Giải bài tập - Chân trời sáng tạo lớp 8

Bài tập 8: Từ câu nói: "Đồ dùng nhựa: tiện ích tức thời - tác hại lâu dài", em hãy viết một bài thuyết trình hoặc thiết kế poster với nội dung tuyên truyền về việc hạn chế sử dụng đồ nhựa, góp phần bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Bài tập 9: Em hãy tìm hiểu và thiết kế sản phẩm giới thiệu về những nét văn hoá đặc sắc của một quốc gia mà em yêu thích.

Gợi ý: Hình thức thể hiện thông qua các sản phẩm như: video clip, tranh vẽ hoặc một bài thuyết trình,...

Bài tập 9: Em hãy kể về một trường hợp mà em đã lên tiếng bảo vệ lẽ phải hoặc chứng kiến ai đó bảo vệ lẽ phải. Cho biết khi đó, em có suy nghĩ gì, kết quả của câu chuyện đó ra sao.

Bài tập 6: Em hãy đọc tình huống sau và trả lời câu hỏi.

Vì bà nội bị ốm nặng nên bố mẹ bạn N phải về quê chăm sóc bà một tuần. Mẹ đưa bạn N và em trai 500.000 đồng để chi tiêu cho việc ăn uống trong một tuần. Ngày đầu tiên, bạn N không nấu cơm mà dẫn em trai ra ngoài ăn. Ngày thứ hai, bạn ấy lại tiếp tục mua những món ăn khoái khẩu của hai anh em. Do vậy, trong hai ngày, bạn N đã tiêu hết 150.000 đồng. Bạn N bắt đầu cảm thấy lo lắng và tự hỏi rằng, với số tiền còn lại, hai anh em sẽ chi tiêu như thế nào nếu bố mẹ chưa về.

Nếu em là bạn N, em sẽ lập kế hoạch chi tiêu cho những ngày tiếp theo như thế nào?

Bài tập 10: Em hãy kể về một trường hợp mà em đã không lên tiếng bảo vệ lẽ phải. Giải thích tại sao em lại làm như vậy. Cho biết nếu tình huống đó lặp lại, em sẽ làm như thế nào.

Bài tập 7. Em hãy cùng các bạn vẽ tranh, thiết kế tờ rơi hoặc sáng tác thơ/ vè để hướng dẫn mọi người phòng, chống bạo lực gia đình.

Bài tập 7. Em hãy thiết kế một cuốn sổ ghi chép chi tiêu mà em học hỏi được từ trong cuộc sống và mọi người xung quanh. Sau đó, chia sẻ với các bạn trong lớp về cuốn sổ ghi chép đầy ý nghĩa này.

Bài tập 8: Em hãy lập kế hoạch chi tiêu cho sinh hoạt và học tập của bản thân theo các bước cụ thể và thực hiện kế hoạch đã lập.

Bài tập 8. Em hãy thảo luận với các bạn để xây dựng một tiểu phẩm truyền thông có nội dung về phòng, chống bạo lực gia đình, sau đó, đóng vai và biểu diễn trước lớp.

Bài tập 9: Em hãy kể về một thành quả mà em hoặc một người nào đó đã đạt được nhờ vào việc cần cù, sáng tạo trong lao động.

Bài tập 9. Em hãy cùng các bạn thực hiện một video clip phỏng vấn các bạn trong lớp, trường để khảo sát về hiểu biết và các kĩ năng phòng, chống bạo lực gia đình. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nâng cao nhận thức và các kĩ năng phòng, chống bạo lực gia đinh cho các bạn.

Bài tập 10: Em hãy tìm hiểu và giới thiệu về một tấm gương cần cù, sáng tạo trong lao động mà em biết.

Bài tập 10: Em hãy tìm hiểu và chia sẻ với các bạn trong lớp về một số trường hợp chi tiêu có kế hoạch mà em biết. Từ đó, rút ra cho mình những bài học về việc lập kế hoạch chi tiêu hợp lí.

Bài tập 7. Thực hiện dự án "Cuộc sống an toàn".
Em hãy cùng nhóm bạn trong lớp tìm hiểu các quy định của pháp luật về phòng, chống tai nạn cháy, nổ. Sau đó, thiết kê' các sản phẩm tuyên truyền để giới thiệu đến người dân ở nơi sinh sống nhằm giúp mọi người nâng cao hiểu biết, ý thức về phòng, chống tai nạn cháy, nổ và đâm bảo an toàn cuộc sống.

Gợi ý: Hình thức thể hiện các sản phẩm tuyên truyền như: tranh vẽ, bài viết, infographic,...

Bài tập 9: Em hãy xây dựng từ ba đến năm quy tắc ứng xử trong sinh hoạt và học tập nhằm phát huy các truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Bài tập 9: Em hãy xác định mục tiêu của em trong năm học lớp 8 này và lập kế hoạch để đạt mục tiêu đó.

Bài tập 8: Em hãy tìm hiểu về nguy cơ mất an toàn từ các chất độc hại tại nơi em sinh sống và đề xuất các biện pháp phòng tránh những nguy cơ đó. Sau đó, giới thiệu, chia sẻ với các bạn trong lớp về kết quả tìm hiểu của mình.

Bài tập 8. Một người bạn của em muốn đi xin việc làm thêm để có tiền phụ giúp gia đình. Tuy nhiên, bạn ấy vẫn chưa biết các quy định của pháp luật về lao động chưa thành niên. Em hãy viết một bức thư để tư vấn cho bạn ấy về các quyền và nghĩa vụ của lao động chưa thành niên nhằm giúp bạn có thể tìm kiếm, lựa chọn những công việc phù hợp.

Bài tập 10: Em hãy tìm hiểu và giới thiệu với bạn bè quốc tế về một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Gợi ý: Hình thức thể hiện thông qua các sản phẩm như: video clip, tranh vẽ hoặc một bài thuyết trình,..."

Bài tập 10: Em hãy xây dựng bản quy tắc mà bản thân cần thực hiện nghiêm túc để đạt được mục tiêu đã đề ra ở bài tập 9.

Bài tập 9. Giả sử em có một người anh trai năm nay 20 tuổi và anh ấy được nhận vào làm việc cho một công ty tư nhân. Em hãy giúp anh trai soạn thảo một bản hợp đồng lao động để thoả thuận với công ty nhằm đảm bảo các quyền và nghĩa vụ của anh ấy khi tham gia lao động.

Bài tập 6: Từ những cụm từ đã tìm được ở Bài tập 5, em hãy sử dụng chúng để viết một đoạn văn về chủ đề "Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc".

Bài tập 6: Em đồng ý hay không đồng ý với các suy nghĩ, việc làm dưới đây? Hãy đánh dấu X vào ô tương ứng và giải thích tại sao.

Bài tập 6: Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi.

Tình huống 1. Gia đình bạn H sống bằng nghề trồng rau. Rau của nhà bạn H cung cấp cho rất nhiều cửa hàng quanh khu vực. Tuy nhiên, trong quá trình chăm sóc rau, bố mẹ bạn ấy đã dùng khá nhiều thuốc bảo vệ thực vật như thuốc trừ sâu, trừ nấm, diệt cỏ,...

1/ Em có đồng tình với việc làm của bố mẹ bạn H không? Vì sao?
2/ Nếu em là bạn H, em sẽ nói gì với bố mẹ?

Tình huống 2. Nhà bạn K ở cạnh một hồ nước lớn. Năm nào cũng vậy, vào ngày lễ tiễn ông Công ông Táo về trời, người dân trong khu vực đều đến hồ nước này để thả cá rồi vứt lại túi ni lông xuống hồ hoặc ngay trên bờ.

1/ Em có đồng tình với cách làm của những người dân trong tình huống trên không? Vì sao?
2/ Nếu em là bạn K, trong ngày lễ tiễn ông Công ông Táo năm nay, em sẽ làm gì để mọi người không còn vứt túi ni lông bừa bãi?

Bài tập 7: Em đồng ý hay không đồng ý với các suy nghĩ, việc làm dưới đây? Hãy đánh dấu X vào ô tương ứng và giải thích tại sao?

Bài tập 7: Em hãy trình bày suy nghĩ, ý kiến của em về các quan điểm dưới đây.

Bài tập 7: Em hãy xử lí các tình huống sau:

Tình huống 1. Em phát hiện nhà máy X xả chất thải chưa qua xử lí trực tiếp ra môi trường.
Tình huống 2. Em thấy anh T dùng lưới mắt nhỏ để đánh bắt cá.
Tình huống 3. Em phát hiện Công ty Y khai thác tài nguyên khoáng sản trái phép.
Tình huống 4. Em và đội tình nguyện của trường được giao nhiệm vụ trong một tuần phải xử lí bãi rác trên khu đất trống của một khu dân cư và không để nó xuất hiện trở lại.

Bài tập 4: Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến dưới đây? Hãy đánh dấu X vào ô tương ứng và giải thích tại sao.

Bài tập 8: Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi.

Tình huống 1. Bạn H cho rằng, để đưa đất nước phát triển, Việt Nam chỉ nên làm bạn với các nước phát triển, bởi vì những nước phát triển thì mới có nhiều điều hay để mình học hỏi. Bạn M không đồng tình với ý kiến của bạn H nhưng chưa biết giải thích với bạn ấy như thế nào.

Nếu là bạn M, em sẽ nói gì với bạn H?

Tình huống 2. Bạn S chỉ thích xem phim Trung Quốc, bạn B thích xem phim Hàn Quốc, bạn N lại thích xem phim của các nước châu Mỹ. Thế nhưng, bạn D lại cho rằng, người châu Á thì chỉ nên xem phim của các nước châu Á và tốt nhất người Việt Nam chỉ nên xem phim Việt Nam. Điều này đã khiến bốn bạn xảy ra tranh luận với nhau.

Nếu là bạn của bốn bạn ấy và chứng kiến cuộc tranh luận này, em sẽ nói gì với các bạn?

Bài tập 8. Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi.

1/ Trường hợp 1. Ý kiến của bạn D là đúng, nhưng ý kiến đó lại bị hầu hết các bạn trong nhóm phản đối.

Nếu em là bạn cùng nhóm của bạn D, em sẽ làm gì?

2/ Trường hợp 2. Bạn K biết nhiều việc làm sai trái của ông L, nhưng ông ấy lại là bố bạn thân của bạn K.

Nếu em là bạn K, em sẽ làm gì?

Bài tập 5: Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi.

Tình huống 1. Vợ chồng chị T cưới nhau được mười năm và có với nhau một cô con gái. Chồng chị T là một người nghiện rượu và vũ phu. Mỗi khi say rượu, anh ta lại đánh, chửi hai mẹ con chị T thậm tệ. Có lần, chị T phải nhập viện cấp cứu do bị chồng đánh. Tuy nhiên, vì muốn giữ gìn hạnh phúc gia đình, chị T vẫn âm thầm chịu đựng những trận đòn roi. Không những thế, vì sống ở nông thôn, ngại hàng xóm chê cười nên chị T không dám tâm sự, thổ lộ với ai về việc mình và con gái thường xuyên bị bạo lực gia đình, điều này càng khiến chị ấy cảm thấy bế tắc.

Tình huống 2. Bạn P thường xuyên bị mẹ kế la mắng, đánh đập. Mỗi lần không hài lòng với hành vi, việc làm hoặc kết quả học tập của bạn P, mẹ kế lại phạt và nhốt bạn ấy vào nhà kho, không cho ăn cơm, gặp gỡ bạn bè. Không những thế, mẹ kế còn đe dọa và yêu cầu bạn P không được nói chuyện bị phạt với ai, nếu nói ra thì sẽ không cho bạn ấy gặp mẹ ruột nữa.

1/ Hành vi của chồng chị T và mẹ kế của bạn P là biểu hiện của hình thức bạo lực gia đình nào?
2/ Hành vi của chồng chị T và mẹ kế của bạn P có thể bị pháp luật xử lí như thế nào?
3/ Nếu em là chị T và bạn P, em sẽ làm gì?

Bài tập 5: Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi.

Tình huống 1. Hằng tháng, bạn K đều lập kế hoạch chi tiêu của bản thân để cân đối các khoản chi tiêu sao cho hợp lí như: mua đồ ăn sáng, đồ dùng học tập, tiết kiệm, đi xem phim,... Khi thấy bạn K có thói quen ghi chép lại các khoản chi tiêu, bạn M (bạn cùng lớp với bạn K) cho rằng việc làm này là không cần thiết.

1/ Theo em, việc lập kế hoạch chi tiêu sẽ đem lại lợi ích gì cho bạn K? 
2/ Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến của bạn M? Vì sao?

Tình huống 2. Bạn H và nhóm bạn rủ nhau đi xem phim. Bạn H và các bạn muốn mua thêm nước uống, bỏng ngô nhưng không đủ tiền. Bạn H không suy nghĩ và lấy ngay số tiền mua đồ dùng học tập mà mẹ vừa đưa sáng nay để mua nước, bỏng ngô cho các bạn. Thấy vậy, các bạn trong nhóm đã khuyên bạn ấy không nên chi tiêu như vậy. Thế nhưng, bạn H lại nói: "Không cần phải tính toán làm gì, hết tiền thì mình lại xin bố mẹ".

1/ Em có nhận xét gì về cách chi tiêu của bạn H? 
2/ Nếu em là bạn của bạn H, em sẽ khuyên bạn H như thế nào để có thói quen chi tiêu tốt hơn?

Tình huống 3. Bạn T có dự định sẽ tặng quà sinh nhật mẹ vào năm tháng tới. Vì vậy, bạn T đã lập kế hoạch chi tiêu cho bản thân mình trong năm tháng. Tháng thứ nhất và thứ hai, bạn thực hiện theo đúng kế hoạch đã lập. Nhưng đến tháng thứ ba, bạn T không thực hiện được vì đã chi tiêu không kiểm soát. Bạn T đang băn khoăn vì không biết liệu mình có thể mua được món quà tặng mẹ vào ngày sinh nhật được hay không.

