Bài 1: Tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam (KNTT lớp 8) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Bài hát “Đất nước trọn niềm vui” của nhạc sĩ Hoàng Hà có đoạn:

"Hội toàn thắng náo nức đất nước

Ta muốn bay lên, say ngắm sông núi hiên ngang

Ta muốn reo vang, hát ca muôn đời Việt Nam

Tổ quốc anh hùng!

Ôi quê hương dẫu bao lần giặc phá điêu tàn mà vẫn ngoan cường

Giành một ngày toàn thắng

Đẹp quá!...”

Em hãy cho biết lời bài hát thể hiện truyền thống nào của dân tộc Việt Nam.

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.

(2) Bùi Xương Trạch sinh năm 1451, người làng Thịnh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Là con một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ ông đã quen việc đồng áng. Bố mẹ cho đi học nhưng ông vẫn rất chăm làm. Khi đi bừa, ông đều mang sách buộc vào tay bừa để vừa bừa, vừa ôn bài. Nhà nghèo, không có tiền mua đèn thắp, đến mùa có đom đóm, ông bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng để lấy ánh sáng đọc sách.

Trong kì thi Hội, mỗi bài thi cách nhau mươi hôm, ông đều tranh thủ về nhà ôn thi và ra đồng cấy, không bỏ phí một ngày. Sau kì thi cuối, các thí sinh đều náo nức chờ đợi ngày yết bảng, riêng ông vẫn về đi cày. Khi xướng danh, bạn bè thấy tên ông, đã cử người về tận làng báo cho ông biết thì thấy ông vẫn quần xắn trên đầu gối đang hì hụi cuốc đất. Lúc đó, ông mới vội thay quần áo chỉnh tề để lên kinh đô.

Năm 1478, hai mươi bảy tuổi, ông đỗ tiến sĩ. Tuy làm đến chức Thượng thư nhưng ông vẫn nổi tiếng là người tiết kiệm và liêm khiết.

(3) Tết Nguyên đán năm 2022, ảnh hưởng của dịch COVID-19 khiến việc tổ chức họp mặt, trao quà trực tiếp không diễn ra được nhưng hầu hết các tỉnh, thành phố ở miền Tây Nam Bộ đều linh hoạt bằng nhiều cách thức khác nhau để chuyển quà đến tận tay những người có hoàn cảnh khó khăn, đảm bảo mọi người, mọi nhà đều có Tết. Nhiều người ở những xã đảo xa xôi, biên giới bất ngờ nhận được những phần quà Tết nghĩa tình đã không khỏi rưng rưng xúc động. Đoàn thanh niên Công an tỉnh Kiên Giang không quản ngại khó khăn, vượt 100 km đường biển đến trao trực tiếp các túi an sinh (gồm gạo, mì, nước mắm, dầu ăn, trứng,...) hỗ trợ bà con ở huyện đảo Kiên Hải. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh An Giang phối hợp tổ chức hoạt động “đồng hành cùng phụ nữ biên cương” trao tặng một ngôi nhà “Mái ấm biên cương” cùng 30 suất quà cho phụ nữ vùng biên giới có hoàn cảnh khó khăn. Thành uỷ cần Thơ phát huy tinh thần tương thân, tương ái của dân tộc, thăm và chúc Tết các đồng chí thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và đặc biệt là chăm lo cho các gia đình có trẻ mồ côi do dịch COVID-19. Tỉnh Cà Mau cũng dành ngân sách 40 tỉ đồng cho hoạt động thăm, tặng quà người có công với cách mạng, hỗ trợ thêm khẩu phần ăn cho bệnh nhân nhiễm COVID đang điều trị, hộ nghèo, cận nghèo và đối tượng bảo trợ xã hội.

1/ Các thông tin trên nói về những truyền thống nào của dân tộc Việt Nam? Hãy chia sẻ hiểu biết của em về các truyền thống đó. Giá trị của những truyền thống ấy được thể hiện như thế nào?

2/ Em hãy kể tên những truyền thống khác của dân tộc Việt Nam và nêu giá trị của những truyền thống đó.

