Giải bài tập - Kết nối tri thức với cuộc sống lớp 8

Em hãy đọc tiếp trường hợp của bạn Phương và trả lời câu hỏi:

Được mẹ hướng dẫn, Phương rủ bạn thân là Thuỷ cùng lập kế hoạch chi tiêu cho cá nhân theo từng bước.

Bước 1: Xác định mục tiêu và thời hạn thực hiện dựa trên nguồn lực hiện có

Đầu tiên, hai bạn xác định mục tiêu cân đối thu, chi từng tháng sao cho mức chi không vượt quá số tiền bố mẹ cho. Bên cạnh đó, hai bạn cùng đặt mục tiêu tiết kiệm được 50.000 đồng mỗi tháng để có một khoản tiền riêng chi cho những dịp đặc biệt.

Bước 2: Xác định các khoản cần chi

Hai bạn tiến hành ghi chép các khoản cần chi cá nhân bao gồm:

- Khoản chi cố định đáp ứng nhu cầu thiết yếu như: ăn sáng, mua nước uống, sửa xe khi bị hỏng, mua vở, bút,...

- Khoản chi cần thiết nhưng có thể linh hoạt: mua truyện, sách tham khảo, tiết kiệm dự phòng,...

- Khoản chi phát sinh: quà mừng sinh nhật, liên hoan bạn bè,...

Từ đó, xác định chính xác các định mức chi tiêu trong bản kế hoạch.

Bước 3: Thiết lập quy tắc thu, chi

Kế hoạch chi tiêu phải tuân thủ quy tắc cân đối thu, chi, các định mức chi không được vượt số tiền đang có. Mục tiêu tiết kiệm đòi hỏi phải thực hiện quy tắc: tiết kiệm chủ yếu dựa trên tiết giảm những khoản chi không thiết yếu, không cắt giảm các khoản chi thiết yếu làm ảnh hưởng đến sức khoẻ, kết quả học tập. Mỗi bạn tự xác định cho mình quy tắc phân chia thu nhập thành các khoản chi theo tỉ lệ nhất định.

Bước 4: Thực hiện kế hoạch chi tiêu 

Sau khi lập được kế hoạch, điều quan trọng là phải chi tiêu cho hợp lí để thực hiện đúng kế hoạch đã vạch ra. Hai bạn nhắc nhau phải cân nhắc thật kĩ trước khi bỏ tiền mua một món đồ nào đó, tự đặt cho mình câu hỏi, mình có thật sự cần nó không rồi sau đó đưa ra quyết định.

Bước 5: Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu

Hai bạn chia sẻ: Trong quá trình thực hiện kế hoạch chi tiêu phải kiểm soát việc chi tiêu. Nếu có lí do đột xuất phải chi quá mức đã định thì phải cắt giảm các khoản chi không thiết yếu để bù lại. Nếu nhu cầu thực tế có thay đổi, phải cập nhật và điều chỉnh kế hoạch.

a) Em hãy nêu các bước và những điều cần chú ý khi lập kế hoạch chi tiêu.

b) Hãy lập một kế hoạch chi tiêu cho bản thân và chia sẻ cách lập kế hoạch đó.

5. Em hãy gửi một thông điệp bày tỏ sự trân trọng thành quả lao động của người thân hoặc những người xung quanh.

Em hãy đọc câu ca dao dưới đây và trả lời câu hỏi:

“Dù cho đất đổi trời thay

Trăm năm vẫn giữ lòng ngay với đời”

1/ Ý nghĩa của câu ca dao trên là gì?

2/ Hãy nêu một số câu ca dao, tục ngữ khác về bảo vệ lẽ phải.

Bài hát “Đất nước trọn niềm vui” của nhạc sĩ Hoàng Hà có đoạn:

"Hội toàn thắng náo nức đất nước

Ta muốn bay lên, say ngắm sông núi hiên ngang

Ta muốn reo vang, hát ca muôn đời Việt Nam

Tổ quốc anh hùng!

Ôi quê hương dẫu bao lần giặc phá điêu tàn mà vẫn ngoan cường

Giành một ngày toàn thắng

Đẹp quá!...”

Em hãy cho biết lời bài hát thể hiện truyền thống nào của dân tộc Việt Nam.

Em hãy kể tên một số phong tục, tập quán đặc sắc của các dân tộc trên thế giới mà em biết.

Em hãy tìm những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ nói về lao động cần cù, sáng tạo và cho biết ý nghĩa của những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ đó.

Em hãy kể một số hoạt động góp phần bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên mà em biết.

Trong quá khứ, em đã từng đặt ra mục tiêu gì? Em đã làm gì để đạt được mục tiêu đó?

Hãy kể về một hành vi bạo lực gia đình mà em biết. Em có ý kiến gì về hành vi đó?

Giả sử em được mẹ đưa cho 150.000 đồng để mua thức ăn cho cả nhà trong một ngày. Em hãy nêu phương án thực hiện nhiệm vụ này và giải thích vì sao em chọn như vậy.

Hãy kể về một vụ tai nạn vũ khí, cháy, nổ, các chất độc hại mà em biết và nêu những việc nên làm để phòng, tránh tai nạn đó.

Em hãy kể một số hoạt động lao động mà em đã từng thực hiện ở gia đình, nhà trường hoặc cộng đồng và nêu ý nghĩa của các hoạt động đó.

1. Em hãy cùng các bạn lập kế hoạch và thực hiện một hoạt động lao động phù hợp với lứa tuổi (vệ sinh môi trường, trồng cây, giúp đỡ người neo đơn, gia đình bạn có hoàn cảnh khó khăn,...) và báo cáo kết quả với cả lớp.

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.

(2) Bùi Xương Trạch sinh năm 1451, người làng Thịnh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Là con một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ ông đã quen việc đồng áng. Bố mẹ cho đi học nhưng ông vẫn rất chăm làm. Khi đi bừa, ông đều mang sách buộc vào tay bừa để vừa bừa, vừa ôn bài. Nhà nghèo, không có tiền mua đèn thắp, đến mùa có đom đóm, ông bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng để lấy ánh sáng đọc sách.

Trong kì thi Hội, mỗi bài thi cách nhau mươi hôm, ông đều tranh thủ về nhà ôn thi và ra đồng cấy, không bỏ phí một ngày. Sau kì thi cuối, các thí sinh đều náo nức chờ đợi ngày yết bảng, riêng ông vẫn về đi cày. Khi xướng danh, bạn bè thấy tên ông, đã cử người về tận làng báo cho ông biết thì thấy ông vẫn quần xắn trên đầu gối đang hì hụi cuốc đất. Lúc đó, ông mới vội thay quần áo chỉnh tề để lên kinh đô.

Năm 1478, hai mươi bảy tuổi, ông đỗ tiến sĩ. Tuy làm đến chức Thượng thư nhưng ông vẫn nổi tiếng là người tiết kiệm và liêm khiết.

(3) Tết Nguyên đán năm 2022, ảnh hưởng của dịch COVID-19 khiến việc tổ chức họp mặt, trao quà trực tiếp không diễn ra được nhưng hầu hết các tỉnh, thành phố ở miền Tây Nam Bộ đều linh hoạt bằng nhiều cách thức khác nhau để chuyển quà đến tận tay những người có hoàn cảnh khó khăn, đảm bảo mọi người, mọi nhà đều có Tết. Nhiều người ở những xã đảo xa xôi, biên giới bất ngờ nhận được những phần quà Tết nghĩa tình đã không khỏi rưng rưng xúc động. Đoàn thanh niên Công an tỉnh Kiên Giang không quản ngại khó khăn, vượt 100 km đường biển đến trao trực tiếp các túi an sinh (gồm gạo, mì, nước mắm, dầu ăn, trứng,...) hỗ trợ bà con ở huyện đảo Kiên Hải. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh An Giang phối hợp tổ chức hoạt động “đồng hành cùng phụ nữ biên cương” trao tặng một ngôi nhà “Mái ấm biên cương” cùng 30 suất quà cho phụ nữ vùng biên giới có hoàn cảnh khó khăn. Thành uỷ cần Thơ phát huy tinh thần tương thân, tương ái của dân tộc, thăm và chúc Tết các đồng chí thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và đặc biệt là chăm lo cho các gia đình có trẻ mồ côi do dịch COVID-19. Tỉnh Cà Mau cũng dành ngân sách 40 tỉ đồng cho hoạt động thăm, tặng quà người có công với cách mạng, hỗ trợ thêm khẩu phần ăn cho bệnh nhân nhiễm COVID đang điều trị, hộ nghèo, cận nghèo và đối tượng bảo trợ xã hội.

1/ Các thông tin trên nói về những truyền thống nào của dân tộc Việt Nam? Hãy chia sẻ hiểu biết của em về các truyền thống đó. Giá trị của những truyền thống ấy được thể hiện như thế nào?

2/ Em hãy kể tên những truyền thống khác của dân tộc Việt Nam và nêu giá trị của những truyền thống đó.

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Nhật Bản thuộc châu Á, là quốc gia hàng đầu thế giới về công nghệ. Người Nhật nổi tiếng với tính kỉ luật, chăm chỉ lao động, trung thành và thượng võ, luôn đúng giờ trong mọi hoàn cảnh. Những đức tính này giúp đất nước Nhật Bản ngày càng vững mạnh hơn. Võ sĩ Sa-mu-rai chính là biểu tượng của những đức tính này. Món ăn truyền thống của Nhật Bản là su-si - món cơm trộn giấm dùng chung với hải sản hoặc rau củ. Trang phục truyền thống của Nhật Bản là ki-mô-nô, được mặc trong các dịp lễ hội và những ngày đặc biệt. Đất nước Nhật Bản còn được gọi là xứ sở hoa anh đào với lễ hội hoa anh đào rực rỡ.

(2) Nga là quốc gia có diện tích lớn nhất thế giới, trải dài cả hai lục địa Á-Âu với hơn 160 nhóm sắc tộc khác nhau, trong đó người Nga chiếm khoảng 80% dân số. Món ăn truyền thống của Nga là cháo ka-sa, nấu từ hạt ngũ cốc; ka-sa có nhiều loại khác nhau theo độ tuổi người dùng. Ngoài cháo ka-sa, còn có món bánh mì đen rất thân thuộc với người Nga, đến mức có câu nói “Ka-sa là mẹ chúng ta, còn bánh mì đen là cha ruột”. Do có nhiều dân tộc nên trang phục truyền thống Nga cũng đa dạng nhưng đều có một điểm chung là màu sắc rực rỡ, lộng lẫy. Nước Nga có nhiều lễ hội đặc sắc gắn liền với sinh hoạt mùa màng, nổi tiếng nhất là lễ hội tiễn mùa đông để cầu mong mùa đông mau qua, mùa xuân nhanh tới.