Nếu em là bạn của bạn T, em sẽ hướng dẫn bạn T như thế nào để bạn ấy biết các cách chi tiêu và có thể hoàn thành kế hoạch chi tiêu đã lập?

Bài tập 6: Em đồng tình hay không đồng tinh với quan điểm nào sau đây? Hãy đánh dấu X vào ô tương ứng và giải thích tại sao.

Bài tập 6: Em hãy đưa ra cách giải quyết trong các tình huống sau:

Tình huống 1: Đi học về, bạn A thấy bố mẹ đang to tiếng, cãi nhau. Bố bạn A đã tức tối, đập bỏ các đồ dùng trong gia đình.

Nếu là bạn A, em sẽ làm gì?

Tình huống 2: Bạn M thường xuyên bị mẹ la mắng, đánh đập mỗi khi bạn ấy không đạt kết quả cao trong học tập. Điều này khiến bạn M cảm thấy rất áp lực và mệt mỏi, thậm chí nhiều lần còn muốn nghỉ học. Bạn M đã tâm sự chuyện này với bạn T.

Nếu là bạn T, em sẽ làm gì để giúp bạn M?

Tình huống 3: Bạn H nhiều lần chứng kiến bác P (hàng xóm của nhà bạn H) ngược đãi người mẹ chồng đã già yếu. Bác P nhiều lần đánh đập, mắng nhiếc cụ bà vì cho rằng cụ ấy là gánh nặng của gia đình.

Nếu là bạn H, em sẽ làm gì?

Bài tập 7. Em hãy khoanh tròn vào những việc làm thể hiện tính cần cù, sáng tạo trong lao động dưới đây.

A. Nhà bạn H có nghề làm nón thủ công, bạn ấy luôn tìm cách để tạo ra những chiếc nón vừa bền vừa đẹp. 
B. Bạn N chỉ làm việc khi có bố mẹ ở nhà và không bao giờ bạn làm khác những gì đã được hướng dẫn. 
C. Khi tìm hiểu về bất cứ vấn đề gì, bạn M luôn đặt ra những câu hỏi "vì sao" và tìm câu trả lời cho những thắc mắc của mình. 
D. Bạn T rất hứng thú với việc tìm ra cách giải mới cho những bài tập mà thầy cô giao. 
E. Bạn D luôn cố gắng hoàn thành tất cả các bài tập về nhà. 
G. Ngoài học tập, bạn T thường xuyên chủ động làm việc nhà. 
H. Bạn Y chỉ dành thời gian cho học tập và vui chơi, không tham gia làm bất cứ công việc nào khác. 
I. Bạn X rất thích làm bánh, bạn ấy luôn tìm tòi, thử nghiệm để làm ra những hương vị mới.

Bài tập 4: Em hãy cho biết những ý kiến sau là đúng hay sai. Hãy đánh dấu X vào ô tương ứng và giải thích tại sao.

Bài tập 8. Em hãy xử lí các tình huống sau:

1/ Tình huống 1. Bạn M là một tấm gương chăm chỉ trong học tập và lao động. Mọi người ai cũng khâm phục bạn ấy, nhưng bạn H lại cho rằng, gia đình của bạn M khó khăn nên mới phải cần cù, chăm chỉ, còn gia đình mình thì khá giả nên không cần phải như vậy.

Nếu em là bạn của bạn H, em sẽ nói gì với bạn ấy?

2/ Tình huống 2. Bạn T nhất định chỉ làm bài theo cách cô giáo đã hướng dẫn, còn bạn M lại luôn thích tìm tòi những cách giải mới. Điều này đã khiến hai bạn thường xuyên xảy ra tranh luận trong quá trình học nhóm.

Nếu em là bạn chung nhóm của bạn T và bạn M, em sẽ làm gì?

Bài tập 5: Em hãy nêu một số biện pháp mà em biết hoặc đã thực hiện để phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại.

Bài tập 5: Có quan điểm cho rằng: "Việc làm là tất cả các hoạt động tạo ra thu nhập và công dân có thể làm bất cứ việc gì mà mình muốn, miễn là tạo ra thu nhập".

Câu hỏi: Theo em, quan điểm trên đúng hay sai? Vì sao?

Bài tập 7: Em hãy đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi.

Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý. Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy. Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm. Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến."
(Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh toàn tập, tập 6, NXB Sự thật, 1986)

1/ Theo em, Chủ tịch Hồ Chí Minh muốn nhắn nhủ điều gì đến mọi người qua đoạn trích trên?

2/ Là chủ nhân tương lai của đất nước, em cần phải làm gì để có thể thực hiện lời nhắn nhủ trên của Bác Hồ?

Bài tập 6: Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi.

Bạn P đang ở nhà một mình tại căn hộ tầng 27 của một chung cư 30 tầng. Bất chợt, bạn P phát hiện có tiếng chuông báo cháy. Bạn P liền mở cửa nhà ra và thấy mọi người đang hỗn loạn, một người hàng xóm báo động rằng đang có cháy lớn tầng 22, khói đang bốc lên.

Câu hỏi: Theo em, trong trường hợp này, bạn P cần làm gì? Vì sao?

Bài tập 6: Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi.

Khi thảo luận về quyền của người lao động và người sử dụng lao động, bạn N cho rằng: "Người sử dụng lao động đã bỏ tiền ra để thuê người lao động làm việc cho mình, vì vậy, xét về mặt pháp luật, người sử dụng lao động có nhiều quyền hơn người lao động".

Câu hỏi: Em có đồng ý với ý kiến của bạn N không? Vì sao?

Bài tập 8: Có ý kiến cho rằng: "Thật đáng tự hào vì Việt Nam là một dân tộc có lịch sử hàng nghìn năm văn hiến. Thật xấu hổ nếu hàng nghìn năm văn hiến ấy chỉ là một chương trong sách của môn học Lịch sử mà không được thể hiện trong cách hành xử đời thường."

Là một người Việt Nam trẻ tuổi, em có suy nghĩ như thế nào về ý kiến trên?"

Bài tập 8: Em đồng tình hay không đồng tình với các trường hợp sau đây? Hãy đánh dấu X vào ô tương ứng và giải thích tại sao.

Bài tập 7: Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi.

Tình huống 1. Được sự đồng ý của bố mẹ, bạn H (16 tuổi) đã kí một hợp đồng lao động với chú A có thời hạn là một năm. Tuy nhiên, trong quá trình làm việc, chú A thường xuyên trả lương không đúng thời hạn, thậm chí còn trả lương không đủ theo như quy định trong hợp đồng. Sau ba tháng làm việc, bạn H muốn chấm dứt hợp đồng lao động với chú A. Tuy nhiên, chú A không đồng ý và cho rằng, vì bạn H đã kí hợp đồng một năm nên phải làm hết thời hạn này mới được nghỉ.

Câu hỏi: Theo em, bạn H có thể đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động này không? Vì sao?

Tình huống 2. Chị M xin nghỉ làm không lương một tháng ở Công ty K để chăm sóc con ốm. Tuy nhiên, do bệnh của con trở nặng nên chị đã tự ý nghỉ thêm 10 ngày mà không thông báo. Sau đó, chị M trở lại làm việc nhưng Công ty K đã không tiếp nhận chị với lí do nghỉ quá thời gian xin phép.

Câu hỏi: Theo em, việc làm của Công ty K có đúng quy định của pháp luật không? Giải thích tại sao.

Bài tập 1: Em hiểu thế nào là tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam?

Bài tập 1: Em hãy nêu những biểu hiện về sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới.

Câu 1. Cần cù là:

A. Chăm chỉ, chịu khó làm việc một cách thường xuyên trong công việc. 
B. Tìm tòi cách thức giải quyết công việc nhanh chóng, hiệu quả. 
C. Làm việc theo cảm hứng. 
D. Làm việc khi có sự nhắc nhở của người khác.

Bài tập 1: Em hiểu thế nào là bảo vệ lẽ phải?

Bài tập 1: Em hãy cho biết tại sao chúng ta cẩn phải bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Bài tập 1: Em hiểu thế nào là mục tiêu cá nhân? Theo em, việc xác định mục tiêu cá nhân có vai trò như thế nào đối với mỗi người?

Câu 1. Hành vi nào dưới đây là hành vi bạo lực gia đình?

A. Bố của bạn A thường xuyên đánh đập mẹ và bạn ấy mỗi khi say rượu. 
B. Mẹ bạn B thường xuyên la mắng thậm tệ mỗi khi bạn ấy bị điểm kém. 
C. Bà P nhiều lần ngược đãi con riêng của chồng, bắt cháu ấy phải nhịn ăn nếu không làm việc nhà. 
D. Anh trai của bạn C la mắng bạn ấy vì đã trốn học để đi chơi điện tử. 
E. Bố mẹ hạn chế việc cho bạn M sử dụng mạng xã hội, khiến bạn ấy cảm thấy rất buồn. 
G. Mẹ của bạn H thường xuyên bắt bạn ấy học bài đến 2 giờ sáng để đạt được kết quả học tập cao. 
H. Bố của bạn T bắt bạn ấy phải đi bán vé số mỗi ngày để kiếm tiền. 
I. Anh K không cho vợ gặp con gái nếu chị ấy không đưa đủ tiền cho mình.

Câu 1. Kế hoạch chi tiêu là tập hợp những hành động sử dụng tiền một cách như thế nào? 

A. Tiết kiệm. 
B. Lãng phí. 
C. Tằn tiện. 
D. Phù hợp và hiệu quả.

Bài tập 1: Em hãy kể tên một số loại vũ khí, chất cháy, nổ, chất độc hại mà em biết, sau đó, nêu những nguy cơ tai nạn và hậu quả có thể xảy ra bằng cách hoàn thiện bảng dưới đây.

Bài tập 1: Em hãy sắp xếp các nội dung dưới đây bằng cách viết số tương ứng vào bảng cho phù hợp để thể hiện đúng quyền, nghĩa vụ của người lao động và quyền, nghĩa vụ của người sử dụng lao động.

1. Tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc, nghề nghiệp, học nghề, nâng cao trình độ nghề nghiệp.
2. Không bị phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
3. Thực hiện hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể và thỏa thuận hợp pháp khác; tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người lao động.
4. Tuyển dụng, bố trí, quản lí, điều hành, giám sát lao động; khen thưởng và xử lí vi phạm kỉ luật lao động.
5. Hưởng lương phù hợp với trình độ, kĩ năng nghề trên cơ sở thỏa thuận với người sử dụng lao động.
6. Được bảo hộ lao động, làm việc trong điều kiện bảo đảm về an toàn, vệ sinh lao động; nghỉ theo chế độ, nghỉ hằng năm có hưởng lương và được hưởng phúc lợi tập thể.
7. Tham gia giải quyết tranh chấp lao động, đình công; đối thoại, trao đổi với tổ chức đại diện người lao động về các vấn đề trong quan hệ lao động, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người lao động.
8. Từ chối làm việc nếu có nguy cơ rõ ràng đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe trong quá trình thực hiện công việc.
9. Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động.
10. Chấp hành kỉ luật lao động, nội quy lao động; tuân theo sự quản lí, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động.
11. Thực hiện quy định của pháp luật về lao động, việc làm, giáo dục nghề nghiệp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ sinh lao động.
12. Đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kĩ năng nghề nhằm duy trì, chuyển đổi nghề nghiệp, việc làm cho người lao động.

Bài tập 2: Em hãy kể tên một số truyền thống đáng tự hào của dân tộc Việt Nam. Cho biết những truyền thống đó mang lại giá trị gì.

Bài tập 2: Dựa vào các gợi ý dưới đây, em hãy đoán tên sự vật và tên quốc gia tương ứng bằng cách hoàn thiện bảng sau:

Câu 2. Sáng tạo là:

A. Làm việc một cách miệt mài, thường xuyên. 
B. Sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành tốt công việc của mình. 
C. Làm việc một cách tích cực khi có sự nhắc nhở của bố mẹ, thầy cô. 
D. Say mê nghiên cứu, tìm tòi trong lao động.

Bài tập 2: Theo em, tại sao chúng ta cần phải bảo vệ lẽ phải?

Bài tập 2: Em hãy liệt kê một số quy định cơ bản của pháp luật về bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên.

Bài tập 2: Em hãy nêu các cách phân loại mục tiêu cá nhân.

Câu 2. Để phòng, chống bạo lực gia đình, mỗi cá nhân cần thực hiện những hành vi nào dưới đây?

A. Thể hiện sự yêu thương, chăm sóc, hỗ trợ lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình. 
B. Thực hiện tròn bổn phận, trách nhiệm của mình trong gia đình. 
C. Thực hiện nghiêm túc các quy định của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình. 
D. Kịp thời ngăn chặn các hành vi bạo lực gia đình. 
E. Che giấu cho các hành vi bạo lực gia đình. 
G. Không can thiệp vào các hành vi bạo lực gia đình vì cho rằng đó không phải là chuyện của mình. 
H. Thông báo cho các tổ chức, cá nhân liên quan để can thiệp, xử lí khi phát hiện các hành vi bạo lực gia đình. 
I. Kích động, xúi giục người khác thực hiện hành vi bạo lực gia đình.

Câu 2. Lập kế hoạch chi tiêu sẽ giúp việc quản lí tiền như thế nào? (Chọn câu trả lời đúng nhất). 

A. Đúng cách. 
B. Hiệu quả. 
C. Chủ động. 
D. Thường xuyên.

Bài tập 2: Em hãy cho biết những ý kiến dưới đây là đúng hay sai. Hãy đánh dấu X vào ô tương ứng và giải thích tại sao.

Bài tập 2: Em hãy xác định các hành vi vi phạm Luật Lao động dưới đây thuộc về người lao động hay người sử dụng lao động bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng.

Bài tập 3: Em hãy nêu một vài biểu hiện đúng và chưa đúng của việc tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam.

Bài tập 3: Em hãy giới thiệu thêm về những nét đặc sắc trong văn hoá của các dân tộc trên thế giới (kiến trúc, lễ hội, trang phục, ẩm thực,...) mà em biết.