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Kỉ niệm 73 năm ngày Thương binh liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2020), lễ gặp mặt đại biểu 300 Mẹ Việt Nam Anh hùng toàn quốc diễn ra tại Hà Nội là chương trình nhằm tri ân sâu sắc công lao và những hi sinh của các Mẹ. Những năm qua, bên cạnh các chính sách ưu đãi của Đảng, Nhà nước, toàn xã hội cũng đã thể hiện lòng biết ơn bằng những việc làm thiết thực, như phong trào "Áo lụa tặng bà" của các cháu thiếu nhi cả nước, phong trào "Tấm chăn tặng mẹ" của các tổ chức, đoàn thể xã hội đến việc xây dựng Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, Nhà tình nghĩa,... Đặc biệt việc chăm lo, phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam Anh hùng đã trở thành một chính sách lớn của Đảng, Nhà nước. Đến nay, sau 25 năm thực hiện Pháp lệnh Quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam anh hùng", Đảng, Nhà nước đã phong tặng và truy tặng 139.275 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, trong đó hiện có 4.962 Mẹ còn sống đang được các cơ quan, tổ chức và gia đình phụng dưỡng.

(2) Những tấm bia tiến sĩ đầu tiên được dựng ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào năm Giáp Thìn (1484) đã mở đầu cho việc hình thành một quần thể di sản văn hoá quý báu của dân tộc. 82 tấm bia tiến sĩ được dựng là hình thức tôn vinh, lưu danh các nhà trí thức lớn cho các thế hệ sau chiêm ngưỡng và học tập. Đứng trước vườn bia Văn Miếu, mỗi người dân Việt Nam đều hãnh diện, tự hào về truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, đề cao trí thức. Khi xem, đọc các tấm bia tiến sĩ ở Văn Miếu, chúng ta có thể thấy được ý nghĩa, thông điệp mà người xưa gửi gắm, từ đó truyền cảm hứng cho nỗ lực vươn lên học tập, làm việc, trau dồi đạo đức theo gương các bậc hiền nhân.

1/ Em hãy nêu biểu hiện của lòng tự hào về những truyền thống dân tộc Việt Nam qua những thông tin trên.

2/ Em hãy nêu những việc học sinh cần làm để thể hiện lòng tự hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam.

3/ Em hãy chỉ ra những hành vi, việc làm tốt và chưa tốt của bản thân và những người xung quanh trong việc thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam.

1. Em tán thành quan điểm nào dưới đây? Vì sao?

a) Truyền thống dân tộc là những giá trị tốt đẹp, quý giá của đất nước.

b) Trong thời đại mở cửa, hội nhập quốc tế, truyền thống dân tộc không còn quan trọng nữa.

c) Nhờ có truyền thống, mỗi dân tộc mới có được bản sắc riêng.

d) Dân tộc Việt Nam có nhiều truyền thống tốt đẹp, đáng tự hào với bạn bè quốc tế.

2. Những thái độ, hành vi nào dưới đây thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam?

a) Tìm hiểu và giới thiệu với bạn bè quốc tế về nghệ thuật truyền thống của dân tộc như: chèo, tuồng, hát xẩm, đờn ca tài tử,...

b) Kính trọng và biêt ơn thây, cô giáo.

c) Lấn chiếm, xâm phạm các khu di tích lịch sử, khu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.

d) Tích cực tham gia các lễ hội truyền thống của quê hương.

e) Sáng tác các tác phẩm thơ ca, nhạc, hoạ,... ca ngợi những vị anh hùng dân tộc, ca ngợi vẻ đẹp của đất nước.

3. Em hãy nhận xét và đưa ra lời khuyên cho bạn trong những tình huống dưới đây:

a) Trên một diễn đàn thảo luận về truyền thống dân tộc, bạn K cho rằng truyền thống văn hoá của Việt Nam không có nhiều đặc sắc.

b) Nhà trường tổ chức cuộc thi “Tìm hiểu về truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam”, bạn N không muốn tham gia vì cho rằng học sinh chỉ nên tập trung cho việc học tập.

4. Hãy kể tên một số truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam và nêu những thái độ, việc làm phù hợp và không phù hợp với truyền thống đó theo bảng gợi ý dưới đây:

1. Em hãy cùng các bạn trong nhóm vẽ tranh giới thiệu về một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

2. Em hãy viết bài giới thiệu về thành công của một người Việt Nam đã làm rạng danh truyền thống dân tộc. Từ đó, em rút ra được bài học gì cho bản thân?