(3) Ni-giê-ri-a là nước đông dân nhất châu Phi, với hơn 250 bộ tộc cùng chung sống, tạo nên nền văn hoá rất phong phú và đa dạng. Quốc gia này có tới 521 hệ ngôn ngữ khác nhau, trong đó có 510 ngôn ngữ dùng trong đời sống hằng ngày. Ẩm thực Ni-giê-ri-a sử dụng nhiều gia vị thảo dược và dầu cọ để tạo ra các món ăn có hương vị đậm đà. Đặc biệt, ớt là gia vị không thể thiếu. Món ăn nổi tiếng là cơm giô-lốp, nấu từ gạo, cà chua, hành và ớt, “cay và nóng hơn cả Mặt Trời”. Vì có nhiều bộ tộc nên Ni-giê-ri-a cũng có nhiều trang phục truyền thống với điểm chung là đều sử dụng màu sắc sặc sỡ, mặc kèm nhiều phụ kiện và trang sức. Ni-giê-ri-a cũng là nơi có nhiều lễ hội độc đáo như lễ hội hoá trang, lễ hội bắt cá, đặc biệt là lễ hội khoai lang, diễn ra vào cuối mùa mưa. Người dân sẽ ăn những món làm từ khoai lang rồi cùng ca hát, nhảy múa, cầu cho mùa vụ mới bội thu.

a) Em hãy nêu những biểu hiện của sự đa dạng dân tộc và các nền văn hoá của Nhật Bản, Nga và Ni-giê-ri-a (về ẩm thực, trang phục, lễ hội,...) qua các thông tin trên.

b) Hãy nêu thêm một số biểu hiện của sự đa dạng dân tộc và các nền văn hoá khác trên thế giới mà em biết?

Em hãy đọc câu chuyện, quan sát tranh và trả lời câu hỏi:

MỘT TẤM GƯƠNG LAO ĐỘNG CẦN CÙ, SÁNG TẠO

Niu-tơn (1642 - 1727) là nhà vật lí, thiên văn học, toán học thiên tài, được mệnh danh là nhà khoa học vĩ đại và có tầm ảnh hưỏng rất [ỏn trong lịch sử. Suốt cuộc đời của mình, ông đã không ngừng lao động, tìm tòi, sáng tạo và đóng góp cho khoa học, phục vụ cho sự tiến bộ của xã hội với những phát minh kiệt xuất như: định luật vạn vật hấp dẫn, ba định luật về chuyển động, phép tính vi phân, tích phân, kính viễn vọng phản xạ, đồng hồ mặt trời,... Vốn là người say mê nghiên cứu khoa học, hằng ngày ông thường giam mình trong phòng làm việc để đọc sách, loay hoay đục đẽo và chế tạo nhiều thứ. Có lần đến nhà dược sĩ Cờ-lác, ông xin được một chiếc hộp xinh xắn, về nhà, ông cặm cụi đến quên ăn, quên ngủ để tạo ra được một chiếc đồng hồ nước.

Là người yêu thích Toán học, Niu-tơn đã bỏ ra hai mươi năm lao động, cật íực để hoàn thành cuốn “Các nguyên lí Toán học của Triết học Tự nhiên”. Có thể nói mỗi câu chữ, mỗi trang sách đều là m ột phần trái tim, khối óc của ông.

1/ Hãy nêu những biểu hiện cần cù, sáng tạo trong lao động của Niu-tơn qua câu chuyện trên.

2/ Các bạn học sinh trong tranh đã lao động như thế nào, sáng tạo ra sao để chế tạo được rô-bốt?

3/ Em hiểu thế nào là lao động cần cù, sáng tạo? Hãy nêu các biểu hiện của cần cù, sáng tạo trong lao động.

4/ Em học hỏi được điều gì từ những tấm gương lao động cần cù, sáng tạo trên?

Em hãy đọc câu chuyện dưới đây và trả lời câu hỏi:

SỰ TRUNG THỰC HAY LÀ TÌNH BẠN

Một lần, chánh án Pe-rin Lao-ri chủ trì phiên toà tại Mi-xi-xi-pi – nơi ông sinh sống thuở ấu thơ. Ông đã kết tội và tuyên án phạt tiền con trai của một goá phụ – người bạn rất thân thiết thời tiểu học của ông.

Khi phiên toà kết thúc, ông nhận được lá thư từ người mẹ. Bà van xin ông hãy vì tình thân thuở ấu thơ giữa họ mà tha thứ cho con trai bà. Bà giải thích rằng, hiện tại bà là một goá phụ cùng đàn con với cuộc sống hằng ngày hết sức chật vật. Nếu cộng thêm số tiền phạt đứa con trai biếng nhác và quậy phá thì đó quả là gánh nặng quá lớn đối với bà.

Pe-rin Lao-ri vẫn ký vào tờ giấy buộc thi hành án của toà. Nhưng trong lá thư viết cho người bạn cũ, ông thừa nhận lá thư của bà đã có tác động rất lớn đến ông. Và có lúc ông đã lưỡng lự giữa sự trung thực của bổn phận và tình cảm bạn bè. Nếu tha bổng mà không phạt tiền con trai bà, ông đã vi phạm lời hứa là sẽ nêu cao pháp luật và như vậy công lý sẽ bị tổn thương. Nhưng kèm theo bức thư, ông đã gửi cho bà một tấm séc bằng tiền của mình, đủ để cho bà nộp phạt và thanh toán án phí. Kết thúc bức thư, ông viết: “Tôi rất vui mừng khi gửi cho bạn tấm séc này vì nó cho tôi cơ hội để thể hiện sự công bằng cũng như sự cảm thông của mình”.

(Theo Phan Thế Phiệt, Chuyện Đông Tây kim cổ,
NXB Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 2004)

1/ Chánh án Pe-rin Lao-ri đã làm gì khi nhận được lá thư của người bạn thời thơ ấu? Việc làm đó của ông có ý nghĩa gì?

2/ Theo em, thế nào là bảo vệ lẽ phải?

3/ Nêu lí do của sự cần thiết phải bảo vệ lẽ

Em hãy đọc thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Báo cáo hiện trạng môi trường Quốc gia giai đoạn 2016 - 2020 đã chỉ ra những ảnh hưởng to lớn của ô nhiễm môi trường đối với sức khỏe con người. Báo cáo Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu (IMHE, 2017) đã chỉ ra các yếu tố nguy cơ gây tử vong và tàn tật tại Việt Nam, trong đó ô nhiễm môi trường không khí đứng thứ 6, tăng 1 bậc so với năm 2007, đứng sau các nguyên nhân như cao huyết áp, đường huyết, hút thuốc và sử dụng rượu bia. Theo cập nhật mới nhất năm 2019, ô nhiễm không khí đã tăng thêm 1 bậc, lên thứ 5 trong bảng xếp hạng về nguy cơ gây tử vong và bệnh tật tại Việt Nam (IMHE, 2019).

Ô nhiễm không khí, đặc biệt là ô nhiễm bụi mịn, đang trở thành vấn đề của các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Việc phơi nhiễm với hàm lượng bụi cao trong không khí, đặc biệt là bụi mịn, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như nhiễm khuẩn cấp tính đường hô hấp dưới, đột quỵ, đau tim, bệnh tắc nghẽn phổi mãn tính và ung thư phổi.

Khí thải từ hoạt động giao thông và hoạt động công nghiệp chứa nhiều thành phần độc hại như CO, NO2… có thể gây ung thư hoặc gây kích thích. Một số chất độc khác còn có thể ngấm vào máu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe con người.

Ảnh hưởng của ô nhiễm nguồn nước đối với sức khỏe con người thông qua việc uống nước bị ô nhiễm hay ăn các loại rau quả, thủy hải sản được nuôi trồng trong nước bị ô nhiễm,… gây nên một số bệnh như: các bệnh về đường tiêu hóa, bệnh giun sán, các bệnh do muỗi truyền, các bệnh về mắt, ngoài da,…

Ô nhiễm đất không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và chất lượng nông sản mà còn ảnh hưởng tới sức khỏe con người và động vật thông qua chuỗi thức ăn.

Vì vậy, để bảo vệ sức khỏe của chúng ta và thế hệ tương lai, mỗi người cần có ý thức bảo vệ môi trường bằng những hành động cụ thể.

1/ Môi trường bị ô nhiễm đã ảnh hưởng tới động, thực vật và con người như thế nào? Em hãy lấy thêm ví dụ minh chứng cho việc ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường tới đời sống và sản xuất của con người.

2/ Theo em, việc bảo vệ môi trường cần thiết như thế nào đối với cuộc sống của người dân và mỗi quốc gia?

Em hãy quan sát các bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

1/ Em hãy cho biết các bạn trong mỗi bức tranh có mong muốn gì. Các bạn có xác định khoảng thời gian để thực hiện mong muốn đó không? Từ đó, em hãy cho biết thế nào là mục tiêu cá nhân.

2/ Em hãy phân loại các mục tiêu nói trên theo thời gian (ngắn hạn, dài hạn) và theo lĩnh vực:

- Phát triển bản thân;

- Gia đình và bạn bè;

- Tài chính cá nhân;

- Sức khoẻ;

- Học tập và nghề nghiệp;

- Trao tặng và cống hiến xã hội.

Em hãy đọc các trường hợp và thông tin dưới đây để trả lời câu hỏi:

(1) Bố bạn P chơi lô đề, cờ bạc nên gia đình ngày càng khó khăn. Bố P cũng trở nên cục cằn, thô bạo hơn. Nhiều lần trong bữa ăn, ông mượn rượu để đánh mắng mẹ con bạn vô cớ khiến không khí gia đình trở nên nặng nề. Có lần, mẹ con bạn P bị đánh và bị đuổi ra khỏi nhà.

(2) Những tháng ngày hạnh phúc của gia đình bạn H chấm dứt khi bố bạn kinh doanh thua lỗ. Mẹ bạn thường xuyên cằn nhằn về những khó khăn kinh tế và chê bố bạn kém cỏi so với hàng xóm, bạn bè. Dần dần, bố H im lặng như một cái bóng trong nhà khiến không khí gia đình ngày càng trở nên nặng nề, ngột ngạt.

(3) Bác T có hai người con. Con cả bị bại liệt nên tâm trí và thân thể không được bình thường. Bao nhiêu hi vọng bác dành cho anh K – người con trai thứ hai. Anh K học giỏi, thành đạt, lấy vợ và ở lại thành phố. Vợ chồng bác bán đất ở quê mua nhà trên phố để ở cùng vợ chồng anh. Anh K được đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và ngôi nhà. Một thời gian sau, mâu thuẫn phát sinh, vợ chồng anh K đối xử tệ bạc với bố mẹ và anh cả. Hai bác phải đưa người con cả về quê ở nhờ nhà họ hàng.