Câu 3. Cần cù, sáng tạo trong lao động sẽ mang lại cho chúng ta những lợi ích gì?

A. Mất nhiều thời gian, công sức, có khi không mang lại hiệu quả.

B. Giúp nâng cao hiểu biết, rèn luyện kĩ năng.

C. Giúp tiết kiệm được thời gian, công sức,...

D. Giúp đạt hiệu quả cao trong công việc.

Bài tập 3: Em hãy cho biết để bảo vệ lẽ phải, học sinh cần có những lời nói, hành động cụ thể nào.

Bài tập 3: Em hãy kể ra một số biện pháp cần thiết để bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Bài tập 3: Em hãy trình bày các yêu cầu cần đảm bảo khi xác định mục tiêu cá nhân.

Câu 3. Theo quy định của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình sửa đổi được Quốc hội thông qua ngày 14/11/2022 và có hiệu lực từ 1/7/2023, nạn nhân bạo lực gia đình có những quyền nào dưới đây?

A. Yêu cầu cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền bảo vệ sức khoẻ, tính mạng, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp khác của mình. 
B. Yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền áp dụng biện pháp ngăn chặn, bảo vệ, cấm tiếp xúc theo quy định của pháp luật. 
C. Được cung cấp dịch vụ y tế, tư vấn tâm lí, pháp luật. 
D. Được quyền sử dụng vũ khí với người thực hiện hành vi bạo lực gia đình. 
E. Được Nhà nước chi trả hoàn toàn chi phí nếu phải điều trị trong các bệnh viện. 
G. Được bố trí nơi tạm lánh, được giữ bí mật về nơi tạm lánh và thông tin khác theo quy định của pháp luật.

Câu 3. Để tạo thói quen chi tiêu hợp lí, chúng ta cần làm gì? 

A. Ghi lại nhật kí chi tiêu. 
B. Chi tiêu cho đến khi hết tiền. 
C. Quyết định mua khi đi ra cửa hàng. 
D. Kiểm tra số tiền có trong túi/ví của mình.

Bài tập 3: Em hãy hoàn thành bảng sau:

Câu 1. Quyền nào dưới đây thuộc quyền lao động của công dân? 

A. Tìm kiếm việc làm. 
B. Thành lập công ty, doanh nghiệp. 
C. Quản lí tài sản cá nhân. 
D. Mở trường dạy học, đào tạo nghề.

Bài tập 4: Theo em, cần phải làm gì để thể hiện niềm tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam?

Bài tập 4: Theo em, việc tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi cá nhân và từng dân tộc?

Câu 4. Để trở thành người cần cù, sáng tạo trong lao động, học sinh cần làm gì?

A. Nỗ lực, vượt qua mọi khó khăn, thử thách.

B. Trông chờ vào sự giúp đỡ, hỗ trợ của bố mẹ, thầy cô.

C. Luôn tìm tòi, đổi mới cách thức làm việc.

D. Chăm chỉ học tập, vận dụng những điều đã biết vào cuộc sống.

Bài tập 4. Em hãy đọc các câu tục ngữ dưới đây và khoanh tròn vào những câu có ý nghĩa khuyên chúng ta phải biết tuân thủ các quy định, giữ gìn các chuẩn mực, đấu tranh chống lại cái sai, bảo vệ cái tốt, cái đúng.

A. Ăn ngay ở thẳng chẳng sợ mất lòng. 
B. Cháy nhà mới ra mặt chuột. 
C. Cây ngay không sợ chết đứng. 
D. Đói cho sạch, rách cho thơm. 
E. Có qua có lại mới toại lòng nhau.

Bài tập 4: Em hãy đánh dấu X vào những hành vi, việc làm mà học sinh có thể thực hiện để góp phẩn bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Bài tập 4: Em hãy cho biết các bước lập kế hoạch để thực hiện mục tiêu cá nhân.

Câu 4. Các nạn nhân bị bạo hành nên thực hiện các hành vi nào dưới đây để đảm bảo an toàn?

A. Nhận biết các dấu hiệu mình sắp bị bạo hành. 
B. Nói cho hàng xóm hoặc người thân, bạn bè biết để họ có thể giúp đỡ. 
C. Lưu trong danh bạ một vài số điện thoại khẩn cấp của cán bộ trong khu phố, Công an địa phương, số 113,... để liên hệ khi có bạo lực nghiêm trọng. 
D. Cố gắng chịu đựng khi bị bạo hành và không chia sẻ với ai. 
E. Ghi nhận lại các bằng chứng về bạo hành để làm căn cứ nếu có kiện tụng trước tòa. 
G. Chủ động học một số kĩ năng tự vệ để bảo vệ bản thân trước các hành vi bạo lực.

Câu 4. Khi lập kế hoạch chi tiêu, chúng ta cần phải làm gì? (Chọn câu trả lời đúng nhất). 

A. Xác định mục tiêu. 
B. Thay đổi mục tiêu tài chính. 
C. Xác định thời hạn. 
D. Xác định mục tiêu và thời hạn.

Câu 1. Thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột được xếp vào nhóm nguy cơ gây hại nào dưới đây? 

A. Vũ khí. 
B. Chất độc hại. 
C. Chất thải. 
D. Chất nổ.

Câu 2. Hành vi nào dưới đây là hành vi vi phạm Luật Lao động của người lao động? 

A. Thuê trẻ em dưới 15 tuổi vào làm việc. 
B. Không trả đủ tiền công theo thỏa thuận. 
C. Tự ý đuổi việc người lao động khi chưa hết hạn hợp đồng. 
D. Tự ý bỏ việc không báo trước.

Bài tập 5. Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về bài thơ Nam quốc sơn hà (Sông núi nước Nam, tương truyền của Lý Thường Kiệt).

NAM QUỐC SƠN HÀ 

(Sông núi nước Nam)

Phiên âm

Nam quốc sơn hà Nam đế cư 
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư 
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm 
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

Dịch thơ

Sông núi nước Nam vua Nam ở 
Vằng vặc sách trời chia xứ sở 
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây 
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.

(Lê Thước - Nam Trân dịch, Thơ văn Lý-Trần, tập 1, NXB Khoa học Xã hội, 1977)"

Bài tập 5: Em hãy giải ô chữ bằng các gợi ý dưới đây.

Gợi ý:

1. Là cụm từ gồm 14 chữ cái, chỉ những người có khả năng sinh sống và làm việc ở nhiều quốc gia, có hiểu biết đa dạng về mọi mặt, có khả năng làm cầu nối về kiến thức, cơ hội phát triển để tạo nên giá trị hữu ích cho toàn nhân loại.

2. Là cụm từ 7 chữ cái, chỉ một xu thế lớn của thế giới hiện đại, có những tác động mạnh mẽ đến quá trình liên kết, hợp tác giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ dựa trên sự chia sẻ về lợi ích.

3. Là cụm từ gồm 16 chữ cái, chỉ suy nghĩ, niềm tin, hành động cho rằng với những đặc điểm khác nhau (chủ yếu về nguồn gốc và ngoại hình) các nhóm người sẽ có những đẳng cấp khác nhau, có chủng người vượt trội hơn những chủng người khác và vì thế họ được hưởng nhiều hơn những quyền lợi riêng biệt.

4. Là cụm từ 15 chữ cái, chỉ tất cả những gì thuộc về tự nhiên bao gồm địa hình, khí hậu, sông ngòi,... có ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của một quốc gia, một vùng miền,...

5. Là cụm từ có 9 chữ cái, chỉ trạng thái của sự biến đổi theo chiều hướng tăng lên, từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp.

6. Là cụm từ có 6 chữ cái, chỉ hành động mà các bên cùng nhau chung tay làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau trong công việc hoặc bất kì lĩnh vực nào để cùng hướng tới một mục tiêu chung.

7. Là cụm từ có 6 chữ cái, chỉ tính chất nhiều vẻ, nhiều dạng, với những biểu hiện khác nhau.

8. Là cụm từ gồm 8 chữ cái, chỉ toàn bộ những hoạt động trong sinh hoạt của con người được hình thành và tạo lập trong quá trình lịch sử và ổn định thành nền nếp, được cộng đồng thừa nhận, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

*Ô từ khoá: Là cụm từ gồm 8 chữ cái, chỉ sự đánh giá đúng mực, coi trọng danh dự, phẩm giá và lợi ích của người khác, thể hiện lối sống văn hoá của mỗi người."

Bài tập 2: Em hãy nêu những biểu hiện của lao động cần cù và sáng tạo.

Bài tập 5: Chọn một trong những câu tục ngữ với chủ đề về bảo vệ lẽ phải ở bài tập 4, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) để giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ đó.

Bài tập 5: Em hãy liệt kê những việc làm góp phần bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Câu 1. Kết quả cụ thể mà mỗi người mong muốn đạt được trong một thời gian nhất định được gọi là gì? 

A. Kết quả của sự cố gắng. 
B. Kết quả của sự nỗ lực 
C. Thành tích đạt được. 
D. Mục tiêu cá nhân.

Bài tập 2: Em hãy nối các các hình thức bạo lực gia đình với biểu hiện hành vi tương ứng.

Bài tập 2: Em hãy nối nội dung của cột A với nội dung của cột B sao cho phù hợp.

Câu 2. Dầu hỏa là chất gì? 

A. Chất cháy. 
B. Chất nổ. 
C. Chất thải. 
D. Chất độc hại.

Câu 3. Hành vi nào dưới đây là hành vi vi phạm Luật Lao động của người sử dụng lao động? 

A. Không sử dụng các thiết bị bảo hộ lao động khi làm việc. 
B. Nghỉ việc dài ngày không có lí do. 
C. Kéo dài thời gian thử việc. 
D. Tự ý bỏ việc không báo trước.

Câu 1. Nội dung nào dưới đây không phải là truyền thống đáng tự hào của dân tộc Việt Nam?

A. Yêu nước, thương nòi. 
B. Đoàn kết, nhân nghĩa. 
C. Hiếu học, tôn sư trọng đạo.
D. Tổ chức cưới hỏi linh đình.

Bài tập 3: Theo em, tại sao chúng ta phải cần cù và sáng tạo trong lao động?

Câu 2. Nội dung nào dưới đây có vai trò định hướng hoạt động của con người? 

A. Mục tiêu cá nhân. 
B. Siêng năng, kiên trì. 
C. Bảo vệ lẽ phải. 
D. Lao động sáng tạo.

Bài tập 3: Em hãy phân tích tác hại của bạo lực gia đình bằng cách hoàn thành bảng dưới đây.

Bài tập 3: Em hãy trả lời và nêu ví dụ minh hoạ đối với các nội dung/ câu hỏi trong bảng dưới đây.

Câu 3. Ngày Toàn dân phòng cháy, chữa cháy là ngày nào dưới đây? 

A. Ngày 4 tháng 10. 
B. Ngày 10 tháng 4. 
C. Ngày 14 tháng 4. 
D. Ngày 4 tháng 10.

Câu 4. Pháp luật nước ta quy định về việc cấm sử dụng người lao động vào làm những công việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc tiếp xúc với các chất độc hại khi người lao động chưa đủ bao nhiêu tuổi? 

A. 15 tuổi. 
B. 16 tuổi. 
C. 18 tuổi. 
D. 20 tuổi.

Câu 2. Nội dung nào dưới đây thể hiện giá trị của các truyền thống dân tộc Việt Nam?

A. Mang đến những giá trị to lớn về văn hoá, lịch sử, xã hội và kinh tế; là nguồn lực quan trọng để phát triển đất nước. 
B. Giúp cho cá nhân luôn sẵn sàng học hỏi để có thể hoà nhập và phát triển, trở thành một công dân toàn cầu. 
C. Giúp rèn luyện các kĩ năng, tiết kiệm thời gian và hướng đến việc đạt được hiệu quả cao trong công việc. 
D. Giúp con người có cách ứng xử đúng đắn, phù hợp; góp phần thúc đẩy xã hội ổn định, công bằng, phát triển.

Bài tập 4: Em hãy cho biết để rèn luyện đức tính cần cù, sáng tạo, học sinh cần phải làm gì.

Câu 3. Nội dung nào dưới đây không phải là cách phân loại mục tiêu theo lĩnh vực? 

A. Mục tiêu về tài chính. 
B. Mục tiêu ngắn hạn. 
C. Mục tiêu về sức khoẻ. 
D. Mục tiêu về học tập.

Bài tập 4: Em hãy đọc câu danh ngôn dưới đây và trả lời câu hỏi.

"Trẻ con là hạt giống hoặc của hoà bình hoặc của bạo lực trong tương lai, phụ thuộc vào cách chúng được chăm sóc và khuyến khích. Bởi vậy, gia đình và môi trường cộng đồng phải được gieo mầm để nuôi trồng một thế giới công bằng và giàu tình hữu nghị hơn, một thế giới vì cuộc sống và hi vọng" (Zilda Arns)

Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của câu danh ngôn trên?

Câu 4. Khi có cháy, nổ xảy ra, chúng ta nên gọi số máy nào dưới đây? 

A. 113. 
B. 114. 
C. 115. 
D. 119.

Câu 5. Pháp luật Việt Nam quy định cấm nhận trẻ em chưa đủ bao nhiêu tuổi vào làm việc? 

A. 14 tuổi. 
B. 15 tuổi. 
C. 16 tuổi. 
D. 18 tuổi.

Câu 3. Trong các hành vi dưới đây, hành vi nào thể hiện lòng tự hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam?

A. Chê bai, xem thường những truyền thống lâu đời của dân tộc. 
B. Tổ chức ma chay phức tạp, dài ngày. 
C. Giữ gìn, phát huy các giá trị tốt đẹp của truyền thống dân tộc. 
D. Từ chối tham gia các hoạt động nhằm phát huy các truyền thống của dân tộc.

Bài tập 5: Em hãy sưu tầm một số câu ca dao, thành ngữ, tục ngữ nói về cần cù, sáng tạo trong lao động.

