Thế nào là quyền và nghĩa vụ lao động của công dân? Nêu ví dụ minh họa

Vì sao nói lao động là quyền và nghĩa vụ của công dân?

Lao động là hoạt động chủ yếu của con người, giữ vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của cá nhân, gia đình và xã hội. Vì vậy, pháp luật Việt Nam xác định lao động vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ của công dân.

(1) Lao động là quyền của công dân

Lao động được xem là quyền của công dân vì pháp luật bảo đảm cho mỗi người có quyền sử dụng sức lao động của mình để học nghề, tìm việc làm, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc phù hợp, có ích cho xã hội.

Thông qua lao động, công dân có thu nhập để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, học tập, chăm lo cho gia đình và phát triển bản thân.

Ví dụ: Bạn A sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông đã chọn học nghề điện và làm việc tại một công ty sửa chữa điện dân dụng. Việc học nghề và lựa chọn công việc phù hợp với khả năng của mình là biểu hiện của quyền lao động của công dân.

(2) Lao động là nghĩa vụ của công dân

Bên cạnh việc là quyền, lao động còn là nghĩa vụ của công dân, bởi mỗi công dân phải có trách nhiệm lao động để góp phần duy trì và phát triển xã hội.

+ Mỗi công dân có nghĩa vụ lao động để bảo đảm cuộc sống của mình và những người thân trong gia đình. Thông qua lao động, công dân tạo ra của cải vật chất và tinh thần, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.

+ Khi tham gia lao động, công dân phải thực hiện đúng hợp đồng lao động, chấp hành kỉ luật lao động, nội quy và các quy định của pháp luật.

+ Lao động là nghĩa vụ đối với bản thân, với gia đình, đồng thời cũng là nghĩa vụ đối với xã hội, với đất nước của mỗi công dân.

Ví dụ: Chị B là công nhân trong một nhà máy. Hằng ngày, chị đi làm đúng giờ, hoàn thành công việc được giao và tuân thủ nội quy của công ty. Điều đó thể hiện chị đã thực hiện tốt nghĩa vụ lao động của công dân.

Tóm lại, lao động vừa là quyền giúp công dân mưu sinh, ổn định cuộc sống và phát triển bản thân, vừa là nghĩa vụ thể hiện trách nhiệm của công dân đối với gia đình, xã hội và đất nước.

Thế nào là quyền và nghĩa vụ lao động của công dân? Nêu ví dụ minh họa (Hình từ Internet)

Thế nào là quyền và nghĩa vụ lao động của công dân? Nêu ví dụ minh họa

Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân là việc công dân được tự do làm việc, lựa chọn nghề nghiệp để tạo thu nhập (quyền), đồng thời phải lao động để nuôi sống bản thân, gia đình và tuân thủ pháp luật lao động (nghĩa vụ).

Theo khoản 1 Điều 15 Hiến pháp 2013, quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân. Vì vậy, trong lĩnh vực lao động, công dân vừa được hưởng quyền lao động, vừa phải thực hiện nghĩa vụ lao động đối với Nhà nước và xã hội.

- Quyền lao động của công dân

Quyền lao động là quyền của công dân được làm việc và tự do lựa chọn nghề nghiệp, việc làm, nơi làm việc phù hợp với khả năng của bản thân.

Ví dụ: Bạn C có năng khiếu vẽ nên quyết định theo học ngành thiết kế đồ họa và làm việc cho một công ty quảng cáo. Việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở thích và khả năng của mình là biểu hiện của quyền lao động của công dân.

- Nghĩa vụ lao động của công dân

Bên cạnh quyền lao động, công dân còn có nghĩa vụ lao động, thể hiện trách nhiệm của mỗi người đối với bản thân, gia đình và xã hội.

Theo khoản 3 Điều 15 Hiến pháp 2013, công dân có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và xã hội. Trong lĩnh vực lao động, nghĩa vụ đó được thể hiện ở việc:

+ Lao động để tự nuôi sống bản thân và gia đình;

+ Góp phần tạo ra của cải vật chất và tinh thần, thúc đẩy sự phát triển của đất nước;

+ Khi tham gia lao động, phải thực hiện đúng hợp đồng lao động, chấp hành kỉ luật lao động, tuân theo sự quản lí, điều hành của người sử dụng lao động.

Ví dụ: Bố mẹ bạn D làm nghề trồng lúa và chăn nuôi để nuôi sống gia đình và đóng góp lương thực cho xã hội. Đây là biểu hiện của việc thực hiện nghĩa vụ lao động của công dân.

Bên cạnh việc quy định quyền và nghĩa vụ lao động của công dân nói chung, Hiến pháp 2013 còn đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong quan hệ lao động, nhất là trẻ em và thanh niên.

Theo Điều 37 Hiến pháp 2013 quy định:

+ Trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục; được tham gia vào các vấn đề về trẻ em. Nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em.

+ Thanh niên được Nhà nước, gia đình và xã hội tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, bồi dưỡng đạo đức, truyền thống dân tộc, ý thức công dân; đi đầu trong công cuộc lao động sáng tạo và bảo vệ Tổ quốc.

Như vậy, quyền và nghĩa vụ lao động của công dân được Hiến pháp và pháp luật quy định rõ ràng. Quyền lao động giúp công dân mưu sinh, ổn định cuộc sống và phát triển bản thân; nghĩa vụ lao động thể hiện trách nhiệm của công dân đối với gia đình, xã hội và đất nước. Hai mặt này luôn gắn bó, bổ sung cho nhau và không thể tách rời.