(4) Chị Y, 40 tuổi, sức khỏe yếu, đã có hai con gái lớn nên không muốn sinh thêm con. Tuy nhiên, do chồng chị thúc giục, ép buộc, đe dọa nên chị buộc phải sinh con thứ ba. Trong quá trình mang thai, chị luôn căng thẳng, mệt mỏi cả về thể chất lẫn tinh thần.

(5) Theo số liệu thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong giai đoạn 2009 – 2020, số vụ bạo lực gia đình được phát hiện trên cả nước là 318.647 vụ. Số vụ bạo lực gia đình giảm dần qua các năm: năm 2009 là 53.206 vụ, giảm xuống còn 19.274 vụ trong năm 2015 và 7.831 vụ trong năm 2020. Riêng năm 2020, số vụ bạo lực thể chất là 4.198 vụ, bạo lực tinh thần là 3.100 vụ, bạo lực kinh tế là 582 vụ, bạo lực tình dục là 99 vụ.

Bạo lực gia đình đã gây nên những hậu quả nặng nề, đặc biệt là đối với phụ nữ và trẻ em. Tính trung bình, phụ nữ bị chồng bạo lực thể xác và/hoặc tình dục mất khoảng 26% thu nhập hằng năm cho các khoản chi phí liên quan đến bạo lực.

1/ Em hãy nêu những hình thức bạo lực gia đình trong các trường hợp trên. Hãy kể thêm những hình thức bạo lực gia đình khác mà em biết.

 2/ Bạo lực gia đình gây ra tác hại gì cho cá nhân, gia đình và xã hội?

Em hãy đọc trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

Lên lớp 8, bạn Phương được mẹ giao nhiệm vụ đi chợ, mua sắm các vật dụng cần thiết cho gia đình. Mẹ đưa một khoản tiền để chi tiêu trong một tuần và hướng dẫn bạn lên kế hoạch cụ thể mỗi khi mua sắm, tránh chi tiêu tùy tiện. Những ngày đầu, bạn nghĩ mỗi ngày chỉ mua vài thứ, không cần phải lập kế hoạch nên thích gì mua nấy, khiến sinh hoạt gia đình đảo lộn vì những thứ thiết yếu như rau, quả, thịt, trứng thì thiếu nhưng nước ngọt, bánh kem, khoai tây chiên thì lại nhiều. Mới năm ngày mà Phương đã tiêu hết tiền, phải xin mẹ thêm để đi chợ.

1/ Việc bạn Phương chi tiêu tùy tiện đã dẫn đến khó khăn gì trong cuộc sống gia đình? Nếu mẹ không có đủ tiền để đưa thêm thì điều gì sẽ xảy ra?

2/ Em hãy dự đoán những khó khăn có thể xảy ra nếu Phương tiếp tục chi tiêu tùy tiện như vậy.

3/ Em hãy nêu lí do cần phải lập kế hoạch chi tiêu.

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp và quan sát các bức tranh dưới đây để trả lời câu hỏi:

(1) Bố mẹ đi vắng, bạn M dùng ấm điện để đun nước nhưng mải chơi bỏ quên khiến ấm chập điện bốc cháy. Ngọn lửa nhanh chóng lan ra nhiều đồ đạc trong nhà khiến bạn rất sợ hãi. Sau đó, đám cháy đã được lực lượng cứu hỏa và người dân xung quanh dập tắt. Tuy nhiên, nhiều tài sản có giá trị trong nhà đã bị thiêu rụi, bản thân bạn M cũng bị ngạt khói và bỏng 30% cơ thể.

(2) Gia đình ông C làm nghề thu mua phế liệu, trong đó có cả bom, đạn,... từ thời chiến tranh còn sót lại. Một lần, ông C cùng con trai đang cưa bom để lấy sắt thì bất ngờ quả bom phát nổ. Vụ nổ đã cướp đi sinh mạng của người con trai và một cháu bé đang chơi gần đó. Ông C cũng bị thương nặng.

(3) Theo thống kê của Bộ Y tế, từ ngày 18-6-2022 đến ngày 17-7-2022, cả nước xảy ra 13 vụ ngộ độc thực phẩm làm 85 người ngộ độc. Trong đó, có 5 vụ ngộ độc do độc tố tự nhiên, 2 vụ ngộ độc do vi sinh vật và 5 vụ ngộ độc chưa xác định được nguyên nhân. Trong 7 tháng đầu năm 2022, cả nước xảy ra 27 vụ ngộ độc thực phẩm làm 357 người ngộ độc, 2 người tử vong.

1/ Các thông tin, trường hợp trên đề cập đến những loại tai nạn nào? Theo em, còn có những loại tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại nào khác?

2/ Hành vi của một số nhân vật trong các bức tranh trên có nguy cơ dẫn đến những tai nạn gì? Hãy kể thêm một số nguy cơ khác mà em biết.

3/ Trong các thông tin, trường hợp trên, tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại đã gây ra những hậu quả gì? Hãy kể thêm một số hậu quả khác do tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại gây ra.

Em hãy đọc thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Năm 1769, một thực nghiệm viên của trường đại học ở Luân Đôn là Giêm Oát đã sáng chế ra máy hơi nước. Đến năm 1784, ông hoàn thiện phát minh này, trở thành động cơ nhiệt vạn năng chạy bằng than và nước. Việc hoàn thiện và sử dụng máy hơi nước trong sản xuất đã đem lại một sự chuyển biến lớn: tạo ra nguồn động lực mới làm giảm nhẹ sức lao động cơ bắp của con người, tạo điều kiện cho sự chuyển đổi từ lao động thủ công sang sử dụng máy móc. Đây là yếu tố cơ bản của công nghiệp hoá, đánh dấu bước nhảy vọt cách mạng trong lịch sử sản xuất của nhân loại, đưa con người từ nền văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp.

Đến đầu thế kỉ XIX, ở nước Anh, việc sử dụng máy hơi nước trở nên phổ biến trong các nhà máy. Do nguồn động lực mới là sức hơi nước, tổ chức sản xuất theo công trường thủ công hay công xưởng nhỏ không còn phù hợp nữa và được thay thế bằng các nhà máy. Nhờ vậy, việc sản xuất các vật phẩm đơn chiếc dần được thay thế bằng sản xuất hàng hoá theo tiêu chuẩn chung về chất lượng và mẫu mã. Quy mô sản xuất lớn được hình thành, sản lượng hàng hoá ngày càng tăng cao.

Trên cơ sở sử dụng rộng rãi máy hơi nước, ngành giao thông vận tải cũng có bước chuyển biến lớn. Từ đầu thế kỉ XIX, tàu thuỷ và xe lửa xuất hiện với đầu máy chạy bằng hơi nước. Hệ thống đường sắt phát triển nhanh, mở rộng khả năng vận chuyển, nối liền các thành thị, các trung tâm công thương nghiệp. Nhờ đó, kinh tế phát triển mạnh, các thành phố trở nên sầm uất, thị trường thế giới nhộn nhịp.

1/ Trong thông tin trên, việc lao động của Giêm Oát đã mang lại ý nghĩa gì?

2/ Hãy phân tích tầm quan trọng của lao động đối với đời sống con người.

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Kỉ niệm 73 năm ngày Thương binh liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2020), lễ gặp mặt đại biểu 300 Mẹ Việt Nam Anh hùng toàn quốc diễn ra tại Hà Nội là chương trình nhằm tri ân sâu sắc công lao và những hi sinh của các Mẹ. Những năm qua, bên cạnh các chính sách ưu đãi của Đảng, Nhà nước, toàn xã hội cũng đã thể hiện lòng biết ơn bằng những việc làm thiết thực, như phong trào "Áo lụa tặng bà" của các cháu thiếu nhi cả nước, phong trào "Tấm chăn tặng mẹ" của các tổ chức, đoàn thể xã hội đến việc xây dựng Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, Nhà tình nghĩa,... Đặc biệt việc chăm lo, phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam Anh hùng đã trở thành một chính sách lớn của Đảng, Nhà nước. Đến nay, sau 25 năm thực hiện Pháp lệnh Quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam anh hùng", Đảng, Nhà nước đã phong tặng và truy tặng 139.275 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, trong đó hiện có 4.962 Mẹ còn sống đang được các cơ quan, tổ chức và gia đình phụng dưỡng.

(2) Những tấm bia tiến sĩ đầu tiên được dựng ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào năm Giáp Thìn (1484) đã mở đầu cho việc hình thành một quần thể di sản văn hoá quý báu của dân tộc. 82 tấm bia tiến sĩ được dựng là hình thức tôn vinh, lưu danh các nhà trí thức lớn cho các thế hệ sau chiêm ngưỡng và học tập. Đứng trước vườn bia Văn Miếu, mỗi người dân Việt Nam đều hãnh diện, tự hào về truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, đề cao trí thức. Khi xem, đọc các tấm bia tiến sĩ ở Văn Miếu, chúng ta có thể thấy được ý nghĩa, thông điệp mà người xưa gửi gắm, từ đó truyền cảm hứng cho nỗ lực vươn lên học tập, làm việc, trau dồi đạo đức theo gương các bậc hiền nhân.

1/ Em hãy nêu biểu hiện của lòng tự hào về những truyền thống dân tộc Việt Nam qua những thông tin trên.

2/ Em hãy nêu những việc học sinh cần làm để thể hiện lòng tự hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam.

3/ Em hãy chỉ ra những hành vi, việc làm tốt và chưa tốt của bản thân và những người xung quanh trong việc thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam.

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Nen-Xơn Man-đê-la (1918 - 2013) là người đã dành cả cuộc đời đưa đất nước Nam Phi thoát khỏi chế độ phân biệt chủng tộc A-pác-thai để trở thành nước dân chủ đa chủng tộc. Thời niên thiếu, ông thường được nghe chuyện về các anh hùng của nhân dân châu Phi chống lại sự xâm lược của người da trắng. Đây chính là động lực thôi thúc ông đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng người da màu. Sau khi tốt nghiệp đại học, ông đã tham gia Đại hội Dân tộc Phi (ANC) để đấu tranh cho quyền lợi người da đen ở Nam Phi. ông phải ở trong tù 27 năm vì hoạt động chống chế độ phân biệt chủng tộc. Cuối cùng, ông cũng được trả tự do và trở thành Tổng thống trong một cuộc bầu cử tự do đầu tiên của người da màu Nam Phi. Dưới sự lãnh đạo của ông, Nam Phi đã từng bước phá bỏ thành trì của nạn phân biệt chủng tộc. Bằng sức mạnh của lòng vị tha và tinh thần hoà giải, ông đã hàn gắn hố sâu mâu thuẫn sắc tộc, mở ra kỉ nguyên mới cho Nam Phi sau nhiều năm xung đột. Đánh giá cao những cống hiến của ông, Đại Hội đồng Liên hợp quốc đã lấy ngày sinh của ông (18-7) làm “Ngày Quốc tế Man-đê-la”, nhằm tập hợp tình đoàn kết của cộng đồng thế giới trong việc gìn giữ các giá trị của tự do và công lí.