Câu 4. Nội dung nào dưới đây không phải là cách phân loại mục tiêu theo thời gian? 

A. Mục tiêu ngắn hạn. 
B. Mục tiêu dài hạn. 
C. Mục tiêu về gia đình. 
D. Mục tiêu trung hạn.

Câu 5. Để phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại, chúng ta cần tránh thực hiện hành vi nào dưới đây? 

A. Sử dụng thuốc bảo quản thực phẩm theo đúng quy định. 
B. Chuyên chở vũ khí theo sự điều động của Nhà nước. 
C. Đốt pháo trong ngày Tết, ngày cưới. 
D. Sử dụng bếp ga để nấu ăn.

Câu 6. Hành vi nào dưới đây vi phạm pháp luật về lao động? 

A. Thuê mướn trẻ em đủ 15 tuổi vào làm việc. 
B. Thuê mướn người nước ngoài vào làm việc. 
C. Sử dụng sức lao động của người chưa đủ 18 tuổi. 
D. Lạm dụng sức lao động của người dưới 18 tuổi.

Câu 4. Nội dung nào dưới đây không phù hợp với việc thể hiện lòng tự hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam?

A. Trân trọng, hãnh diện về truyền thống của dân tộc mình. 
B. Giữ gìn, phát huy các giá trị tốt đẹp của truyền thống dân tộc. 
C. Quảng bá hình ảnh, truyền thống, văn hoá của dân tộc ra thế giới. 
D. Cổ xuý cho các hủ tục của quê hương.

Câu 5. Nội dung nào dưới đây không phải là mục tiêu cá nhân? 

A. Bạn M tiết kiệm tiền để mua một chiếc điện thoại mới. 
B. Gia đình bạn K dự định đổi xe máy trong năm tới. 
C. Bạn H quyết tâm sẽ đoạt giải Nhất cuộc thi chạy cự li ngắn của trường. 
D. Bạn B quyết định mỗi ngày sẽ làm quen với ba người bạn mới trong trường để rèn luyện khả năng giao tiếp của mình.

Câu 6. Hành vi, việc làm nào dưới đây không vi phạm các quy định của pháp luật về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại? 

A. Cưa bom, đạn pháo chưa nổ để lấy thuốc nổ. 
B. Công an sử dụng vũ khí để trấn áp tội phạm. 
C. Buôn bán vũ khí, súng đạn. 
D. Báo cháy giả.

Câu 7. Hành vi nào dưới đây không bị pháp luật cấm? 

A. Cưỡng bức, ngược đãi người lao động. 
B. Lạm dụng sức lao động của người dưới 18 tuổi. 
C. Nhận người lao động đủ 15 tuổi vào làm công việc phù hợp. 
D. Sử dụng người lao động dưới 18 tuổi làm công việc nguy hiểm.

Câu 5. Nội dung nào dưới đây là biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam?

A. Không quan tâm, tìm hiểu về những truyền thống tốt đẹp của dân tộc. 
B. Trân trọng các giá trị tốt đẹp của truyền thống dân tộc. 
C. Giữ gìn và phát huy các hủ tục của dân tộc. 
D. Xoá bỏ hoàn toàn truyền thống của dân tộc.

Câu 6. Nội dung nào dưới đây là mục tiêu cá nhân? 

A. Bạn H quyết tâm mỗi ngày chạy bộ 30 phút để rèn luyện sức khoẻ. 
B. Trường Trung học cơ sở X quyết tâm trở thành trường đạt chuẩn quốc gia trong hai năm tới. 
C. Xã Y xác định mục tiêu sẽ phấn đấu để đạt chuẩn nông thôn mới trong năm tới. 
D. Tổ dân phố N cố gắng để đạt danh hiệu "Tổ dân phố xanh, sạch, đẹp

Câu 7. Quy trình bốn bước để xử lí một vụ cháy lớn được sắp xếp theo thứ tự nào dưới đây? 

A. Báo động; cắt điện; gọi 114; dùng phương tiện và lực lượng tại chỗ để chữa cháy. 
B. Cắt điện; báo động; gọi 114; dùng phương tiện và lực lượng tại chỗ để chữa cháy. 
C. Báo động; cắt điện; dùng phương tiện và lực lượng tại chỗ để chữa cháy; gọi 114. 
D. Gọi 114; dùng phương tiện và lực lượng tại chỗ để chữa cháy; báo động; cắt điện.

Câu 6. Để thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam, học sinh cần thực hiện việc làm nào dưới đây?

A. Chán nản vì đất nước còn nghèo nàn, lạc hậu. 
B. Đề cao truyền thống của dân tộc mình, không tôn trọng truyền thống của dân tộc khác. 
C. Tích cực tìm hiểu về các truyền thống của dân tộc Việt Nam. 
D. Thực hiện những hành vi làm xấu hình ảnh của dân tộc.

Bài tập 6: Em hãy sắp xếp các nội dung dưới đây vào ô phù hợp.

Bài tập 7: Em hãy nối nội dung ở cột A với nội dung của cột B sao cho phù hợp.

2. Em hãy đọc các trường hợp sau và thực hiện yêu cầu: 

Trường hợp 1.

Là du học sinh, vào dịp Tết cổ truyền, bạn N cùng nhóm bạn tổ chức các hoạt động Tết theo truyền thống của người Việt ngay tại xứ người như: gói bánh chưng, bánh tét; trang trí hoa mai, hoa đào; mặc trang phục áo dài;... Đối với bạn N, dù ở nơi đâu thì Việt Nam vẫn luôn trong trái tim mình.

Trường hợp 2.

Hằng năm, cứ vào ngày 10 tháng 3 âm lịch, thầy và trò Trường Trung học cơ sở A lại háo hức tham gia các hoạt động Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương như: dâng hương để tưởng nhớ các Vua Hùng đã có công dựng nước, tham gia các trò chơi dân gian,... Qua đó, học sinh biết trân trọng, tự hào về nguồn cội và có thêm động lực để cố gắng học tập tốt, góp phần xây dựng đất nước.

Trường hợp 3.

Trong cuộc thi hùng biện tiếng Anh do Trường Trung học cơ sở X tổ chức, bạn H cùng nhóm bạn hăng hái sưu tầm tư liệu, hình ảnh để chuẩn bị tham gia dự thi với đề tài hiếu học. Không chỉ tích cực tham gia dự thi, nhóm của bạn H còn đam mê tìm tòi, nghiên cứu khoa học và đã từng đạt giải thưởng cao.

Yêu cầu:

- Em hãy cho biết những biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống dân tộc qua việc làm của các nhân vật trong các trường hợp trên.

- Em hãy kể những việc làm của bản thân và những người xung quanh trong việc thể hiện lòng tự hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam.

1. Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Thông tin 1.

Tuyên bố của Liên hợp quốc về loại trừ tất cả các hình thức phân biệt chủng tộc ngày 20/10/1963 (theo Nghị quyết số 1940 (XVIII) của Đại Hội đồng Liên hợp quốc) đã long trọng khẳng định sự cần thiết phải xóa bỏ nhanh chóng nạn phân biệt chủng tộc trên toàn thế giới, dưới mọi hình thức và mọi biểu hiện của nó và về sự cần thiết phải bảo đảm sự hiểu biết và tôn trọng nhân phẩm con người.

Sự phân biệt giữa người với người dựa trên cơ sở sắc tộc, màu da và nguồn gốc dân tộc là trở ngại cho các quan hệ hữu nghị và hòa bình giữa các quốc gia, là yếu tố phá hoại hoà bình và an ninh giữa các dân tộc, cũng như phá hoại sự hoà hợp giữa những người đang chung sống trên và thuộc cùng một quốc gia.

(Theo Công ước Quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc, Nghị quyết số 2106 A (XX) ngày 21/12/1965 của Đại Hội đồng Liên hợp quốc)

Thông tin 2.

Vào ngày 16/11/1995, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc (UNESCO) đã thông qua ngày Quốc tế Khoan dung và chọn ngày 16/11 hằng năm để kỷ niệm. Đại diện của 185 quốc gia, trong đó có Việt Nam, đã ký vào bản Tuyên bố, đưa ra tại Hội nghị toàn thể lần thứ 28 của UNESCO, theo đó cam kết: “Tôn trọng, chấp nhận và hiểu đúng sự đa dạng, phong phú các nền văn hoá của thế giới, những hình thức tự biểu hiện và những khả năng thể hiện cá tính của con người”. Các quốc gia cũng công nhận một thực tế là con người khác nhau về hình dáng bên ngoài, địa vị, lời nói, cách ứng xử và các giá trị, song, đều có quyền được sống trong hòa bình và duy trì cá tính của riêng mình.

(Theo Báo điện tử của Đảng Cộng sản Việt Nam, Ngày Quốc tế Khoan dung (16/11/2014), https://dangcongsan.vn, ngày 16/11/2014)

- Công ước Quốc tế về xoá bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc của Liên hợp quốc ra đời nhằm mục đích gì? 

- Ngày Quốc tế Khoan dung ra đời nhằm mục đích gì?

- Sự đa dạng của các dân tộc trên thế giới được thể hiện như thế nào trong thông tin trên?

2. Em hãy quan sát các hình ảnh và đọc thông tin sau để thực hiện yêu cầu:

Thông tin 1.
Té nước là một lễ hội lâu đời của người Thái, người Lào và người Khmer. Trong dịp lễ này, người dân sẽ mang nước ra đường và té vào người qua đường như một cử chỉ cầu phúc an lành cho năm mới.

Thông tin 2.
Pizza là món ăn xuất xứ từ nước Ý. Tuy vậy, đến nay món ăn này không còn chỉ là của riêng người Ý nữa mà đã trở thành món ăn phổ biến trên toàn thế giới.

Thông tin 3.
Kimono là một trong những nét văn hoá đặc sắc của người Nhật. Vào những dịp lễ tết, cưới hỏi và các buổi lễ lớn, người Nhật Bản thường mặc trên mình bộ Kimono đẹp nhất, vừa trang trọng, vừa thể hiện sự lịch sự và tôn trọng văn hoá của dân tộc.

Thông tin 4.
Lễ hội Rio Carnival được tổ chức tại Rio de Janeiro (Brazil), là chương trình biểu diễn lớn, rất hoành tráng và có sức hấp dẫn bậc nhất trên thế giới. Đây là lễ hội vô cùng sôi động của những vũ công Samba được hóa trang đầy màu sắc.

Yêu cầu

- Em hãy nêu những nét đặc sắc của các dân tộc trong các hình ảnh, thông tin trên.

- Em hãy nêu thêm một số biểu hiện khác về sự đa dạng của các nền văn hoá trên thế giới mà em biết.

3. Em hãy đọc thông tin sau và thực hiện yêu cầu:

Trích Tuyên ngôn thế giới về đa dạng văn hoá năm 2001

Điều 1. Đa dạng văn hoá: tài sản chung của nhân loại

Văn hoá tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau theo thời gian và không gian. Sự đa dạng này tồn tại ở những nét riêng và điểm chung trong bản sắc của các nhóm người, các xã hội hình thành nên cộng đồng nhân loại. Là khởi nguồn cho giao lưu, đổi mới và sáng tạo, đa dạng văn hoá cũng cần thiết đối với nhân loại như đa dạng sinh học đối với tự nhiên. Với ý nghĩa này, đa dạng văn hoá chính là tài sản chung của nhân loại và nó cần được công nhận, khẳng định vì quyền lợi của các thế hệ hiện tại và tương lai.

Yêu cầu:

Em hãy chỉ ra ý nghĩa của việc tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới.

4. Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi: 

Tình huống 1.

Bạn K và bạn N cùng đi xem văn nghệ ở trường. Khi đến tiết mục văn nghệ của lớp 8B, một bạn người Lào biểu diễn tiết mục hát múa truyền thống của đất nước mình. Bạn K tập trung lắng nghe nhưng bạn N lại cười đùa với một số bạn khác. Không những thế, bạn N còn hỏi bạn K: “Bạn có hiểu gì không mà nghe chăm chú thế?”. Bạn K đáp: “Đó là tiết mục truyền thống của đất nước bạn, mình nên có thái độ tôn trọng.”

Em có nhận xét gì về lời nói, việc làm của bạn N và bạn K trong tình huống trên?

Tình huống 2.

Đoàn làm phim đến gần Trường Trung học cơ sở A để quay hình cho bộ phim truyền hình sắp ra mắt. Trong đoàn làm phim, có một diễn viên người da màu. Khi diễn viên đang thực hiện vai diễn của mình thì có một nhóm học sinh tò mò đến xem. Trong lúc xem, bạn T vừa cười, vừa chỉ tay nói rằng: “Diễn viên gì mà da đen quá, nhìn là không muốn xem phim này rồi”.

Em có suy nghĩ như thế nào về lời nói và hành vi của bạn T trong tình huống trên?

1. Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi

GIÁO SƯ - BÁC SĨ NÔNG HỌC LƯƠNG ĐỊNH CỦA -  MỘT NHÀ KHOA HỌC, MỘT TRÍ THỨC TIÊU BIỂU TRONG THỜI ĐẠI HỒ CHÍ MINH

Giáo sư - Bác sĩ Nông học Lương Định Của là một người con ưu tú của làng Đại Ngãi, quận Kế Sách (nay là thị trấn Đại Ngãi, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng).

