớn khen".

Nếu là Na, em sẽ khuyên Cốm điều gì?

1. Quan sát tranh và thực hiện yêu cầu 

- Nhận xét việc làm của các bạn trong tranh.

- Nêu biểu hiện yêu lao động qua các bức tranh trên.

- Kể thêm các biểu hiện yêu lao động.

2. Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

NGƯỜI TRỒNG NHO VÀ CÁC CON

Có một người trồng nho rất giỏi. Nho trong vườn nhà ông luôn luôn to và ngon nhất. Nhưng các con của ông rất lười biếng, không muốn trồng nho. Ông rất buồn. Khi ông ốm nặng, ông gọi các con đến và nói: "Bố ốm nặng lắm, chắc sẽ không qua khỏi. Các con cố gắng tìm hũ vàng bố cất giấu dưới vườn nho nhé!".

Sau khi bố qua đời, họ đi đào xới rất kĩ đất ở khu vườn nho để tìm kho báu. Họ không tìm thấy kho báu, nhưng đất ở vườn trồng nho được xới trộn rất kĩ. Đến mùa thu hoạch, các con ông thu hoạch được một lượng nho lớn hơn nhiều những năm trước Bấy giờ các con của người trồng nho mới hiểu, thực ra chẳng có vàng bạc gì hết, bố của họ chỉ muốn dạy họ phải lao động chăm chỉ thì mới có thể sống thoải mái.

(Theo LépTôn-xtôi, Kiến và chim bồ câu, Thuý Toàn dịch, NXB Văn học, 2002)

- Người trồng nho đã làm gì để các con hiểu về ý nghĩa của việc lao động chăm chỉ?

- Theo em, vì sao phải yêu lao động?

1. Nhận xét các ý kiến sau:

1) Yêu lao động là chăm chỉ làm việc.

2) Yêu lao động là hoàn thành công việc đúng tiến độ và có chất lượng.

3) Yêu lao động là chủ động làm việc, không đợi nhắc nhở.

4) Yêu lao động giúp con người có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

5) Yêu lao động làm chúng ta lãng phí thời gian

6) Chúng ta cần phê bình, nhắc nhở người lười lao động.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với việc làm của nhân vật nào sau đây? Vì sao?

• Tình huống 1:

• Tình huống 2:

3. Em sẽ khuyên bạn điều gì trong tình huống sau? Vì sao?

• Tình huống 1: Lớp Na tổ chức dọn cỏ ở vườn trường. Na mới nhổ cỏ được một lúc đã chán nản và không muốn làm nữa.

• Tình huống 2: Chủ nhật, Bin rủ Tin qua nhà chơi điện tử. Nhưng Tin chưa rửa bát và chưa tưới mấy chậu hoa trước sân. Tin phân vân: "Mình có nên sang nhà Bin ngay bây giờ không?".

1. Chia sẻ về đóng góp của một người lao động mà em biết.

1. Chia sẻ với bạn những việc em đã và sẽ làm thể hiện sự cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn.

1. Chia sẻ với các bạn những việc em đã tích cực, tự giác thực hiện ở nhà, ở trường phù hợp với khả năng của bản thân.

1. Chia sẻ với các bạn những việc em đã và sẽ làm để bảo vệ của công.

1. Thiết lập quan hệ bạn bè trong các trường hợp sau:

- Em tham gia câu lạc bộ của trường và chưa quen bạn nào.

- Gặp bạn mới ở khu phố/trường, lớp học/đoàn tham quan,...

1. Thiết kế "Sổ tình bạn" theo gợi ý sau:

- Ghi thông tin về những người bạn của em: ngày sinh, tính cách, sở thích, cách liên lạc với bạn.

- Sử dụng các thông tin trên để thể hiện sự động viên, giúp đỡ, hỏi thăm,...nhằm duy trì quan hệ bạn bè.

1. Chia sẻ với các bạn về những việc em đã và sẽ làm để bảo quản, tiết kiệm tiền.

1. Chia sẻ với các bạn về việc em đã thực hiện bổn phận của trẻ em.

2. Hãy ghi sổ tay mô tả về công việc và đóng góp của một số nghề nghiệp mà em yêu thích.

Ví dụ: 

2. Trao đổi với bạn về những người gặp khó khăn quanh em và lập kế hoạch giúp đỡ họ.

Gợi ý:

Kế hoạch giúp đỡ người gặp khó khăn

2. Lập kế hoạch lao động trong tuần.

Gợi ý:

Kế hoạch lao động trong tuần 

2. Nhắc nhở mọi người giữ gìn, bảo vệ của công.

3. Em hãy cùng các bạn trong nhóm xây dựng và thực hiện một kê hoạch bảo vệ, giữ gìn của công.

2. Thiết lập quan hệ bạn bè theo các cách sau:

- Tạo ấn tượng tốt đẹp với bạn.

- Chia sẻ sở thích của mình với bạn.

- Mời bạn tham gia một số hoạt động vui chơi, học tập cùng em.

2. Thực hiện những lời nói, việc làm để duy trì quan hệ bạn bè ở trường học, làng xóm, khối phố.

2. Lập và thực hiện kế hoạch tiết kiệm tiền phù hợp với điều kiện của bản thân.

Gợi ý:

Kế hoạch tiết kiệm tiền