(2) Công ước quốc tế về đa dạng văn hoá năm 2001 (trích)

Điều 1. [...] Đa dạng văn hoá chính là tài sản chung của nhân loại và nó cần được công nhận, khẳng định vì quyền lợi của các thế hệ hiện tại và tương lai.

Điều 3. Đa dạng văn hoá là một nhân tố phát triển. Đa dạng văn hoá mang đến nhiều cơ hội lựa chọn hơn cho tất cả mọi người; nó là một trong những căn nguyên của phát triển, được hiểu không chỉ dưới góc độ tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà còn được hiểu như một phương tiện đạt được sự tồn tại mãn nguyện hơn về trí tuệ, tình cảm, đạo đức cũng như tinh thần.

1/ Nen-xơn Man-đê-la đã làm gì để chống lại chế độ phân biệt chủng tộc? Những việc làm đó có ý nghĩa như thế nào đối với dân tộc Nam Phi?

2/ Em hiểu ý nghĩa của việc tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới như thế nào qua các thông tin trên?

Em hãy quan sát các hình ảnh dưới đây và trả lời câu hỏi:

1/ Hãy chỉ ra những lời nói, việc làm thể hiện bảo vệ lẽ phải trong những bức tranh trên.

2/ Theo em, học sinh cần làm gì để bảo vệ lẽ phải?

Em hãy đọc thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Theo Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO), rừng có 5 vai trò chính gồm: nuôi dưỡng đất, lưu trữ các-bon, cung cấp thực phẩm lành mạnh cho hàng triệu người, điều tiết nước và là nhà của khoảng 80% các giống loài sống trên cạn. Quản lí rừng bền vững kết hợp sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên từ rừng là cách tốt nhất chống lại sự biến đổi khí hậu và đóng góp vào sự thịnh vượng, hạnh phúc của các thế hệ hiện tại và tương lai. Ở Việt Nam, chất lượng rừng tự nhiên vẫn chưa cao, rừng phòng hộ chưa phát huy đầy đủ chức năng, tỉ lệ cây xanh/người dân đô thị và nhiều khu vực nông thôn vẫn còn thấp. Tại các đô thị lớn của Việt Nam, tỉ lệ cây xanh/người chỉ ở mức từ 2 - 3 m²/người, bằng 1/5 đến 1/10 so với trung bình thế giới. Việc phục hồi và quản lí rừng bền vững không chỉ giúp giải quyết các vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu và đa dạng sinh học, mà còn mang đến tiềm năng sản xuất hàng hóa và dịch vụ để phát triển bền vững, thúc đẩy hoạt động kinh tế, tạo việc làm và cải thiện cuộc sống. Về sử dụng đất, thay đổi sử dụng đất và lâm nghiệp dự kiến sẽ đóng góp vào việc giảm nhẹ phát thải khí nhà kính từ 9,3 - 21,2 triệu tấn CO2 thông qua các giải pháp: bảo vệ, bảo tồn và sử dụng bền vững rừng và đất lâm nghiệp; trồng rừng, phát triển rừng; khoanh nuôi phục hồi rừng tự nhiên;...

(Theo Tổng cục Thống kê,
“Khôi phục rừng: con đường dẫn tới khôi phục kinh tế và hạnh phúc”, ngày 5 - 5 - 2021)

1/ Em hãy cho biết tài nguyên rừng có vai trò như thế nào đối với cuộc sống của con người.

2/ Theo em, việc bảo vệ và khai thác hợp lí tài nguyên thiên nhiên có ý nghĩa như thế nào đối với cuộc sống của người dân và sự phát triển của mỗi quốc gia?

Em hãy đọc các trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Bạn Hùng chưa biết bơi nên mỗi khi đi biển cùng gia đình hay bạn bè, Hùng đều rụt rè và ngại xuống nước. Bạn rất muốn biết bơi nhưng vẫn chưa làm được. Hè năm nay, Hùng đặt mục tiêu sẽ học bơi để biết bơi. Hùng xin bố đăng ký cho một lớp học bơi và còn rủ thêm một người bạn học cùng để nhắc nhở và hỗ trợ nhau tập luyện. Sau ba tháng hè, Hùng đã biết bơi và thấy tự tin hơn mỗi khi đi biển.

(2) Năm học trước, bạn Bình không có mục tiêu gì cụ thể, cũng không chú tâm học tập. Kết thúc năm học, Bình chỉ có kết quả học tập ở mức Đạt. Năm nay, Bình quyết tâm thay đổi. Ngay từ đầu năm học, bạn đã đặt mục tiêu rõ ràng là sẽ tập trung học tập để đạt kết quả loại Tốt. Để thực hiện mục tiêu đó, trên lớp Bình tập trung nghe giảng, tích cực phát biểu, lập nhóm học tập cùng các bạn. Ở nhà, bạn tự giác làm hết các bài tập trong sách, đọc thêm nhiều loại sách tham khảo,... Nhờ có mục tiêu rõ ràng và quyết tâm thực hiện, đến cuối năm học, tổng kết các môn học của Bình đạt loại Tốt.

1/ Em hãy cho biết việc có một mục tiêu rõ ràng đã mang lại kết quả như thế nào cho các bạn trong những trường hợp trên.

2/ Theo em, vì sao phải xác định mục tiêu cá nhân?

Em hãy đọc thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022

Điều 3. Hành vi bạo lực gia đình (trích)

1. Hành vi bạo lực gia đình bao gồm:

a) Hành hạ, ngược đãi, đánh đập, đe doạ hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tính mạng;

b) Lăng mạ, chì chiết hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm;

c) Cưỡng ép chứng kiến bạo lực đối với người, con vật nhằm gây áp lực thường xuyên về tâm lí;

d) Bỏ mặc, không quan tâm, không nuôi dưỡng, chăm sóc thành viên gia đình là trẻ em, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, người khuyết tật, người không có khả năng tự chăm sóc; không giáo dục thành viên gia đình là trẻ em;

đ) Kì thị, phân biệt đối xử về hình thể, giới, giới tính, năng lực của thành viên gia đình;

i) Cưỡng ép tảo hôn, kết hôn, li hôn hoặc cản trở kết hôn, li hôn hợp pháp;

m) Cưỡng ép mang thai, phá thai, lựa chọn giới tính thai nhi;

n) Chiếm đoạt, huỷ hoại tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình;...

Điều 5. Các hành vi bị nghiêm cấm trong phòng, chống bạo lực gia đình (trích)

1. Hành vi bạo lực gia đình quy định tại Điều 3 của Luật này.

2. Kích động, xúi giục, lôi kéo, dụ dỗ, giúp sức, cưỡng ép người khác thực hiện hành vi bạo lực gia đình.

3. Sử dụng, truyền bá thông tin, tài liệu, hình ảnh, âm thanh nhằm kích động bạo lực gia đình.

4. Trả thù, đe doạ trả thù người giúp đỡ người bị bạo lực gia đình, người phát hiện, báo tin, tố giác, ngăn chặn hành vi bạo lực gia đình.

Điều 9. Quyền và trách nhiệm của người bị bạo lực gia đình (trích)

1. Người bị bạo lực gia đình có các quyền sau đây:

a) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền bảo vệ sức khoẻ, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp khác có liên quan đến hành vi bạo lực gia đình;

b) Yêu cầu cơ quan, cá nhân có thẩm quyền áp dụng biện pháp ngăn chặn, bảo vệ, hỗ trợ theo quy định của Luật này;

c) Được bố trí nơi tạm lánh, giữ bí mật về nơi tạm lánh và thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo quy định của Luật này và pháp luật có liên quan;

d) Được cung cấp dịch vụ y tế, tư vấn tâm lí, kĩ năng ứng phó với bạo lực gia đình, trợ giúp pháp lí và trợ giúp xã hội theo quy định của pháp luật.

2. Người bị bạo lực gia đình, người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật của người bị bạo lực gia đình có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời thông tin liên quan đến hành vi bạo lực gia đình khi có yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.

Điều 10. Trách nhiệm của người có hành vi bạo lực gia đình (trích)

1. Người có hành vi bạo lực gia đình có trách nhiệm sau đây:

a) Chấm dứt hành vi bạo lực gia đình;

b) Chấp hành yêu cầu, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền khi áp dụng biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn, bảo vệ, hỗ trợ và xử lí vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình;

c) Kịp thời đưa người bị bạo lực gia đình đi cấp cứu, điều trị, chăm sóc; trừ trường hợp người bị bạo lực gia đình, người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật của người bị bạo lực gia đình từ chối;

d) Bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả do mình gây ra cho người bị bạo lực gia đình, người tham gia phòng, chống bạo lực gia đình và tổ chức, cá nhân khác.

Điều 41. Xử lí vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình (trích)

1. Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lí kỉ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Trong các trường hợp ở mục 1, em hãy cho biết ai vi phạm, ai là nạn nhân của hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình.

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

[1]

1/ Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2013)

Điều 13. Các hành vi bị nghiêm cấm (trích)

1. Cố ý gây cháy, nổ làm tổn hại đến tính mạng, sức khỏe con người; gây thiệt hại tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân; ảnh hưởng xấu đến môi trường, an ninh và trật tự an toàn xã hội.

2. Cản trở các hoạt động phòng cháy và chữa cháy; chống người thi hành nhiệm vụ phòng cháy và chữa cháy.

3. Lợi dụng phòng cháy và chữa cháy để xâm hại tính mạng, sức khỏe con người; xâm phạm tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức và cá nhân.

4. Báo cháy giả.

4a. Không báo cháy khi có điều kiện báo cháy; trì hoãn việc báo cháy.

5. Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép chất nguy hiểm về cháy, nổ.

5a. Mang hàng và chất dễ cháy, nổ trái phép vào nơi tập trung đông người.

2/ Luật Hóa chất năm 2007

Điều 7. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hóa chất (trích)

1. Sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, cất giữ, sử dụng, gửi, cho, tặng hóa chất nguy hiểm trái quy định.