Ông là nhà trí thức gắn bó với đồng ruộng để tạo ra các giống lúa mới. Những đóng góp của ông đã góp phần bảo đảm lương thực để cuộc chiến đấu giành độc lập và tự do của dân tộc ta đi đến thắng lợi. Ông luôn cần mẫn làm việc và đã nghiên cứu lai tạo thành công một số giống lúa cho năng suất cao, chất lượng tốt. Cùng với những ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, Giáo sư - Bác sĩ Nông học Lương Định Của đã đề xướng các mô hình canh tác “bờ vùng, bờ thửa”, "cấy nông tay thẳng hàng”, “đảm bảo mật độ” được hàng triệu nông dân áp dụng thành công trên diện rộng, tạo ra một cuộc cách mạng trong nông nghiệp. Cuộc đời của nhà bác học nông dân Lương Định Của gắn liền với con đường lúa gạo Việt Nam. Suốt đời, ông luôn lặng lẽ cần cù, sáng tạo nhằm tôn vinh hạt ngọc Việt. Năm 1952, theo lời hiệu triệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng tiếng gọi của quê hương, Lương Định Của đã cùng vợ con rời Nhật Bản trở về Việt Nam với mong muốn dùng hết khả năng của mình để đóng góp vào sự phát triển của quê hương. Ông còn có công lớn trong giáo dục, đào tạo nhiều thế hệ học trò trở thành cán bộ đầu ngành trong các lĩnh vực khoa học nông nghiệp.

Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động năm 1967, được truy tặng Huân chương Lao động hạng Nhất năm 1975 và Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học công nghệ đợt I năm 1996. Kể từ sau ngày thống nhất đất nước năm 1975 đến nay, cây lúa Việt Nam luôn đạt năng suất cao. Thành tựu này ngoài mồ hôi, công sức của những người nông dân chân lấm tay bùn, còn có sự cống hiến trí tuệ và tấm lòng của Giáo sư - Bác sĩ Nông học Lương Định Của.

(Theo Trung tâm Thông tin thư viện Lương Định Của)

- Em có suy nghĩ gì về cách làm việc của Giáo sư - Bác sĩ Nông học Lương Định Của?

-Theo em, thế nào là cần cù, sáng tạo trong lao động?

2. Em hãy đọc thông tin sau và thực hiện yêu cầu: 

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp sinh năm 1981, tại Thành phố Hồ Chí Minh. Từ nhỏ, cô đã chăm chỉ, chịu khó học tập. Năm 2007, cô đến Hàn Quốc nhờ khoản học bổng toàn phần nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành Khoa học Y khoa. Năm 2012, cô hoàn thành luận án tiến sĩ và trở về nước tham gia nghiên cứu, giảng dạy. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp hiện là Trưởng Khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 2016, với đề tài nghiên cứu những phát hiện mới trên việc biến đổi bề mặt của loại vật liệu Titanium làm cải thiện độ bám dính mô nha trong ngành nha khoa phục hồi, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp đã giành được Giải thưởng nghiên cứu cấp quốc gia do L’Oreal tài trợ và được Hội đồng Giải thưởng Khoa học L'Oreal - UNESCO đánh giá có năng lực cao, khả năng nghiên cứu tốt, tâm huyết với khoa học và có nhiều kinh nghiệm trong thiết kế vật liệu sinh học. Năm 2017, nữ Tiến sĩ xuất sắc đoạt giải Nhất - Giải thưởng ASEAN - US về "Giải pháp giảm áp lực lên các thành phố đô thị hóa nhanh - mảng sức khỏe cộng đồng". Năm 2018, có nhận được giải thưởng tài năng trẻ toàn cầu do L’Oreal - UNESCO trao cho 15 nhà khoa học nữ đến từ năm châu lục vì đã phát triển một loại gel nano thông minh có thể đẩy nhanh quá trình tái tạo mô da. Công trình nghiên cứu này là nền tảng giúp cô đoạt giải Nhất - Giải thưởng Sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh năm 2019. Đặc biệt, năm 2019, cô được tạp chí Asian Scientist vinh danh là một trong 100 nhà khoa học hàng đầu châu Á năm 2019 do có những đóng góp nổi bật cho cộng đồng trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh. Để đạt được những thành quả này, nữ Phó Giáo sư, Tiến sĩ đã làm việc chăm chỉ, không ngừng nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, thách thức để có thể kiên định theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học.

(Theo Trường Đại học Quốc tế, Nguyễn Thị Hiệp, https://hcmiu.edu.vn, 2019)

Yêu cầu

- Em hãy chỉ ra biểu hiện của lao động cần cù, sáng tạo của nhân vật trong thông tin trên.

- Em hãy cho biết ý nghĩa của sự cần cù, sáng tạo trong lao động.

3. Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi

Trường hợp 1. Bạn Ninh và bạn Hải là học sinh lớp 8, rất chăm chỉ, cần mẫn học tập. Ngoài giờ học, cả hai bạn còn tham gia các hoạt động ngoại khoá và làm đồ thủ công mang bán. Thu nhập có được từ những hoạt động trên, hai bạn đã gửi vào quỹ khuyến học của trường để chia sẻ với các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

- Em có nhận xét gì về việc làm của bạn Ninh và bạn Hải? Việc làm của hai bạn mang lại ý nghĩa gì?

- Em đã làm gì để thể hiện sự cẩn cù, sáng tạo trong lao động?

Trường hợp 2. Phong trào đan nan tre để làm ra các sản phẩm phục vụ xuất khẩu phát triển khá mạnh ở quê bạn K. Gần đây, bạn K cũng tập làm thử. Thế nhưng, cứ mỗi lần đan nan tre, bàn tay của bạn K lại bị đau. Chỉ làm được vài phút, bạn K lại chán nản và bỏ ngang công việc. Đã ba ngày trôi qua, bạn K vẫn chưa làm được một sản phẩm nào hoàn chỉnh.

- Em nhận xét gì về thái độ của bạn K trong lao động?

- Theo em, bạn K nên thay đổi như thế nào? Vì sao?

1. Em hãy đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi

BÀI HỌC VỀ NHÂN CÁCH CỦA THÁI PHÓ TÔ HIẾN THÀNH

Tô Hiến Thành (1102 - 1179) quê làng Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng (nay là Hà Nội), làm quan vào đời vua Lý Anh Tông đến chức Thái phó. Ông văn võ song toàn, nổi tiếng là công minh, chính trực, được vua phong tước vương mặc dù không phải tôn thất nhà Lý.

Năm 1175, vua Lý Anh Tông mất. Trước khi mất, vua đã di chiếu cho Tô Hiến Thành phò tá tân vương với mong muốn “công việc quốc gia hết thảy tuân theo phép cũ”. Bà Thái hậu muốn làm việc phế lập, đã sai người đem vàng bạc đút lót cho vợ ông. Ông nói với vợ: “Ta là đại thần nhận mệnh tiên để dặn dò, phò giúp tân vương. Nay lấy của đút mà bỏ vua nọ, lập vua kia thì còn mặt nào trông thấy tiên đế dưới suối vàng”. Bà Thái hậu lại cho người đến gặp, thuyết phục Tô Hiến Thành. Ông trả lời: “Làm việc bất nghĩa mà được giàu sang, kẻ trung thần, nghĩa sĩ sao có thể làm được. Thân không dám vâng lời”. Bà Thái hậu đành thôi. Năm 1177, tân vương lên ngôi lúc 3 tuổi. Một mình Tô Hiến Thành phải chu toàn mọi việc cho nghiêm chỉnh, công bằng để mọi người đều quy phục tân vương. Tô Hiến Thành mất năm 1179.

(Từ điển Nhân vật lịch sử Việt Nam, Đinh Xuân Lâm - Trương Hữu Quýnh (Chủ biên), NXB Giáo dục, Hà Nội, 2005, tr. 464 - 465)

- Em có nhận xét gì về việc làm của Thái phó Tô Hiến Thành trong câu chuyện trên?

- Theo em, vì sao cần phải bảo vệ lẽ phải?

2. Em hãy quan sát các hình ảnh sau và thực hiện yêu cầu:

- Em hãy chỉ ra lời nói, việc làm để bảo vệ lẽ phải của nhân vật trong các hình ảnh trên.

- Em hãy kể thêm những việc làm để bảo vệ lẽ phải mà em biết.

3. Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi

Trường hợp 1.

Giờ tan trường, cô giáo vô tình thấy bạn Dũng đang nhắc nhở hai bạn học sinh khác có hành vi vẽ lên tường rào của nhà trường. Trong tiết sinh hoạt chủ nhiệm đầu tuần, cô giáo đã tuyên dương việc làm của bạn Dũng trước lớp. Cả lớp rất vui và vỗ tay tán thưởng bạn. Bạn Dũng cảm ơn cô giáo, các bạn và bày tỏ hi vọng cả lớp sẽ tiếp tục có thái độ, hành vi phù hợp để bảo vệ những điều đúng đắn.

- Em có suy nghĩ gì về hành động của bạn Dũng? Chúng ta có nên học tập bạn Dũng không? Vì sao?

- Theo em, làm thế nào để khích lệ, động viên bạn bè bảo vệ lẽ phải?

Trường hợp 2.

Trên đường đi học về, bạn P rủ bạn K vào cửa hàng tạp hoá mua quà vặt. Khi ra khỏi cửa hàng, bạn P phát hiện và nói với bạn K là cô chủ cửa hàng đã đưa thừa 20 000 đồng cho mình. Bạn P định lấy số tiền đó để đi chơi điện tử nhưng bạn K không đồng tình. Bạn K khuyên bạn P không nên làm như vậy vì cô bán hàng phải làm việc vất vả mới kiếm được tiền. Bạn P cho rằng, cô chủ không biết nên có lấy luôn cũng không sao. Thấy vậy, bạn K quyết liệt phản đối và nói rằng: “Tớ sẽ nghỉ chơi với cậu nếu cậu vẫn cố tình lấy số tiền này”.

- Theo em, hành vi của bạn P có phù hợp không? Vì sao?

- Khi gặp những thái độ, việc làm sai trái của người khác, em thường làm gì?

1. Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi

Thông tin 1.

Báo cáo Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu (IMHE, 2017) đã chỉ ra các yếu tố nguy cơ gây tử vong và tàn tật tại Việt Nam, trong đó, ô nhiễm môi trường không khí đứng thứ 6, sau các nguyên nhân như cao huyết áp, đường huyết, hút thuốc và sử dụng rượu bia. Tình trạng ô nhiễm môi trường vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp tại một số khu vực như: ô nhiễm môi trường nước ở một số đoạn sông chính chảy qua khu đô thị, các làng nghề; ô nhiễm không khí tại một số thành phố lớn, khu công nghiệp, khu vực sản xuất, kinh doanh; vấn đề tồn lưu hóa chất bảo vệ thực vật gây tác động tiêu cực đến môi trường đất. Ô nhiễm môi trường tiếp tục gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, thiệt hại về kinh tế cũng như các vấn đề xã hội. Ô nhiễm môi trường có nguy cơ gây ảnh hưởng tiêu cực, lâu dài đến hệ sinh thái, có thể dẫn đến suy thoái và huỷ diệt.

(Báo cáo Hiện trạng Môi trường Quốc gia giai đoạn 2016 - 2020, Bộ Tài nguyên và Môi trường, NXB Dân Trí, Hà Nội, 2021, tr. 53, 89)

- Theo em, ô nhiễm môi trường gây ra hậu quả gì?

- Theo em, vì sao phải bảo vệ môi trường?

Thông tin 2.

Nguồn tài nguyên thiên nhiên là một trong những nhân tố sản xuất cổ điển, những nguồn tài nguyên quan trọng nhất là đất đai, khoáng sản, đặc biệt là dầu mỏ, rừng và nguồn nước. Biển Việt Nam đa dạng các chủng loài có chất lượng cao, thêm vào đó, trữ lượng cá rất lớn. Việt Nam cũng có tới 3/4 diện tích là đồi núi, diện tích rừng che phủ hơn 30%. Mặc dù diện tích đất liền chỉ chiếm 1,35% diện tích thế giới, nhưng Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi với hệ thống sông ngòi chằng chịt, nguồn nước ngọt của Việt Nam chiếm 2% tổng lượng dòng chảy của các sông trên thế giới. Ngoài ra, Việt Nam còn có các mỏ khoáng sản có giá trị trải dài từ Bắc đến Nam, với nguồn dầu mỏ và khí đốt dồi dào. Nguồn tài nguyên du lịch cũng rất phong phú, đa dạng, thu hút đông đảo du khách.

Trên thực tế, việc khai thác tài nguyên của Việt Nam hiện còn nhiều bất cập, như: tình trạng sử dụng đất tăng mạnh, tài nguyên nước ngày càng bị lạm dụng, rừng tự nhiên bị khai thác lấy gỗ, trữ lượng cá cho hoạt động đánh bắt bị cạn kiệt và tài nguyên khoáng sản ngày càng bị khai thác nhiều hơn. Nguồn tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam hiện nay đang bị thu hẹp cả về số lượng và chất lượng. Các yếu tố như sự gia tăng dân số, tốc độ đô thị hoá, công nghiệp hoá đang kết hợp với nhau dẫn đến gia tăng ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí đô thị, kiệt quệ tài nguyên thiên nhiên.

(Theo Trần Bá Thọ, Vai trò của tài nguyên thiên nhiên đối với tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam, Tạp chí Công Thương, ngày 8/5/2020)

Theo em, môi trường và tài nguyên thiên nhiên đem lại lợi ích gì cho con người? Vì sao chúng ta cần bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên?

2. Em hãy đọc các thông tin và trường hợp sau để thực hiện yêu cầu:

Thông tin

Trích Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Điều 4. Nguyên tắc bảo vệ môi trường

1. Bảo vệ môi trường là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân.

5. Bảo vệ môi trường phải phù hợp với quy luật, đặc điểm tự nhiên, văn hóa, lịch sử, cơ chế thị trường, trình độ phát triển kinh tế - xã hội; thúc đẩy phát triển vùng đồng bào dân tộc  thiểu số và miền núi.

6. Cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân được hưởng lợi từ môi trường có nghĩa vụ đóng góp tài chính cho hoạt động bảo vệ môi trường; gây ô nhiễm, sự cố và suy thoái môi trường phải chi trả, bồi thường thiệt hại, khắc phục, xử lý và chịu trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật.

7. Hoạt động bảo vệ môi trường bảo đảm không gây phương hại chủ quyền, an ninh và lợi ích quốc gia, gắn liền với bảo vệ môi trường khu vực và toàn cầu.

