Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ chăm sóc sức khỏe bị vi phạm như thế nào? Hậu quả của hành vi vi phạm là gì?

Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ chăm sóc sức khỏe bị vi phạm như thế nào?

Điều 38 Hiến pháp 2013 khẳng định: “Mọi người có quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng trong việc sử dụng các dịch vụ y tế và có nghĩa vụ thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh”.

Dựa trên tinh thần Điều 38 Hiến pháp 2013, có thể hiểu vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ chăm sóc sức khỏe là hành vi của cá nhân, tổ chức xâm phạm hoặc cản trở việc thực hiện các quyền hợp pháp của công dân trong lĩnh vực y tế hoặc hành vi không tuân thủ, vi phạm các nghĩa vụ mà pháp luật quy định nhằm bảo đảm an toàn sức khỏe cho bản thân và cộng đồng trong hoạt động phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh.

Cụ thể, hành vi vi phạm thường thể hiện ở hai nhóm chính:

- Vi phạm quyền của công dân trong bảo vệ chăm sóc sức khỏe: là hành vi làm cho công dân không được bảo vệ chăm sóc sức khỏe đúng quy định hoặc bị đối xử không bình đẳng khi tiếp cận dịch vụ y tế; không được cung cấp, giải thích đầy đủ thông tin về tình trạng sức khỏe và phương pháp điều trị; không được tôn trọng danh dự, nhân phẩm; bị xâm phạm hoặc tiết lộ trái phép thông tin riêng tư, hồ sơ bệnh án; bị hạn chế quyền lựa chọn phương pháp khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi pháp luật cho phép; hoặc bị cản trở quyền tố cáo, phản ánh hành vi vi phạm trong khám bệnh, chữa bệnh.

- Vi phạm nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ chăm sóc sức khỏe: là hành vi không chấp hành quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh và yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền; không hợp tác hoặc không cung cấp trung thực thông tin liên quan đến nhân thân, tình trạng sức khỏe khi khám bệnh, chữa bệnh; không tôn trọng người hành nghề, người làm việc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; không chấp hành nội quy cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, không tuân thủ chỉ định chuyên môn, phương pháp điều trị; hoặc không thực hiện nghĩa vụ chi trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo quy định.

Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ chăm sóc sức khỏe bị vi phạm như thế nào? Hậu quả của hành vi vi phạm là gì? (Hình từ Internet)

Hậu quả của hành vi vi phạm là gì?

Hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ chăm sóc sức khỏe có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, không chỉ đối với cá nhân người bệnh mà còn ảnh hưởng đến cơ sở y tế và an toàn sức khỏe cộng đồng. Hậu quả của hành vi vi phạm thường thể hiện ở các khía cạnh sau:

Thứ nhất, gây tổn hại trực tiếp đến sức khỏe, tinh thần và quyền lợi của người bệnh

Khi quyền lợi của người bệnh bị xâm phạm (như bị đối xử thiếu tôn trọng, bị tiết lộ thông tin riêng tư,...), người bệnh có thể rơi vào tâm lý lo lắng, sợ hãi, mất niềm tin; thậm chí bỏ lỡ cơ hội điều trị kịp thời, dẫn đến bệnh nặng hơn, kéo dài thời gian hồi phục hoặc phát sinh biến chứng. Việc vi phạm còn có thể làm giảm chất lượng chăm sóc, ảnh hưởng đến quyền được bảo vệ chăm sóc sức khỏe của công dân

Thứ hai, làm gia tăng nguy cơ lây lan bệnh tật, đe dọa sức khỏe cộng đồng

Nếu công dân không tuân thủ các quy định về phòng bệnh, đặc biệt là với bệnh truyền nhiễm (không chấp hành yêu cầu của cơ quan chức năng, che giấu thông tin dịch tễ, không hợp tác trong kiểm soát dịch,...), hậu quả có thể là dịch bệnh lây lan nhanh chóng, khó kiểm soát, gia tăng gánh nặng cho hệ thống y tế và gây thiệt hại lớn cho xã hội.

Thứ ba, gây mất trật tự, an toàn tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, ảnh hưởng đến hoạt động chuyên môn

Các hành vi gây rối, đe dọa, xúc phạm, xâm phạm thân thể người hành nghề, người làm việc tại cơ sở y tế có thể làm gián đoạn quá trình khám bệnh, chữa bệnh, gây áp lực tâm lý cho nhân viên y tế, giảm hiệu quả điều trị và tạo môi trường làm việc thiếu an toàn. Đặc biệt, khi ở trong tình huống căng thẳng, nguy cơ sai sót chuyên môn cũng tăng lên, ảnh hưởng đến những người bệnh khác.

Thứ tư, phát sinh thiệt hại về kinh tế, uy tín và quan hệ xã hội

Vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ chăm sóc sức khỏe có thể dẫn đến phát sinh thêm chi phí điều trị, chi phí khắc phục hậu quả, mất thu nhập do phải điều trị kéo dài hoặc do gián đoạn công việc. Với cơ sở y tế, những vi phạm liên quan đến quy trình, đạo đức, quyền lợi người bệnh có thể làm suy giảm uy tín, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân đối với dịch vụ y tế của cơ sở.

Thứ năm, người vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng

Tùy tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra, người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc bồi thường thiệt hại, bị xử lý kỷ luật; trường hợp nghiêm trọng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.