2. Sử dụng hóa chất không thuộc danh mục được phép sử dụng, hóa chất không bảo đảm tiêu chuẩn, chất lượng, vượt quá hàm lượng cho phép để sản xuất và bảo quản thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thức ăn gia súc, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, sản phẩm hóa chất tiêu dùng.

3. Sử dụng hóa chất độc để săn bắt động vật, thực hiện các hành vi xâm hại đến sức khỏe con người, tài sản và môi trường.

3/ Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2017

Điều 5. Các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ và công cụ hỗ trợ (trích)

1. Cá nhân sở hữu vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, trừ vũ khí thô sơ là hiện vật để trưng bày, triển lãm, đồ gia bảo.

2. Nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sửa chữa, sử dụng trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ hoặc chi tiết, cụm chi tiết để lắp ráp vũ khí, công cụ hỗ trợ.

3. Chiếm đoạt, mua bán, trao đổi, tặng, cho, gửi, mượn, cho mượn, thuê, cho thuê, cầm cố phế liệu, phế phẩm vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ.

4. Che giấu, không tố giác, giúp người khác chế tạo, sản xuất, mang, mua bán, sửa chữa, xuất khẩu, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép hoặc hủy hoại vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ.

5. Đào bới, tìm kiếm, thu gom trái phép vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; phế liệu, phế phẩm vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ.

[2] Gần Tết, anh D được anh X rủ cùng mua vật liệu về nhà tự làm pháo. Tuy nhiên, anh D thấy việc đó quá nguy hiểm nên đã từ chối. Anh cũng khuyên anh X không nên làm pháo.

[3] Ngày 24 - 9 - 2022, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Kiên Giang đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, ra lệnh bắt tạm giam 10 đối tượng trong đường dây chế tạo, tàng trữ, mua bán vũ khí, công cụ hỗ trợ quy mô lớn trên địa bàn tỉnh. Qua khám xét, cơ quan điều tra đã thu giữ 84 khẩu súng các loại, hơn 300 viên đạn các loại, 1 máy tiện chuyên dụng và một số thiết bị, máy móc phục vụ việc chế tạo, cải tạo các loại súng bắn đạn bi, đạn thể thao thành súng có tính năng tương tự vũ khí quân dụng.

(Theo Quốc Trinh, Kiên Giang triệt xoá đường dây chế tạo, mua bán vũ khí quy mô lớn,
Báo Nhân dân, ngày 2 4 - 9 - 2022)

[4] Hàng ăn của ông B rất đông khách nên ngày nào ông và các thành viên trong gia đình cũng phải dậy từ rất sớm để sơ chế các nguyên liệu. Thấy ông B và người thân vất vả, một người hàng xóm khuyên ông nên sử dụng hóa chất để làm sạch các đồ ăn từ nội tạng động vật nhằm tiết kiệm thời gian, công sức nhưng ông không đồng ý vì cho rằng các hóa chất sẽ ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe khách hàng. Tự sơ chế dù vất vả nhưng sẽ đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

[5] Anh Q và nhóm bạn đang chơi đá cầu thì phát hiện khói bốc ra từ một ngôi nhà ở gần đó nên đã vội vàng hô hoán để mọi người xung quanh tới dập lửa. Thấy đám cháy ngày càng lan rộng, anh Q gọi cứu hỏa và nhắc nhở mọi người nhường đường, dọn dẹp chướng ngại vật để xe cứu hỏa dễ dàng tiến vào chữa cháy.

1/ Dựa vào thông tin pháp luật, em hãy chỉ ra các chủ thể trong thông tin, trường hợp 2, 3, 4, 5 đã thực hiện quy định của pháp luật về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại như thế nào.

2/ Em hãy nêu một số quy định khác của pháp luật về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại.

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

[1]

Hiến pháp năm 2013

Điều 15. (trích)

1. Quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân.

2. Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác.

3. Công dân có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và xã hội,...

Điều 35.

1. Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc.

2. Người làm công ăn lương được bảo đảm các điều kiện làm việc công bằng, an toàn; được hưởng lương, chế độ nghỉ ngơi.

3. Nghiêm cấm phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, sử dụng nhân công dưới độ tuổi lao động tối thiểu.

Điều 37. (trích)

1. Trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục; được tham gia vào các vấn đề về trẻ em. Nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em.

2. Thanh niên được Nhà nước, gia đình và xã hội tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, bồi dưỡng đạo đức, truyền thống dân tộc, ý thức công dân; đi đầu trong công cuộc lao động sáng tạo và bảo vệ Tổ quốc.

[2] Gia đình bạn C có truyền thống kinh doanh nhưng bạn không thích công việc này. Bạn quyết định sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông sẽ đăng ký học nghề trang điểm để phát triển sự nghiệp riêng của mình. Khi biết chuyện, bố mẹ bạn cảm thấy không vui, tuy nhiên hai người vẫn tôn trọng quyết định của con trai, không ép buộc bạn phải từ bỏ nguyện vọng của mình.

[3] Sau khi tốt nghiệp đại học, anh T tham gia ứng tuyển và được nhận vào làm việc tại một công ty. Anh cảm thấy rất vui vì từ nay đã có thể tự tạo ra thu nhập để nuôi sống bản thân và chăm lo cho bố mẹ.

1.    Theo em, trong trường hợp [2] và [3], các nhân vật đã thực hiện quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ lao động của công dân như thế nào?

2.    Em hãy nêu một số ví dụ thực hiện tốt quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ lao động của công dân trong đời sống hằng ngày.

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Công ước quốc tế về xoá bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc (ICERD) là một văn kiện cam kết các quốc gia thành viên loại bỏ phân biệt chủng tộc và thúc đẩy sự hiểu biết giữa tất cả các chủng tộc. Công ước thoả thuận: Các quốc gia thành viên cam kết:

- Không tham dự vào hoặc tiến hành các hành động phân biệt chủng tộc; không bảo trợ, bảo vệ hoặc giúp đỡ hành động phân biệt chủng tộc.

- Rà soát lại các chính sách, sửa đổi, huỷ bỏ hoặc vô hiệu hoá bất cứ đạo luật hay quy định nào có thể tạo ra hoặc tạo điều kiện cho sự phân biệt chủng tộc.

- Ngăn cấm và xoá bỏ hành động phân biệt chủng tộc bằng mọi biện pháp thích hợp.

- Khuyến khích các tổ chức và phong trào liên kết đa chủng tộc nhằm xoá bỏ sự ngăn cách giữa các chủng tộc.

- Có những biện pháp đặc biệt và cụ thể trên các lĩnh vực để đảm bảo sự phát triển thích đáng và bảo vệ một số nhóm chủng tộc hoặc cá nhân thuộc các chủng tộc đó, nhằm giúp họ được hưởng đầy đủ và bình đẳng các quyền con người và tự do cơ bản.

(2) Ngoài giờ học chính khoá, bạn Hà tham gia một khoá học tiếng Anh trực tuyến với người nước ngoài. Lớp học có nhiều thành viên ở các quốc gia với độ tuổi, màu da, sở thích, văn hoá khác nhau. Mặc dù vậy, mọi người đều thống nhất tuân thủ nguyên tắc của lớp học: tôn trọng sự khác biệt trên tinh thần khoan dung, không kì thị, phân biệt chủng tộc và văn hoá. Để vừa nâng cao trình độ tiếng Anh vừa nâng tầm hiểu biết, các thành viên cùng nhau giới thiệu, chia sẻ những phong tục tập quán, văn hoá độc đáo của dân tộc mình và các dân tộc khác trên thế giới. Bạn Hà cũng sưu tầm được nhiều tranh ảnh, tư liệu phong phú để giới thiệu với bạn bè nước ngoài về những nét hay, nét đẹp của truyền thống dân tộc, văn hoá Việt Nam.

1/ Nêu ý nghĩa của Công ước quốc tế về xoá bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc.

2/ Bạn Hà và các bạn trong trường hợp 2 đã làm gì để thể hiện thái độ tôn trọng sự đa dạng dân tộc và văn hoá?

3/ Hãy kể một số việc cần làm thể hiện thái độ tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc, các nền văn hoá.

Em hãy đọc thông tin, kết hợp quan sát các hình ảnh dưới đây để trả lời câu hỏi:

1/ Hiến pháp năm 2013

Điều 63 (trích)

1. Nhà nước có chính sách bảo vệ môi trường; quản lí, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học; chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu.

2/ Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

Điều 4. Nguyên tắc bảo vệ môi trường (trích)

1. Bảo vệ môi trường là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân.

Điều 6. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động bảo vệ môi trường (trích)

1. Vận chuyển, chôn, lấp, đổ, thải, đốt chất thải rắn, chất thải nguy hại không đúng quy trình kĩ thuật, quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

2. Xả nước thải, xả khí thải chưa được xử lí đạt quy chuẩn kĩ thuật môi trường ra môi trường.

3. Phát tán, thải ra môi trường chất độc hại, vi rút độc hại có khả năng lây nhiễm cho con người, động vật, vi sinh vật chưa được kiểm định; xác súc vật chết do dịch bệnh và các tác nhân độc hại khác đối với sức khỏe con người, sinh vật và tự nhiên.

4. Che giấu hành vi gây ô nhiễm môi trường, cản trở, làm sai lệch thông tin, gian dối trong hoạt động bảo vệ môi trường dẫn đến hậu quả xấu đối với môi trường.

5. Phá hoại, xâm chiếm trái phép di sản thiên nhiên.

1/ Căn cứ vào các quy định của pháp luật, em hãy cho biết trong các bức tranh trên, chủ thể nào thực hiện đúng, chủ thể nào vi phạm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Vì sao?

2/ Hãy kể thêm một số quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường mà em biết.

1. Em hãy viết lại những mục tiêu dưới đây theo nguyên tắc S.M.A.R.T:

- Biết trượt pa-tanh.

- Tự tin thuyết trình trước tập thể lớp.

- Khám phá các di sản của địa phương nơi em sinh sống.

2. Em hãy lập kế hoạch thực hiện các mục tiêu vừa xác định theo 6 bước nêu trên và cho biết cần chú ý những điều gì khi xây dựng kế hoạch đó.

Em hãy quan sát các bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

1/ Các bạn trong những trường hợp trên đã làm gì để phòng tránh bạo lực gia đình?

2/ Theo em, còn có cách nào khác để phòng tránh bạo lực gia đình?

Em hãy quan sát các bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

a) Em hãy cho biết các nhân vật trong những bức tranh trên đã làm gì để phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại.

b) Em hãy chỉ ra trách nhiệm của công dân trong việc phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại.

c) Em hãy nêu những việc bản thân cần làm để phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại.