Điều 6. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động bảo vệ môi trường

1. Vận chuyển, chôn, lấp, đổ, thải, đốt chất thải rắn, chất thải nguy hại không đúng quy trình kỹ thuật, quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

2. Xả nước thải, xả khí thải chưa được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường ra môi trường.

4. Gầy tiếng ồn, độ rung vượt mức cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật môi trường; xả thải khói, bụi, khí có mùi độc hại vào không khí.

9. Che giấu hành vi gây ô nhiễm môi trường, cản trở, làm sai lệch thông tin, gian dối trong hoạt động bảo vệ môi trường dẫn đến hậu quả xấu đối với môi trường.

12. Phá hoại, xâm chiếm trái phép di sản thiên nhiên.

Trích Luật Lâm nghiệp năm 2017

Điều 9. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động lâm nghiệp

1. Chặt, phá, khai thác, lấn, chiếm rừng trái quy định của pháp luật.

3. Săn, bắt, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán động vật rừng, thu thập mẫu vật các loài thực vật rừng, động vật rừng trái quy định của pháp luật.

4. Huỷ hoại tài nguyên rừng, hệ sinh thái rừng, công trình bảo vệ và phát triển rừng.

5. Vi phạm quy định về phòng cháy và chữa cháy rừng; phòng, trừ sinh vật gây hại rừng; quản lý các loài ngoại lai xâm hại; dịch vụ môi trường rừng.

Trích Luật Thuỷ sản năm 2017

Điều 13. Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản

2. Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm sau đây:

a) Thực hiện bảo vệ và khai thác thuỷ sản theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.

b) Tạo đường di cư hoặc dành hành lang di chuyển cho loài thuỷ sản khi xây dựng mới, thay đổi hoặc phá bỏ công trình hoặc có hoạt động liên quan đến đường di cư của loài thuỷ sản.

c) Dành hành lang cho loài thuỷ sản di chuyển khi khai thác thuỷ sản bằng nghề cố định ở các sông, hồ, đầm, phá.

Trích Luật Tài nguyên nước năm 2012

Điều 9. Các hành vi bị nghiêm cấm

1. Đổ chất thải, rác thải, đổ hoặc làm rò rỉ các chất độc hại vào nguồn nước và các hành vi khác gây ô nhiễm, suy thoái, cạn kiệt nguồn nước.

2. Xả nước thải, đưa các chất thải vào vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt; xả nước thải chưa qua xử lý hoặc xử lí chưa đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật vào nguồn nước.

4. Đặt vật cản, chướng ngại vật, xây dựng công trình kiến trúc, trồng cây trái phép gây cản trở thoát lũ, lưu thông nước ở các sông, suối, hồ, kênh, rạch.

Trường hợp 1.

Ông X mua chiếc tàu có tổng dung tích trên 40 m³, máy nổ và các phụ tùng để hút cát từ lòng sông Y lên khoang tàu. Sau khi lắp ráp xong, ông X không đăng kí, đăng kiểm nhưng vẫn sử dụng để khai thác cát. Mặc dù chưa có giấy phép khai thác khoáng sản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng ông X vẫn giao cho con rể là anh T quản lí, sử dụng tàu để hút cát, thậm chí anh T còn chưa có giấy phép điều khiển phương tiện giao thông đường thuỷ.

Trường hợp 2.

Mặc dù chính quyền đặt ra mục tiêu xây dựng khu phố văn hoá nhưng một số người dân vẫn cố tình đổ rác ở bãi đất trống gần nhà anh K. Không những thế, có nhiều hộ dân trong khu phố thường hát karaoke với âm lượng lớn suốt đêm. Có lần, bố anh K sang để nói chuyện với họ về vấn đề này nhưng không có kết quả. Thậm chí, có người còn bảo làm gì trong nhà là quyền của họ.

Yêu cầu
- Em hãy chỉ ra các hành vi vi phạm pháp luật của nhân vật trong các trường hợp trên.
- Em hãy nêu những quy định khác của pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

3. Em hãy đọc các trường hợp sau và thực hiện yêu cầu

Trường hợp 1.

Vào ngày Môi trường Thế giới (ngày 5 tháng 6), chính quyền địa phương X đã treo nhiều băng rôn, khẩu hiệu tuyên truyền về môi trường trên các trục đường chính. Đồng thời, chính quyền cũng tổ chức các lớp tập huấn nhằm nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên.

Trường hợp 2.

Gia đình ông P đã trang bị đầy đủ thiết bị cho việc đánh bắt thuỷ sản. Sau khi được cấp phép khai thác thuỷ sản trên vùng hoạt động ven bờ, con trai của ông P để xuất sử dụng thuốc nổ để khai thác thuỷ sản. Tuy nhiên, ông P không đồng ý vì điều đó sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái môi trường nước nơi đây.

Trường hợp 3.

Đoàn Thanh niên Khu phố 5 tổ chức buổi sinh hoạt tuyên truyền, giáo dục pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Sau khi tham gia buổi sinh hoạt, thanh thiếu niên ở Khu phố 5 đã hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên và cam kết sẽ nghiêm chỉnh chấp hành. Không những thế, các thanh thiếu niên còn cho biết sẽ tuyên truyền cho người thân, bạn bè để cùng nhau thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật và tích cực đấu tranh với các hành vi gây ô nhiễm môi trường, phá hoại tài nguyên thiên nhiên.

Yêu cầu

- Em hãy chỉ ra các biện pháp cần thiết để bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên trong các trường hợp trên.

- Em hãy nêu trách nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

4. Em hãy quan sát các hình ảnh sau và thực hiện yêu cầu:

- Em hãy gọi tên những việc làm bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên được mô tả trong các hình ảnh trên.

- Em hãy nêu trách nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

1. Em hãy đọc trường hợp và quan sát các hình ảnh sau để trả lời câu hỏi: 

Bạn B và bạn K là bạn thân từ nhỏ. Cuối tuần, hai bạn ngồi nói chuyện với nhau về dự định trong tương lai. Theo bạn B, trước tiên cần xác định được mục tiêu phù hợp. Bạn K đồng ý và cho rằng: "Mục tiêu là những gì mà chúng ta mong muốn đạt được trong một thời gian nhất định. Không chỉ duy nhất một mà có nhiều loại mục tiêu khác nhau như mục tiêu ngắn hạn, dài hạn hoặc mục tiêu về sức khỏe, học tập, tài chính,...".

- Em hiểu mục tiêu cá nhân là gì?

- Theo em, có những loại mục tiêu cá nhân nào?

- Theo em, mục tiêu của mỗi bạn trong từng hình ảnh trên thuộc loại nào?

2. Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi: 

Trường hợp 1.

Bạn P học lớp 8A. Bạn P có thân hình khá gầy nên thường bị các bạn trong lớp trêu chọc. Bạn P cảm thấy buồn và quyết tâm thay đổi. Bạn P đặt ra mục tiêu sẽ cải thiện sức khoẻ và hình thể của bản thân sau sáu tháng. Để đạt được mục tiêu đó, mỗi ngày, bạn P dậy sớm tập thể dục và ăn uống điều độ, đủ chất. Sau sáu tháng, cơ thể của bạn P đã phát triển cân đối, mạnh khoẻ hơn. Bạn P cảm thấy tự tin hẳn và suy nghĩ rằng sẽ chủ động chia sẻ, hướng dẫn một số bạn khác trong lớp về những gì mình đã làm được.

Trường hợp 2.

Vào kì nghỉ hè năm lớp 8, bạn Th có rất nhiều ý tưởng cho những ngày này. Bạn Th dự định sẽ đăng kí học đàn ghi-ta và tự học vẽ tranh trên mạng Internet. Nghĩ là làm, bạn Th đăng kí tham gia học đàn và tự học vẽ. Nhưng khi học được một thời gian ngắn, bạn Th cảm thấy chán và cũng không biết mình học để làm gì. Thế là, bạn Th chuyển qua xem trước nội dung bài học lớp 9. Được mấy hôm, bạn Th lại lơ là rồi bỏ dở. Cứ thế, kì nghỉ hè trôi qua mà bạn Th chưa làm được điều gì.

- Theo em, vì sao bạn P đạt được điều mình mong muốn còn bạn Th thì không?

- Theo em, vì sao chúng ta cần xác định mục tiêu cá nhân?

- Em đã xác định được những mục tiêu nào cho bản thân?

3. Em hãy thảo luận về trường hợp sau và thực hiện yêu cầu: 

Bạn M rất thích tìm hiểu về lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và mong muốn thành lập một câu lạc bộ để sinh hoạt chung với các bạn cùng đam mê. Tuy nhiên, bạn M chưa biết cách đặt mục tiêu như thế nào cho phù hợp nên đã tìm đến bạn V để nhờ hướng dẫn. Bạn V đã chỉ cho bạn M cách xác định mục tiêu theo các tiêu chí sau:

- Cụ thể: mục tiêu phải rõ ràng, chi tiết, tránh chung chung.

- Đo lường được: mục tiêu phải đánh giá, đo đếm được.

- Khả thi: mục tiêu phải vừa sức, có khả năng trở thành hiện thực.

- Thực tế: mục tiêu phải có ý nghĩa, giá trị với bản thân.

- Thời gian thực hiện: mục tiêu phải có lộ trình, mốc thời gian thực hiện.

Sau khi được hướng dẫn, bạn M đã hiểu được vấn đề nhưng vẫn còn bối rối về cách thức thực hiện.

Dựa vào gợi ý của bạn V, em hãy giúp bạn M xác định mục tiêu.

4. Em hãy quan sát các hình ảnh sau và thực hiện yêu cầu: 

- Em hãy sắp xếp các hình ảnh theo trình tự các bước lập kế hoạch thực hiện mục tiêu cá nhân.

- Dựa vào mục tiêu đã được xác định ở hoạt động trên, em hãy hướng dẫn cho bạn M cách lập kế hoạch để thực hiện.

1. Em hãy quan sát các hình ảnh, đọc trường hợp và thông tin sau để thực hiện yêu cầu:

Trường hợp

Trong thời gian chờ tòa án xử ly hôn, chồng chị H dùng vũ lực đuổi chị và các con ra khỏi nhà. Chị và hai người con phải đi ở nhờ trong một căn phòng nhỏ, tạm bợ của nhà người quen. Con út còn nhỏ lại hay bị ốm, cần người chăm sóc nên chị H không thể đi làm, trong khi đó, người cha thì rũ bỏ trách nhiệm , không quan tâm. Cuộc sống của ba mẹ con rất khó khăn, con lớn của chị có nguy cơ phải nghỉ học. Bản thân chị cũng bị bệnh nhưng không dám điều trị vì không có tiền.

Thông tin

Bạo lực gia đình để lại những hậu quả nghiêm trọng cho cá nhân, gia đình và xã hội. Thứ nhất, bạo lực gia đình gây ra sự tổn thương về thể xác và tinh thần đối với phụ nữ và tất cả các thành viên khác trong gia đình. Những hậu quả này chất thêm gánh nặng cho hệ thống y tế quốc gia. Thứ hai, bạo lực gia đình tác động tiêu cực đến lực lượng lao động và do đó, cũng tác động đến hoạt động kinh tế của nạn nhân bạo hành. Thứ ba, bạo lực gia đình tạo thêm áp lực cho hệ thống giáo dục vì nó tác động xấu đến sự phát triển thể chất, trí tuệ, đạo đức, ảnh hưởng nặng nề đến việc học tập, kĩ năng sống, hòa nhập của trẻ em. Thứ tư, bạo lực gia đình còn gây thêm gánh nặng đối với các cơ quan tư pháp. Khi các hành vi bạo lực xảy ra, các cơ quan pháp luật phải vào cuộc điều tra, xét xử. Có rất nhiều vụ án là hậu quả của bạo lực gia đình tốn rất nhiều công sức, thời gian, nhân lực của Nhà nước.

(Theo Nguyễn Thị Hồng Thuỷ, Bạo lực gia đình và những hệ quả của nó,  Tạp chí Khoa học Đại học Văn Hiến, số 9, tháng 11/2015)

Yêu cầu

- Em hãy chỉ ra những hình thức bạo lực gia đình được thể hiện trong các hình ảnh và trường hợp trên.

- Em hãy chỉ ra tác hại của hành vi bạo lực gia đình trong thông tin và trường hợp trên.

2. Em hãy đọc thông tin và trường hợp sau để thực hiện yêu cầu

Trường hợp

Trước đây, gia đình bạn V luôn vui vẻ, hạnh phúc. Một năm nay, do công việc khó khăn nên bố của bạn V buồn bã, uống rượu nhiều hơn. Mỗi lần say, bố hay mắng chửi ba mẹ con bạn V. Tính tình của bố cũng thay đổi, dễ nổi nóng và cộc cằn hơn. Có lần, bố còn đánh mẹ đến mức phải nhập viện. Dù được mọi người góp ý nhưng bố của bạn V không thay đổi, vẫn uống nhiều rượu và thường xuyên đánh đập vợ con. Không thể chịu đựng được sự chửi mắng và những trận đòn roi vô cớ từ chồng, mẹ bạn V đã bỏ nhà đi. Từ đó, hai anh em bạn V học hành sa sút hẳn. Đã vậy, bố bạn V còn bị mất việc làm, hai anh em bạn V có nguy cơ phải nghỉ học vì không có tiền đóng học phí.

Yêu cầu

- Dựa vào thông tin, nhận diện hành vi vi phạm pháp luật của các chủ thể trong trường hợp trên.

- Em hãy nêu những quy định pháp luật khác về phòng, chống bạo lực gia đình.

3. Em hãy đọc và sắp xếp các hành động sau theo trình tự trước, trong và sau khi xảy ra bạo lực gia đình:

a) Lên tiếng phản đối người có hành vi bạo lực một cách phù hợp.

b) Nhận diện nguy cơ xảy ra bạo lực để tìm đến chỗ an toàn.

c) Xem xét mức độ tổn thương (nếu có) để liên hệ với các cơ sở y tế điều trị.

d) Nhờ sự trợ giúp của người thân hoặc hàng xóm.

e) Báo cho cơ quan chức năng tại địa phương hoặc gọi điện cho Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111.