Em hãy đọc thông tin kết hợp quan sát các tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

Bộ luật Lao động năm 2019

Điều 143. Lao động chưa thành niên (trích)

1. Lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi.

Điều 144. Nguyên tắc sử dụng lao động chưa thành niên

1. Lao động chưa thành niên chỉ được làm công việc phù hợp với sức khoẻ để bảo đảm sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách.

2. Người sử dụng lao động khi sử dụng lao động chưa thành niên có trách nhiệm quan tâm, chăm sóc về các mặt lao động, sức khoẻ, học tập trong quá trình lao động.

3. Khi sử dụng lao động chưa thành niên, người sử dụng lao động phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ; lập sổ theo dõi riêng, ghi đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm, kết quả những lần kiểm tra sức khoẻ định kỳ và xuất trình khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

4. Người sử dụng lao động phải tạo cơ hội để lao động chưa thành niên được học văn hoá, giáo dục nghề nghiệp, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề.

Điều 145. Sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc (trích)

1. Khi sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc, người sử dụng lao động phải tuân theo quy định sau đây:

a) Phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó;

b) Bố trí giờ làm việc không ảnh hưởng đến thời gian học tập của người chưa đủ 15 tuổi;

c) Phải có giấy khám sức khoẻ của cơ sở y tế có thẩm quyền xác nhận phù hợp với công việc và tổ chức kiểm tra sức khoẻ định kỳ ít nhất 06 tháng/lần;

d) Bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn, vệ sinh lao động phù hợp với lứa tuổi.

Điều 146. Thời giờ làm việc của người chưa thành niên

1. Người chưa đủ 15 tuổi: Không quá 04 giờ/ngày và 20 giờ/tuần; không được làm thêm giờ, làm ban đêm.

2. Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi: Không quá 08 giờ/ngày và 40 giờ/tuần; có thể làm thêm giờ, làm ban đêm trong một số công việc theo danh mục Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành.

Điều 147. Công việc và nơi làm việc cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi (trích)

1. Cấm sử dụng vào các công việc: mang vác vật nặng quá sức; sản xuất, kinh doanh rượu, bia, thuốc lá, chất gây nghiện; sản xuất, vận chuyển hoá chất, khí ga, chất nổ; phá dỡ công trình xây dựng; đúc, hàn kim loại; lặn biển, đánh bắt thuỷ hải sản xa bờ; các công việc khác gây hại đến thể lực, trí lực, nhân cách.

2. Cấm sử dụng tại các nơi: dưới nước, lòng đất, hang động, đường hầm; công trường xây dựng; cơ sở giết mổ gia súc; sòng bạc, quán bar, vũ trường, karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở xoa bóp, điểm kinh doanh xổ số, trò chơi điện tử; các nơi khác gây hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách.

1/ Em hãy cho biết các nhân vật trong những bức tranh trên đã thực hiện quy định của pháp luật về lao động chưa thành niên như thế nào.

2/ Hãy kể thêm những quy định của pháp luật về lao động vị thành niên.

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1)

1/ Luật Lâm nghiệp năm 2017

Điều 9. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động lâm nghiệp (trích)

1. Chặt, phá, khai thác, lấn, chiếm rừng trái quy định của pháp luật.

2. Đưa chất thải, hóa chất độc, chất nổ, chất cháy, chất dễ cháy, công cụ, phương tiện vào rừng trái quy định của pháp luật; chăn, dắt, thả gia súc, vật nuôi vào phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng, rừng mới trồng.

3. Săn, bắt, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán động vật rừng; thu thập mẫu vật các loài thực vật rừng, động vật rừng trái quy định của pháp luật.

4. Hủy hoại tài nguyên rừng, hệ sinh thái rừng, công trình bảo vệ và phát triển rừng.

7. Khai thác tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên khoáng sản, môi trường rừng trái quy định của pháp luật; xây dựng, đào, bới, đắp đập, ngăn dòng chảy tự nhiên và các hoạt động khác trái quy định của pháp luật làm thay đổi cấu trúc cảnh quan tự nhiên của hệ sinh thái rừng.

2/ Luật Khoáng sản năm 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2018)

Điều 4. Nguyên tắc hoạt động khoáng sản (trích)

1. Hoạt động khoáng sản phải phù hợp với chiến lược, quy hoạch khoáng sản; phương án bảo vệ, thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản trong quy hoạch tỉnh, gắn với bảo vệ môi trường, cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh và các tài nguyên thiên nhiên khác; bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

2. Chỉ được tiến hành hoạt động khoáng sản khi được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép.

3/ Luật Thủy sản năm 2017

Điều 5. Nguyên tắc hoạt động thủy sản (trích)

2. Khai thác nguồn lợi thủy sản phải căn cứ vào trữ lượng nguồn lợi thủy sản, gắn với bảo vệ, tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản; không làm cạn kiệt nguồn lợi thủy sản, không ảnh hưởng đến đa dạng sinh học.

Điều 7. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động thủy sản (trích)

1. Hủy hoại nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái thủy sinh, khu vực tập trung sinh sản, khu vực thủy sản còn non tập trung sinh sống, nơi cư trú của các loài thủy sản.

3. Lấn, chiếm, gây hại khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản, khu bảo tồn biển.

4. Khai thác, nuôi trồng thủy sản, xây dựng công trình và hoạt động khác ảnh hưởng đến môi trường sống, nguồn lợi thủy sản trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phân khu phục hồi sinh thái của khu bảo tồn biển.

4/ Luật Tài nguyên nước năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2018)

Điều 9. Các hành vi bị nghiêm cấm

1. Đổ chất thải, rác thải, đổ hoặc làm rò rỉ các chất độc hại vào nguồn nước và các hành vi khác gây ô nhiễm, suy thoái, cạn kiệt nguồn nước.

2. Xả nước thải, đưa các chất thải vào vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt; xả nước thải chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật vào nguồn nước.

3. Xả khí thải độc hại trực tiếp vào nguồn nước; xả nước thải vào lòng đất thông qua các giếng khoan, giếng đào và các hình thức khác nhằm đưa nước thải vào trong lòng đất; gian lận trong việc xả nước thải.

4. Đặt vật cản, chướng ngại vật, xây dựng công trình kiến trúc, trồng cây trái phép gây cản trở thoát lũ, lưu thông nước ở các sông, suối, hồ, kênh, rạch.

5. Khai thác trái phép cát, sỏi trên sông, suối, kênh, rạch, hồ chứa; khai thác khoáng sản, khoan, đào, xây dựng nhà cửa, vật kiến trúc, công trình và các hoạt động khác trong hành lang bảo vệ nguồn nước gây sạt, lở bờ sông, suối, kênh, rạch, hồ chứa hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng, uy hiếp đến sự ổn định, an toàn của sông, suối, kênh, rạch, hồ chứa.

(2)

Từ khi Công ty T về khu vực làng chài X khai thác cát trái phép, môi trường nơi đây bị ảnh hưởng nghiêm trọng, cuộc sống của người dân gặp nhiều khó khăn. Tài nguyên cát ngày càng cạn kiệt; sông bị lệch dòng chảy, xói mòn, sạt lở, gây sụt lún; diện tích canh tác và nuôi trồng thủy sản bị thu hẹp. Đêm đêm, tiếng ồn lớn từ máy khai thác cát khiến nhiều người mất ngủ,... Trước thực trạng đó, Hải và một số người dân trong làng chài đã tố cáo hành vi của Công ty T. Chính quyền đã xử lý sai phạm của Công ty T theo đúng quy định của pháp luật.

1/ Dựa vào thông tin 1, em hãy cho biết các chủ thể ở trường hợp 2 và hai bức tranh đã thực hiện đúng hay chưa đúng các quy định của pháp luật về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Vì sao?

2/ Hãy kể thêm một số quy định của pháp luật về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà em biết.

Em hãy quan sát các bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

1/ Các bạn trong những bức tranh trên đã làm gì khi xảy ra bạo lực gia đình?

2/ Theo em, còn có cách xử lí nào khác khi xảy ra bạo lực gia đình?

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

[1]

Bộ luật Lao động năm 2019

Điều 5. Quyền và nghĩa vụ của người lao động

1. Người lao động có các quyền sau đây:

a) Làm việc; tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc, nghề nghiệp, học nghề, nâng cao trình độ nghề nghiệp; không bị phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, quấy rối tình dục tại nơi làm việc;
b) Hưởng lương phù hợp với trình độ, kĩ năng nghề trên cơ sở thoả thuận với người sử dụng lao động; được bảo hộ lao động, làm việc trong điều kiện bảo đảm về an toàn, vệ sinh lao động; nghỉ theo chế độ, nghỉ hằng năm có hưởng lương và được hưởng phúc lợi tập thể;

c) Thành lập, gia nhập, hoạt động trong tổ chức đại diện người lao động, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức khác theo quy định của pháp luật; yêu cầu và tham gia đối thoại, thực hiện quy chế dân chủ, thương lượng tập thể với người sử dụng lao động và được tham vấn tại nơi làm việc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình; tham gia quản lí theo nội quy của người sử dụng lao động;

d) Từ chối làm việc nếu có nguy cơ rõ ràng đe doạ trực tiếp đến tính mạng, sức khoẻ trong quá trình thực hiện công việc;

đ) Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;

e) Đình công;

g) Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

2. Người lao động có các nghĩa vụ sau đây:

a) Thực hiện hợp đồng lao động, thoả ước lao động tập thể và thoả thuận hợp pháp khác;

b) Chấp hành kỉ luật lao động, nội quy lao động; tuân theo sự quản lí, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động;

c) Thực hiện quy định của pháp luật về lao động, việc làm, giáo dục nghề nghiệp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ sinh lao động.

[2] Chị X làm công nhân ở một công ty hoá chất. Thời gian gần đây, chị và một số đồng nghiệp nhận thấy điều kiện lao động ở công ty không đảm bảo, trang thiết bị bảo hộ không đầy đủ khiến sức khoẻ của người lao động bị ảnh hưởng xấu nên đã làm đơn khiếu nại, đề nghị Ban Giám đốc công ty xem xét giải quyết. Chị X cũng dự định, nếu điều kiện làm việc không được cải thiện thì chị sẽ đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động để tìm kiếm cho mình một công việc khác đảm bảo hơn.

[3] Sau khi tham gia thi tuyển công chức, anh H được nhận vào làm việc tại một cơ quan nhà nước. Anh rất nghiêm túc, gương mẫu chấp hành kỉ luật, nội quy của cơ quan và hoàn thành tốt công việc nên được đồng nghiệp và người dân quý mến.

1/ Theo em, các nhân vật trong trường hợp 2 và 3 đã thực hiện quyền và nghĩa vụ của người lao động như thế nào?

2/ Em hãy nêu một số ví dụ thực hiện tốt quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động trong cuộc sống.

3. Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Ngày 1-4-2021, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án trồng 1 tỉ cây xanh giai đoạn 2021-2025, với mục tiêu đến hết năm 2025 cả nước trồng được 1 tỉ cây xanh. Trong đó, 690 triệu cây được trồng phân tán ở các khu đô thị và vùng nông thôn; 310 triệu cây trồng tập trung trong rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và trồng mới rừng sản xuất, nhằm góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, cải thiện cảnh quan, ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và sự phát triển bền vững của đất nước.

(Theo Quyết định số 524/QĐ/TTg ngày 1 - 4 - 2021 của Thủ tướng Chính phủ)

(2) Nông nghiệp hữu cơ khai thác tổng hợp tất cả các yếu tố tự nhiên sẵn có như: độ phì của đất; sử dụng nguồn gen, giống cây trồng bản địa thích nghi; khai thác hợp lí nguồn nước, thời vụ và các nguồn phân hữu cơ. Việc ứng dụng tốt nông nghiệp hữu cơ chính là giải pháp cơ bản nhất để hạn chế tối đa các hoá chất gây độc hại cho cây trồng và môi trường sống, như: phân hoá học, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, thuốc kích thích tăng trưởng, tăng trọng, hoá chất bảo quản,...

(Theo Hải Thư, Nông nghiệp hữu cơ, nền tảng cho nông nghiệp bền vững,
báo Nhân dân, ngày 25-4-2016)

1/ Các biện pháp nêu ở thông tin trên có tác dụng bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên như thế nào?

2/ Hãy kể thêm một số biện pháp khác để bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Em hãy quan sát các bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

1/ Nêu cách xử lí sau khi xảy ra bạo lực gia đình ở các trường hợp trên.

2/ Theo em, còn có cách xử lí nào khác sau khi xảy ra bạo lực gia đình?

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

[1]

Bộ luật Lao động năm 2019

Điều 6. Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động

Người sử dụng lao động có các quyền sau đây:

a) Tuyển dụng, bố trí, quản lí, điều hành, giám sát lao động; khen thưởng và xử lí vi phạm kỉ luật lao động;

b) Thành lập, gia nhập, hoạt động trong tổ chức đại diện người sử dụng lao động, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức khác theo quy định của pháp luật;

c) Yêu cầu tổ chức đại diện người lao động thương lượng với mục đích kí kết thoả ước lao động tập thể; tham gia giải quyết tranh chấp lao động, đình công; đối thoại, trao đổi với tổ chức đại diện người lao động về các vấn đề trong quan hệ lao động, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người lao động;

d) Đóng cửa tạm thời nơi làm việc;

đ) Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

2. Người sử dụng lao động có các nghĩa vụ sau đây:

a) Thực hiện hợp đồng lao động, thoả ước lao động tập thể và thoả thuận hợp pháp khác; tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người lao động;

b) Thiết lập cơ chế và thực hiện đối thoại, trao đổi với người lao động và tổ chức đại diện người lao động; thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc;

c) Đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kĩ năng nghề nhằm duy trì, chuyển đổi nghề nghiệp, việc làm cho người lao động;

d) Thực hiện quy định của pháp luật về lao động, việc làm, giáo dục nghề nghiệp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ sinh lao động; xây dựng và thực hiện các giải pháp phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc;

đ) Tham gia phát triển tiêu chuẩn kĩ năng nghề quốc gia, đánh giá, công nhận kĩ năng nghề cho người lao động.

[2] Chị X đã làm việc tại công ty của ông M được gần 2 năm nhưng không được kí hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm như thoả thuận khi tuyển dụng trước đó. Khi chị thắc mắc, ông M đã có những lời lẽ xúc phạm và đuổi không cho chị tiếp tục làm việc tại công ty.

[3] Bà K làm chủ một xí nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm. Hằng ngày, bà luôn quan tâm kiểm tra, giám sát công việc của các nhân viên trong xí nghiệp. Dưới sự quản lí, điều hành của bà, các nhân viên được bố trí công việc hợp lí, hoạt động sản xuất đạt hiệu quả tốt, chất lượng sản phẩm được người tiêu dùng đánh giá cao.

1/ Các nhân vật trong trường hợp 2 và 3 đã thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động như thế nào?

2/ Em hãy nêu một số ví dụ thực hiện tốt quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động trong cuộc sống.

Em hãy đọc thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Bộ luật Lao động năm 2019

Điều 13. Hợp đồng lao động (trích)

1. Hợp đồng lao động là sự thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.

Điều 21. Nội dung hợp đồng lao động (trích)

1. Hợp đồng lao động phải có những nội dung chủ yếu sau đây:

a) Tên, địa chỉ của người sử dụng lao động và họ tên, chức danh của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người sử dụng lao động;

b) Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, số thẻ Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người lao động;

c) Công việc và địa điểm làm việc;

d) Thời hạn của hợp đồng lao động;

đ) Mức lương theo công việc hoặc chức danh, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác;

e) Chế độ nâng bậc, nâng lương;

g) Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi;

h) Trang bị bảo hộ lao động cho người lao động;

i) Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp;

k) Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kĩ năng nghề.

1/ Theo em, vì sao người lao động và người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động?

2/ Dựa vào các thông tin trên, em hãy lập một hợp đồng lao động đơn giản giữa người sử dụng lao động và người lao động.

Em hãy đọc các quy định của pháp luật ở mục 2 kết hợp với quan sát các bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

a) Các bạn trong tranh đã làm gì để bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên?

b) Em đã có những hành động và việc làm nào để bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên?

Em hãy quan sát bức tranh, kết hợp đọc những trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

(1) Bạn Nam rất yêu thích Hoá học. Hằng ngày, mỗi khi rửa bát, bạn luôn suy nghĩ làm thế nào để tạo ra một loại nước rửa bát có nguồn gốc từ thiên nhiên. Bạn đã không ngừng tìm tòi, thử nghiệm chế tạo nước rửa bát từ những rác thải sinh hoạt có nguồn gốc thực vật như: vỏ hoa quả, gốc rau, củ quả. Qua quá trình nghiên cứu, bạn đã chế tạo thành công nước rửa bát từ vỏ bưởi. Đây là loại chất tẩy rửa an toàn, lành tính, không gây ô nhiễm môi trường.

(2) Được bố mẹ giao cho chăm sóc thửa ruộng của gia đình chuyên trồng lúa, ngô, anh Dũng canh tác theo những phương thức cũ, không suy nghĩ tìm tòi để đổi mới, sáng tạo trong lao động, chưa cần cù chịu khó chăm sóc, tưới tiêu, làm cỏ, bón phân nên năng suất cây trồng không cao, thu nhập thấp, kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn. Thấy anh Tuấn cùng xóm sớm hôm chăm nom ruộng vườn, tìm mua được giống mới, học hỏi phương pháp chăm sóc cây tiên tiến, tìm cách dẫn nước vào ruộng,... nên cây trồng nhà anh không chỉ đạt năng suất, sản lượng mà chất lượng lúa gạo cũng tăng, đem lại thu nhập cao và ổn định, anh Dũng nhận thấy mình phải chăm chỉ làm việc hơn và đổi mới, sáng tạo để cải thiện kinh tế cho gia đình.

1/ Qua bức tranh và các trường hợp trên, em hãy cho biết những kết quả đã đạt được nhờ sự cần cù, sáng tạo trong lao động.

2/ Việc chưa cần cù, sáng tạo trong lao động khiến gia đình anh Dũng gặp khó khăn gì?

3/ Theo em, vì sao cần rèn luyện đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động? Nêu những việc cần làm để rèn luyện đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động.

1. Em tán thành quan điểm nào dưới đây? Vì sao?

a) Truyền thống dân tộc là những giá trị tốt đẹp, quý giá của đất nước.

b) Trong thời đại mở cửa, hội nhập quốc tế, truyền thống dân tộc không còn quan trọng nữa.

c) Nhờ có truyền thống, mỗi dân tộc mới có được bản sắc riêng.

d) Dân tộc Việt Nam có nhiều truyền thống tốt đẹp, đáng tự hào với bạn bè quốc tế.

1. Em tán thành hay không tán thành với những ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

a) Lao động ở lĩnh vực nào cũng phải cần cù và sáng tạo.

b) Sáng tạo là khả năng bẩm sinh của con người, không thể rèn luyện mà có được.

c) Lao động chân tay thì không cần sáng tạo.

d) Trong lao động, việc nào dễ thì làm, việc khó thì bỏ qua.

1. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

a) Để bảo vệ lẽ phải cần tôn trọng sự thật.

b) Cần kiên quyết bảo vệ những gì phù hợp với lợi ích của cộng đồng.

c) Người bảo vệ lẽ phải luôn phải chịu thiệt thòi.

d) Mỗi người tự bảo vệ lợi ích của mình chính là góp phần vào việc bảo vệ lợi ích của cộng đồng.

e) Trước việc làm sai trái, nếu mình không liên quan thì không cần lên tiếng.

1. Em tán thành hay không tán thành với những ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

a) Lập kế hoạch chi tiêu chủ yếu để thực hiện mục tiêu tiết kiệm.

b) Đảm bảo các khoản chi thiết yếu là nội dung quan trọng trong kế hoạch chi tiêu.

c) Chỉ những người có thói quen chi tiêu tùy tiện mới cần lập kế hoạch chi tiêu.

d) Chỉ những người có ít tiền mới cần lập kế hoạch chi tiêu.

2. Những thái độ, hành vi nào dưới đây thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam?

a) Tìm hiểu và giới thiệu với bạn bè quốc tế về nghệ thuật truyền thống của dân tộc như: chèo, tuồng, hát xẩm, đờn ca tài tử,...

b) Kính trọng và biêt ơn thây, cô giáo.

c) Lấn chiếm, xâm phạm các khu di tích lịch sử, khu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.

d) Tích cực tham gia các lễ hội truyền thống của quê hương.

e) Sáng tác các tác phẩm thơ ca, nhạc, hoạ,... ca ngợi những vị anh hùng dân tộc, ca ngợi vẻ đẹp của đất nước.

1. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến/ việc làm nào dưới đây? Vì sao?

a) Bạn T cho rằng, chỉ nên tôn trọng, học hỏi những dân tộc giàu có.

b) Chị Q cho rằng, mọi dân tộc đều có cái hay, cái đẹp để học hỏi.

c) Anh K cho rằng, mọi sản phẩm của các dân tộc, các nền văn hoá đều tốt, đều đáng được tiếp thu và học tập.

d) Theo bạn B, cần tiếp thu có chọn lọc những sản phẩm nào phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh dân tộc, văn hoá của đất nước mình.

e) Với niềm đam mê du lịch, chụp ảnh và tìm hiểu văn hoá các dân tộc, chị N (người Pháp) đã cùng một người bạn dành gần 3 năm đi xuyên Việt, xây dựng bộ ảnh đặc trưng của 54 dân tộc Việt Nam.

g) Bố mẹ bạn H không xem các chương trình nghệ thuật nước ngoài mà chỉ xem chương trình nghệ thuật Việt Nam vì cho rằng như vậy mới là giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc.