4. Em hãy đọc trường hợp sau và thực hiện yêu cầu: 

Nhân kỷ niệm ngày Gia đình Việt Nam 28/6, cô giáo chọn chủ đề “Chung tay xây dựng gia đình hạnh phúc” để sinh hoạt chủ nhiệm. Buổi sinh hoạt đã thu hút được sự quan tâm và đóng góp ý kiến sôi nổi của các bạn trong lớp. Trong đó, bạn K chia sẻ: “Ở nhà em, các thành viên luôn tôn trọng nhau. Chị gái và em đều cố gắng học tập, tích cực làm việc nhà. Vào mỗi buổi tối, cả nhà thường ăn cơm và trò chuyện cùng nhau. Mỗi khi có chuyện gì khó khăn, em hay chia sẻ với bố mẹ để được nhận lời khuyên. Em  cảm thấy mình thật may mắn vì có được một gia đình hạnh phúc”.

Tiếp theo, bạn B kể lại câu chuyện của gia đình mình. Bạn B kể: “Mấy năm trước, bố mẹ em thường xuyên cãi nhau, có lần bố còn đánh hai mẹ con đến mức phải nhập viện. Em cảm thấy rất buồn và nhiều lần muốn bỏ nhà đi nhưng vì thương mẹ nên em đã không làm như vậy. Sau khi trò chuyện với giáo viên chủ nhiệm và tìm đọc một số tài liệu, em đã thay đổi cách ứng xử của mình. Em nhận ra rằng, từ hồi bị bệnh, bố uống rượu nhiều hơn và mỗi lần say thì bố thường chửi mắng hai mẹ con. Do vậy, mỗi khi thấy bố đi uống rượu về là hai mẹ con tìm cớ để đi khỏi nhà. Em cũng kể chuyện cho ông bà nội nghe để khuyên can bố. Có lần, bố đuổi đánh mẹ, em đã la lớn và gọi hàng xóm sang can ngăn, thậm chí là gọi điện cho bác trưởng thôn đến. Bản thân em cũng cố gắng học tập và phụ giúp việc nhà nhiều hơn để bố yên tâm điều trị bệnh. Sau một thời gian, bố đã thay đổi, không còn uống rượu nhiều nữa và cũng yêu thương hai mẹ con em nhiều hơn”.

Yêu cầu

- Em hãy cho biết việc làm của bạn K có ý nghĩa gì trong việc phòng, chống bạo lực gia đình.

- Em hãy chỉ ra những việc bạn B đã làm để phòng, chống bạo lực gia đình.

- Em hãy kể thêm một số việc làm để phòng ngừa và ứng phó với bạo lực gia đình.

1. Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi: 

Bạn T là học sinh lớp 8. Từ nhỏ, bạn T đã được bố mẹ giáo dục về việc quý trọng lao động và giá trị của đồng tiền. Nhờ vậy, bạn T đã hình thành được thói quen chi tiêu hợp lí. Với số tiền mừng tuổi và những khoản tiền khác mà mình có được, bạn T đều sử dụng vào những việc phù hợp. Bạn T chủ yếu dùng tiền để mua sách vở, nhất là các tác phẩm văn học. Ngoài ra, bạn T trích một ít tiền để mua những món đồ mình yêu thích hoặc để tặng người thân, bạn bè vào những dịp đặc biệt như sinh nhật hay lễ kỉ niệm. Những khi nhà trường phát động phong trào từ thiện, bạn T cũng sẵn sàng tham gia đóng góp, chia sẻ với những mảnh đời khó khăn.

Yêu cầu

- Bạn T đã quản lí chi tiêu của mình như thế nào?

- Theo em, vì sao cần phải lập kế hoạch chi tiêu?

2. Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi: 

Sau khi tìm hiểu, bạn A đặt mục tiêu sẽ mua đôi giày thể thao mà mình thích sau bốn tháng. Để thực hiện mục tiêu, bạn A đã lên kế hoạch tiết kiệm, chi tiêu để có đủ số tiền mua giày. Bạn A cũng suy nghĩ đến việc sẽ tìm một công việc phù hợp để kiếm thêm tiền. Mặc dù rất quyết tâm nhưng đã ba tháng trôi qua mà bạn A chưa có được một nửa số tiền theo mục tiêu đã đặt ra.

Yêu cầu

- Em hãy sắp xếp thứ tự các bước lập kế hoạch chi tiêu sao cho hợp lí.

- Em hãy giúp bạn A lập kế hoạch chi tiêu trong trường hợp trên.

- Em hãy kể thêm những cách lập kế hoạch chi tiêu khác mà em biết.

3. Em hãy đọc thông tin sau và thực hiện yêu cầu:

Yêu cầu

- Em hãy chọn cách chi tiêu phù hợp với bản thân và giải thích vì sao.

- Em hãy liệt kê những yêu cẩu cơ bản khi lập kế hoạch chi tiêu.

- Em hãy nêu những thói quen chi tiêu hợp lí mà em biết.

1. Em hãy đọc các thông tin, trường hợp sau và trả lời câu hỏi: 

- Hãy kể thêm một số tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại mà em biết.

- Em có nhận xét như thế nào về tình hình tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các trường hợp chất độc hại qua các thông tin 1 và 2? Các vụ tai nạn ở thông tin 3 và trường hợp 1 gây ra những thiệt hại như thế nào?

- Theo em, hành vi, việc làm của anh A và bà B có nguy cơ dẫn đến tai nạn cháy, nổ và các chất độc hại không?

2. Em hãy đọc các thông tin, trường hợp sau và thực hiện yêu cầu: 

- Em hãy nêu các quy định khác của pháp luật về phòng, chống tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại.

- Em hãy nêu nhận xét về hành vi của bà C, anh V và anh A.

3. Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi: 

Tại Trường Trung học cơ sở X, nhà trường kết hợp với lực lượng công an của thành phố Y, tổ chức buổi tập huấn “Kĩ năng thoát hiểm khi gặp tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại”. Anh O , cán bộ công an thành phố Y, tuyên truyền, hướng dẫn, nói chuyện và giải đáp mọi thắc mắc của học sinh. Trước khi kết thúc buổi tập huấn, anh O đặt câu hỏi: “Là công dân, em có trách nhiệm gì trong việc phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại?”. Bạn A có ý kiến: “Công dân cần tìm hiểu và thực hiện các quy định của pháp luật”. Bạn B tiếp lời: “Thực hiện các quy định của pháp luật là cần thiết. Tuy nhiên, chúng ta cần tự trang bị các kĩ năng để xử lí khi gặp tai nạn”. Diễn giả đáp: “Các ý kiến trên đúng nhưng chưa đủ. Chúng ta cũng cần thể hiện trách nhiệm một cách phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh”.

- Em có nhận xét như thế nào về ý kiến của các bạn trong trường hợp trên?

- Theo em, công dân có trách nhiệm gì trong việc phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại?

4. Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi: 

Trường hợp 1.

Anh T sinh ra và lớn lên tại thôn X, xã P, nơi từng là cứ địa quan trọng trong chiến tranh, nên còn sót lại nhiều loại bom, mìn, vật nổ nằm trong lòng đất. Một lần, anh T thấy anh K đang thực hiện rà tìm và phát hiện có bom. Ngay sau đó, anh T đã hướng dẫn anh K rằng tất cả các loại bom, mìn, vật nổ còn sót lại đều rất nguy hiểm, có thể gây nổ khi bị tác động hoặc có thể tự nổ do nguyên nhân cơ học, lí học hay hoá học. Vì vậy, anh K phải báo ngay cho chính quyền địa phương, không được tự ý đào, khuân vác, cưa, đục hoặc tháo chốt. Anh K đồng ý và thực hiện theo lời anh T.

Anh T và anh K đã thực hiện việc phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ, như thế nào?

Trường hợp 2.

Ban Quản lí chung cư P tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề “Trách nhiệm của gia đình trong việc bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy” cho người dân. Anh D chia sẻ, bản thân và gia đình đã tự trang bị búa thoát hiểm, bình chữa cháy, chăn chữa cháy, mặt nạ chống khí độc, thang dây thoát hiểm. Ngoài ra, gia đình anh D cũng đã tự trang bị kiến thức thoát nạn, thoát hiểm trong đám cháy. Người dân chung cư P vỗ tay lớn với câu trả lời của anh D, vì kĩ năng đó cần thiết, hữu ích.

Anh D đã thực hiện việc phòng ngừa tai nạn phòng cháy, chữa cháy tại gia đình như thể nào?

Trường hợp 3.

Gia đình bạn B có kinh doanh quán cơm tại thành phố H. Một hôm, bà M là hàng xóm của gia đình B sang chơi và chia sẻ rằng đã sử dụng hoá chất để cơm nở ra nhiều hơn vì muốn việc kinh doanh quán cơm có lợi nhuận cao. Thậm chí, bà M còn chỉ từng công đoạn vo gạo, nấu cơm làm cơm trắng dẻo, thơm và nở cũng như địa chỉ để mua hoá chất cho gia đình bạn B. Gia đình bạn B kiên quyết từ chối, cho rằng đây là hành vi vi phạm pháp luật, có thể gây ngộ độc thực phẩm, cũng như cần phải phổ biến thông tin này để nhiều người biết và tránh xa.

Gia đình bạn B đã thực hiện việc phòng ngừa tai nạn các chất độc hại như thế nào?

Trường hợp 4.

Trước kì nghỉ tết Nguyên đán, Trường Trung học cơ sở X đã tổ chức sinh hoạt, tuyên truyền cho học sinh về đảm bảo an ninh, trật tự trong dịp Tết, cũng như giữ an toàn và hạnh phúc cho mọi người. Hưởng ứng hoạt động của nhà trường, bạn A là học sinh lớp 8B đã thực hiện vận động, nhắc nhở người thân, bạn bè chủ động phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại. Việc làm với ý nghĩa hướng đến một năm mới vui vẻ, lành mạnh, an toàn và tiết kiệm của bạn A đã lan toả được đến nhiều người.

Là học sinh, em có thể làm gì để nhắc nhở người thân, bạn bè chủ động phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại?

1. Em hãy quan sát các hình ảnh sau và trả lời câu hỏi: 

- Em có suy nghĩ gì về lao động của người nông dân, công nhân, bác sĩ, nhạc sĩ trong các hình ảnh trên?

-Theo em, lao động có vai trò như thế nào đối với đời sống con người?

2. Em hãy đọc các thông tin, trường hợp sau và thực hiện yêu cầu: 

Trường hợp 1.
Anh M kí hợp đồng lao động với Công ty K với thời hạn ba năm. Trong quá trình lao động, anh M thường xuyên bị bên sử dụng lao động ngược đãi và có hành vi nhục mạ, làm ảnh hưởng đến sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự. Anh M muốn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với Công ty K.

Trường hợp 2.
Năm nay anh Q 17 tuổi, có sức khoẻ khá tốt nên anh Q có ý định xin vào làm việc tại một cơ sở giết mổ gia súc. Tuy nhiên, khi biết anh Q chưa đủ 18 tuổi, Mchú T là quản lí cơ sở đã từ chối. Chú T cho rằng, công việc ở đây rất nặng nhọc lại áp lực về thời gian nên không được phép tuyển người chưa thành niên theo quy định của pháp luật.

Yêu cầu
- Em hãy nêu những quyền và nghĩa vụ khác về lao động của công dân.

- Em hãy cho biết, anh M có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật không.

- Em hãy cho biết việc chú T quyết định từ chối nhận anh Q vào làm việc có phù hợp theo quy định của pháp luật không.

3. Em hãy đọc thông tin, trường hợp sau và thực hiện yêu cầu: 

Thông tin

Trích Bộ luật Lao động năm 2019

Điều 21. Nội dung hợp đồng lao động

1. Hợp đồng lao động phải có những nội dung chủ yếu sau đây:

a) Tên, địa chỉ của người sử dụng lao động và họ tên, chức danh của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người sử dụng lao động.

b) Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, số thẻ Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân hoặc Hộ chiếu của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người lao động.

c) Công việc và địa điểm làm việc.

d) Thời hạn của hợp đồng lao động.

đ) Mức lương theo công việc hoặc chức danh, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.

e) Chế độ nâng bậc, nâng lương.

g) Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi.

h) Trang bị bảo hộ lao động cho người lao động.

i) Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.

k) Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kĩ năng nghề.

2. Khi người lao động làm việc có liên quan trực tiếp đến bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ theo quy định của pháp luật thì người sử dụng lao động có quyền thoả thuận bằng văn bản với người lao động về nội dung, thời hạn bảo vệ bí mật kinh doanh, bảo vệ bí mật công nghệ, quyền lợi và việc bổi thường trong trường hợp vi phạm.

3. Đối với người lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp thì tuỳ theo loại công việc mà hai bên có thể giảm một số nội dung chủ yếu của hợp đồng lao động và thoả thuận bổ sung nội dung về phương thức giải quyết trong trường hợp thực hiện hợp đồng chịu ảnh hưởng của thiên tai, hoả hoạn, thời tiết.

4. Chính phủ quy định nội dung của hợp đổng lao động đối với người lao động được thuê làm giám đốc trong doanh nghiệp có vốn nhà nước.

Trường hợp

Chị B làm việc tại Doanh nghiệp tư nhân H với vị trí kế toán. Thời gian gần đây, chị B có nhận thêm việc quyết toán thuế cho một số công ty khác và có kí hợp đồng lao động với họ. Anh A là đồng nghiệp của chị B cho rằng chị đã vi phạm pháp luật lao động về giao kết hợp đồng lao động.

Yêu cầu

- Em hãy nêu những quyền và nghĩa vụ cơ bản khác của người lao động khi kí kết hợp đồng lao động.

- Em hãy cho biết chị B có quyền được giao kết nhiều hợp đồng lao động cùng một lúc với nhiều người sử dụng lao động khác nhau không.

4. Em hãy đọc tình huống sau và trả lời câu hỏi: 

Ông A là chủ một cửa hàng vật liệu xây dựng tại xã N. Nhân công được ông sử dụng có khá nhiều em ở độ tuổi từ vừa đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi. Trong đó, có Trần Văn T là nhỏ tuổi nhất (15 tuổi). Khi nhận các em vào làm, ông A đều không kí kết hợp đồng lao động. Gần đây, do có nhiều đơn đặt hàng nên ông A đã yêu cầu các em mang, vác các vật liệu xây dựng rất nặng và làm thêm giờ (10 - 14 tiếng/ ngày).

- Em hãy cho biết hành vi của ông A có vi phạm pháp luật lao động về việc sử dụng lao động chưa thành niên không. Vì sao?

- Em sẽ tư vấn cho Trần Văn T như thế nào để có thể tham gia lao động đúng luật?

1. Em hãy đọc bài đồng dao, quan sát hình ảnh và thực hiện yêu cầu: 

“Ăn một bát cơm

Nhớ người cày ruộng

Ăn đĩa rau muống

Nhớ người đào ao

Ăn một quả đào

Nhớ người vun gốc

Ăn một con ốc

Nhớ người đi mò

Sang đò 

Nhớ người chèo chống

Nằm võng

Nhớ người mắc dây

Đứng mát gốc cây

Nhớ người trồng trọt.”

(Đồng dao)

- Em hãy chỉ ra những truyền thống của dân tộc Việt Nam được thể hiện trong bài đồng dao và các hình ảnh trên. Hãy nêu giá trị của những truyền thống đó.

- Hãy nêu những truyền thống khác của dân tộc Việt Nam mà em biết.

1. Em hãy bày tỏ quan điểm đối với những ý kiến sau:

a) Tiếp thu văn hoá của dân tộc khác sẽ làm mất đi giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc mình.

b) Mọi dân tộc trên thế giới đều có quyền bình đẳng.

c) Không có nền văn hoá lớn và nền văn hoá nhỏ, chỉ có các nền văn hoá khác nhau.

d) Đoàn kết, tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc là một trong những việc làm để chống lại phân biệt chủng tộc.

e) Sử dụng pha trộn nhiều ngôn ngữ khi giao tiếp là thể hiện sự sành điệu, thức thời.

2. Em hãy đọc trường hợp sau và thực hiện yêu cầu:

Bạn Y và bạn K rất yêu thích việc khám phá những nét đặc sắc của các nước trên thế giới nên thường rủ nhau xem những đoạn phim về chủ đề này. Có lần, hai bạn rủ nhau xem phim và nhận ra sự khác biệt khá lớn về hình dáng bên ngoài như màu da, màu mắt, kiểu tóc,... giữa các chủng người. Khi tìm hiểu về các nền văn hoá, cả hai rất ngạc nhiên khi phát hiện ra nhiều điều thú vị. Mỗi nền văn hoá đều gắn với những phong tục, tập quán,... khác nhau. Có khi, cùng một hành động, cử chỉ nhưng giữa các nền văn hoá này lại có ý nghĩa khác nhau. Càng tìm hiểu, bạn Y và bạn K càng say mê. Bạn Y nói với bạn K: ''Mình ước mơ sau này sẽ được đi vòng quanh thế giới để trải nghiệm thật nhiều nền văn hoá".

Yêu cầu

- Em hãy nêu suy nghĩ về việc làm của hai bạn trong trường hợp trên.

- Em hãy nêu một số biểu hiện của sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới.

3. Dựa vào thông tin sau, em hãy thuyết trình trước lớp về ý nghĩa của việc tôn trọng sự đa dạng các dân tộc, các nền văn hóa trên thế giới

Giao lưu, hợp tác văn hoá với các nước để học hỏi, tiếp nhận, làm giàu văn hoá dân tộc trên tinh thần “Tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại phù hợp với thực tiễn Việt Nam”.

{Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập một, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr. 147)

4. Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi

Tình huống 1.

Anh B là du học sinh tại nước X. Học xong, anh B quyết định ở lại quốc gia đã học và làm việc. Sau khi nộp hồ sơ ứng tuyển vào Công ty A, mặc dù đáp ứng đầy đủ các tiêu chí tuyển dụng nhưng anh B vẫn bị từ chối. Anh B liên hệ với Công ty A để thắc mắc thì được trả lời rằng: "Công ty không nhận người châu Á". Anh B cảm thấy thất vọng nhưng chưa biết nên giải quyết như thế nào.

- Em có nhận xét gì về quyết định từ chối nhận người của Công ty A?

- Nếu là anh B, em sẽ xử lý như thế nào?

Tình huống 2.

Khi tìm hiểu về ẩm thực của các nước trên thế giới, bạn H cùng các bạn đọc và xem nhiều đoạn phim ngắn về cách ăn uống của các nước. Bạn M bỗng dưng cười to và có thái độ khá tiêu cực khi xem đến đoạn ăn bốc bằng tay của một số quốc gia. Bạn M bảo: “Ăn như thế này mất vệ sinh và kém văn minh quá”. Cả lớp đều quay lại nhìn bạn M.

- Em có đồng tình với hành động của bạn M không? Vì sao?

- Nếu là bạn của M, em sẽ khuyên bạn M như thế nào?

1. Em hãy bày tỏ quan điểm đối với những ý kiến sau:

a) Bảo vệ lẽ phải là lối sống văn minh, tiến bộ và phù hợp với đạo lí làm người.

b) Bảo vệ lẽ phải là nhắc nhở, phản đối khi thấy người khác làm sai.

c) Người biết bảo vệ lẽ phải thường dễ bị thiệt thòi.

d) Lời nói, hành động bảo vệ lẽ phải cần phù hợp với lứa tuổi.

2. Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi:

Tình huống 1.

Vào giờ ra chơi, có một bạn trong lớp bị mất tiền và nghi ngờ bạn K là người lấy nên đã nói với lớp trưởng. Sau đó, lớp trưởng đến hỏi bạn K để làm rõ sự việc. Ngay lúc đó, bạn V là bạn ngồi cùng bàn, mặc dù không thích bạn K nhưng đã lên tiếng để minh oan cho bạn K. Bạn V nói với lớp trưởng: “Thời điểm đó, bạn K đang sân trường”. Khi bạn K hỏi bạn V vì sao lại giúp mình, bạn V đáp: “Sự thật thì cần được bảo vệ bạn ạ!”.

- Em có đồng tình với cách ứng xử của bạn V không? Vì sao?

- Nếu là bạn K, em sẽ nói gì với bạn V?

Tình huống 2.

Trên đường đi học về, bạn T vô tình chứng kiến cảnh bạn M đang bị nhóm của bạn K đe doạ. Thấy bạn T đi đến, bạn K cảnh cáo rằng: “Nếu không muốn bị đòn thì phải giữ im lặng”. Bạn Vì sợ bị liên luỵ nên bạn T đã từ chối khi bạn M yêu cầu làm chứng để tố cáo nhóm của bạn K với giáo viên chủ nhiệm.

- Em có đồng tình với hành động của bạn T không? Vì sao?

- Nếu là bạn T, em sẽ làm gì?

3. Em hãy sắm vai để giải quyết các tình huống sau:

Tình huống 1.

Gần đến ngày thi học kì, nhóm học sinh gồm bạn M, bạn K, bạn T, bạn N đến thư viện trường để đọc sách. Trong lúc mọi người đang im lặng, tập trung thì bạn M và bạn K vừa đọc sách vừa cười đùa lớn tiếng. Thấy vậy, cô thủ thư đến nhắc nhở hai bạn cần giữ trật tự, chấp hành nội quy của thư viện. Tuy nhiên, chỉ được một lúc thì cả hai lại tiếp tục đùa giỡn, gây ồn ào. Lúc này, bạn T quay sang nói với bạn M và bạn K: “Các bạn không nên làm ồn, ảnh hưởng đến những bạn khác”. Không những không nghe mà bạn M và bạn K còn trả lời: "Thư viện có phải là của bạn đâu mà sao khó chịu vậy!”.

Nếu là bạn N, em sẽ khuyên bạn M và bạn K như thế nào?

Tình huống 2.

Bạn M là học sinh lớp 8A. Bạn M siêng năng học tập và tích cực tham gia các hoạt động phong trào do nhà trường, địa phương tổ chức. Sau mỗi hoạt động, bạn M thường đăng các hình ảnh lên trang mạng xã hội của cá nhân. Do không thích bạn M nên bạn C hay vào bình luận theo hướng tiêu cực và cho rằng, bạn M cố tình thể hiện, khoe khoang. Đã vậy, bạn C còn rủ rê các bạn khác cùng vào mạng xã hội nói xấu bạn M. Bạn M rất buồn và tự nhủ: “Mình có làm gì sai đâu mà bạn C lại đối xử với mình như vậy". Bạn M định gặp bạn C để trao đổi nhưng chưa biết nên nói như thế nào.

Nếu là bạn M, em sẽ ứng xử tình huống trên như thế nào?

1. Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến dưới đây? Vì sao?

a) Bảo vệ môi trường không chỉ cho thế hệ hôm nay mà còn góp phần bảo vệ cho thế hệ tương lai.

b) Chỉ người lớn mới cần quan tâm đến việc bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

c) Tài nguyên thiên nhiên là vô tận nên không nhất thiết phải tiết kiệm.

2. Em hãy cho biết hành vi nào dưới đây phù hợp với quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên: 

a) Thu gom và chuyển rác thải sinh hoạt đến đúng nơi quy định.

b) Xây dựng chuồng trại chăn nuôi quy mô hộ gia đình bảo đảm vệ sinh, không gây ô nhiễm tiếng ồn.

c) Che giấu hành vi khai thác rừng trái phép.

d) Nhà nước sẽ chi trả kinh phí dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lí chất thải theo quy định của pháp luật.

e) Săn bắt, buôn bán động vật quý hiếm thuộc danh mục nguy cấp.

g) Khai thác nước ngầm trái phép để kinh doanh.

3. Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi

Tình huống 1.

Anh D và anh T là đôi bạn thân. Hôm nay, anh D có dịp về quê của anh T chơi. Anh T rủ anh D đến hồ phía sau nhà để câu cá. Mặc dù ngồi rất lâu nhưng anh D vẫn chưa câu được con cá nào. Anh D cảm thấy mất kiên nhẫn và nói với anh T: “Câu mãi chẳng được gì, chán thật”. Suy nghĩ một lúc, anh T quyết định đi mượn máy kích điện để bắt cá.

- Em có nhận xét gì về việc làm của anh T?

- Nếu là anh D, em sẽ làm gì?

Tình huống 2.

Cuối tuần, bạn K được bố mẹ dẫn đi dã ngoại ven sông Hồng. Mặc dù có biển cấm hút cát nhưng bạn K vẫn thấy một chiếc tàu đang hút cát trên sông.

Nếu là bạn K, em sẽ làm gì?

1. Em hãy bày tỏ quan điểm đối với các ý kiến sau:

a) Mục tiêu cá nhân phải được chính cá nhân đó xác định.

b) Kết quả mà cá nhân mong muốn đạt được sau một tuần không phải là mục tiêu vì thời gian thực hiện quá ngắn.

c) Những kì vọng do cá nhân đặt ra nhưng vượt quá khả năng và mơ hồ vẫn được gọi là mục tiêu cá nhân.

d) Đặt ra mục tiêu là chưa đủ mà phải có kế hoạch hành động để đạt được mục tiêu đó.

2. Em hãy đọc nhận định sau để xây dựng bản thuyết trình về vai trò của việc xác định mục tiêu cá nhân: 

Việc lập mục tiêu có sức mạnh bởi nó tạo ra sự tập trung. Nó mài sắc giấc mơ. Nó cho ta khả năng để chú trọng vào đúng hành động ta cần để đạt được mọi thứ ta khao khát trong đời.
(Jim Rohn)

3. Em hãy sắm vai để giải quyết các tình huống sau:

Tình huống 1.

Em và ba người bạn thân rủ nhau thành lập nhóm học tiếng Anh. Khi em hỏi: “Mục tiêu học tiếng Anh của các bạn là gì?”, bạn C trả lời: “Mình không có mục tiêu gì cả. Thấy các bạn học thì mình cùng học cho vui". Còn bạn M thì cho rằng: “Mục tiêu của mình là được gặp các bạn nhiều hơn”. Nghe vậy, bạn B nói: “Các bạn học mà không có mục tiêu cụ thể, chính đáng thì không học còn hơn”. Nghe bạn B nói xong, bạn C và bạn M liền cảm thấy tự ái, không muốn tham gia nhóm nữa. Lúc này, bạn B quay sang nói với em: “Bạn là người khởi xướng chuyện này, giờ bạn hướng dẫn mọi người xác định mục tiêu cho phù hợp đi”.

Tình huống 2.

Em và bạn P là bạn thân. Bạn P yêu thích các môn kĩ thuật và có hướng thích khám phá, sáng tạo. Bạn P đặt ra mục tiêu năm lớp 9 sẽ tham gia cuộc thi Khoa học kĩ thuật dành cho học sinh trung học nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu. bạn P rủ em cùng tham gia dự thi. Khi em hỏi: “Chúng ta bắt đầu từ đâu?". Bạn P đáp: “Cùng nhau lập kế hoạch nhằm thực hiện mục tiêu nhé!”.

1. Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến dưới đây? Vì sao?

a) Vợ, chồng xô xát không phải là bạo lực gia đình.

b) Bố mẹ có quyền đánh con khi con không vâng lời.

c) Người chồng có quyền kiểm soát về kinh tế trong gia đình.

d) Bạo lực gia đình là chuyện nội bộ, không ảnh hưởng đến xã hội.

e) Bạo lực gia đình không chỉ ảnh hưởng ở hiện tại mà hệ luy kéo dài đến cả tương lai.