2. Hành vi nào dưới đây thể hiện sự cần cù, sáng tạo trong lao động? Vì sao?

a) Bạn Đ luôn chủ động giúp mẹ làm bếp và thường xuyên cải biến các món ăn mới để cả nhà được ngon miệng.

b) Chị M thường tái chế phế liệu thành vật dụng để dùng trong sinh hoạt hằng ngày của gia đình mình.

c) Bạn Y làm những việc bố mẹ giao một cách qua loa cho xong.

2. Ai biết bảo vệ lẽ phải, ai chưa biết bảo vệ lẽ phải trong những trường hợp dưới đây? Vì sao?

a) Thấy bất kể việc gì có lợi cho mình, anh H cũng phải làm cho bằng được.

b) Trong các cuộc tranh luận, chị M kiên quyết bảo vệ đến cùng ý kiến của mình dù ý kiến đó là đúng hay sai.

c) Trong lớp, bạn B thường lớn tiếng phê bình khuyết điểm của bạn khác nhưng lại che giấu khuyết điểm của mình.

d) Anh S cùng các bạn thu thập chứng cứ và tố cáo một việc làm sai trái.

1. Em hãy phân loại các mục tiêu cá nhân dưới đây theo các lĩnh vực và theo thời gian:

a) Bạn T đặt mục tiêu năm 18 tuổi sẽ chinh phục đỉnh Phan-xi-păng, đỉnh núi cao nhất Việt Nam.

b) Anh K quyết tâm mỗi sáng sẽ dậy sớm chạy ba vòng quanh khu chung cư.

c) Chị M đặt mục tiêu trong tháng này sẽ đọc xong cuốn sách về kĩ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

d) Bạn G đặt mục tiêu năm 24 tuổi sẽ trở thành nhà văn viết truyện cho thiếu nhi.

e) Mùa đông này, anh s sẽ quyên góp hai thùng quần áo ấm cho trẻ em nghèo.

2. Thói quen chi tiêu dưới đây hợp lí hay chưa hợp lí? Vì sao?

a) Xác định thứ tự ưu tiên những thứ cần mua.

b) Xác định giá tiền những thứ cần mua.

c) Liệt kê những thứ cần mua trước khi đi mua sắm.

d) Khảo giá những loại đồ muốn mua ở vài nơi để lựa chọn nơi nào có đồ cùng chất lượng nhưng giá rẻ hơn thì mua.

e) Chỉ chi tiêu cho những việc thực sự cần thiết.

g) Chỉ chọn những đồ đắt tiền để mua.

h) Chỉ chọn mua những đồ có giá rẻ nhất.

1. Em tán thành hay không tán thành với những ý kiến dưới đây? Vì sao?

a) Chỉ những người thiếu hiểu biết mới gặp phải tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại.

b) Phòng cháy, chữa cháy là trách nhiệm riêng của lực lượng cứu hỏa.

c) Các tai nạn hóa chất độc hại có thể để lại hậu quả nghiêm trọng đối với các thế hệ sau.

d) Thực hiện tốt các quy định của pháp luật về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại là góp phần bảo vệ và phát triển đất nước.

3. Em hãy nhận xét và đưa ra lời khuyên cho bạn trong những tình huống dưới đây:

a) Trên một diễn đàn thảo luận về truyền thống dân tộc, bạn K cho rằng truyền thống văn hoá của Việt Nam không có nhiều đặc sắc.

b) Nhà trường tổ chức cuộc thi “Tìm hiểu về truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam”, bạn N không muốn tham gia vì cho rằng học sinh chỉ nên tập trung cho việc học tập.

2. Em sẽ xử lí như thế nào nếu là nhân vật trong các tình huống sau?

a) Anh S mang trong mình dòng máu Việt Nam và Mỹ gốc Phi nên bị một số bạn trong lớp trêu chọc về màu da.

b) Bạn M rất thích đọc sách về các dân tộc, các nền văn hoá trên thế giới nhưng bố mẹ lại yêu cầu bạn phải dành thời gian để học các môn học chính khoá trong nhà trường.

3. Em hãy đọc tình huống và trả lời câu hỏi:

a) Anh A và chị B được phân công phụ trách dự án cải tiến nâng cấp phần mềm hệ thống kế toán của công ty. Anh A đưa nhiều ý tưởng thay đổi có tính đột phá nhưng chị B không ủng hộ vì cho rằng không cần phải thay đổi nhiều để khỏi mất công, không phải suy nghĩ.

Em có nhận xét gì về việc làm của anh A và ý kiến của chị B?

b) Là một công nhân may trong dây chuyền sản xuất áo sơ mi của Xí nghiệp X, chị H cho rằng cần thực hiện đúng nhiệm vụ được phân công, không nên sáng tạo gì thêm để khỏi ảnh hưởng đến kết quả chung của cả dây chuyền.

- Em có nhận xét gì về ý kiến của chị H?

- Nếu là chị H, em sẽ làm gì?

3. Em hãy cùng các bạn trong nhóm  sắm vai các nhân vật trong câu chuyện dưới đây và trả lời câu hỏi:

XỬ KIỆN

Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi. Một hôm, Cải với Ngô đánh nhau, rồi mang nhau ra làng kiện. Cải sợ kém thế, lót trước cho thầy lí năm đồng. Ngô giàu hơn, biện lễ những mười đồng. Khi xử kiện, thầy lí nói: “Thằng Cải đánh thằng Ngô đau hơn, phạt một chục roi.”

Cải vội xoè năm ngón tay, ngẩng mặt nhìn thầy lí khẽ bẩm: “Xin xét lại, lẽ phải về con mà!”. Thầy lí cũng xoè năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay phải, nói: “Ta biết mày phải... nhưng nó lại phải... bằng hai mày!”

(Nguyễn Văn Hùng tuyển chọn, Truyện tiếu lâm Việt Nam đặc sắc,
NXB Hải Phòng, 2008)

1/ Em có nhận xét gì về việc làm của các nhân vật trong truyện?

2/ Nếu là nhân vật Ngô hoặc Cải, em sẽ làm gì? Vì sao?

3/ Nếu là người xử kiện, em sẽ làm gì? Vì sao?

2. Em hãy nhận xét mục tiêu và kế hoạch hành động của các bạn dưới đây và đưa ra góp ý để giúp bạn hoàn thiện:

a) Bạn K đặt mục tiêu cá nhân là có sức khoẻ tốt. Kế hoạch hành động của K là sẽ ăn đúng bữa và ăn nhiều rau xanh.

b) Bạn B lập mục tiêu và kế hoạch hành động như sau:

Em hãy đọc các trường hợp và thực hiện yêu cầu:

a) Trong dịp Tết, bạn H nhận được 1.000.000 đồng tiền mừng tuổi. Bạn lên kế hoạch chi tiêu từ khoản tiền này như: mua quà biếu bà nội, mua bộ sách học tiếng Anh, mua một chiếc áo bạn rất thích, trích một phần cho quỹ từ thiện,... Chiều nay, đang ở khu vui chơi với ba người bạn thân, biết H có tiền, các bạn muốn H dùng 400.000 đồng mua vé cho cả nhóm tham gia nhiều trò chơi rất hấp dẫn.

Theo em, bạn H nên quyết định như thế nào? Vì sao?

b) Thấy một chiếc áo len giá 150.000 đồng bày bán ở cửa hàng, em rất muốn mua nhưng trong ví chỉ có số tiền mẹ vừa cho để mua sách học thêm tiếng Anh là 200.000 đồng.

Hãy nêu phương án lựa chọn của em và giải thích vì sao.

2. Theo em, các trường hợp sau tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại như thế nào?

a) Mọi người đều được phép tàng trữ, sử dụng vũ khí.

b) Tàng trữ thuốc pháo, thuốc nổ trong nhà.

c) Sử dụng mọi hóa chất trong sản xuất, chế biến, bảo quản thực phẩm.

d) Không tắt quạt điện, tivi khi ra khỏi nhà.

4. Hãy kể tên một số truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam và nêu những thái độ, việc làm phù hợp và không phù hợp với truyền thống đó theo bảng gợi ý dưới đây:

4. Hãy kể về những việc em đã làm thể hiện sự cần cù, sáng tạo trong lao động và chia sẻ kinh nghiệm của bản thân với các bạn trong lớp.

4. Em sẽ xử lí như thế nào nếu ở trong các tình huống dưới đây?

a) Khi tranh luận với các bạn, em biết chắc chắn rằng ý kiến của mình là đúng nhưng đa số các bạn khác lại khẳng định là sai.

b) Em nghe thấy một bạn nói xấu bạn khác, trong khi em biết sự thật không phải như vậy.

c) Khi thấy người đàn ông có hành động sàm sỡ với một bé gái, em định lên tiếng thì bị ông ta đe dọa.

d) Bạn thân của em mắc khuyết điểm, bạn muốn em không nói với ai.

3. Đọc trường hợp và trả lời câu hỏi:

Hai bạn N và Y thảo luận. N cho rằng nhiệm vụ của học sinh đương nhiên là phải học tập tốt nên không cần đặt mục tiêu cho việc học. Y lại cho rằng học sinh vẫn cần phải đặt những mục tiêu cụ thể cho việc học, ngoài ra còn cần có những mục tiêu cho các lĩnh vực khác của cuộc sống như sức khoẻ, tài chính,...

Em đồng tình với ý kiến của bạn nào? Hãy giải thích lý do vì sao.

1. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

a) Bạo lực gia đình chỉ gây nên đau đớn về thể xác cho nạn nhân.

b) Bạo lực gia đình gây nên những tổn hại về kinh tế cho gia đình và xã hội.

c) Người gây ra hành vi bạo lực gia đình chỉ bị xã hội lên án chứ không bị pháp luật trừng phạt.

d) Kích động người khác thực hiện hành vi bạo lực gia đình là vi phạm pháp luật.

e) Nạn nhân bị bạo lực gia đình có quyền im lặng khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu nói ra sự thật.

g) Cần lên án, tố cáo hành vi bạo lực gia đình dù mình không liên quan tới nạn nhân.

3. Theo em, những hành vi dưới đây có thể dẫn đến những hậu quả gì?

a) Chị C gọi vào số điện thoại cứu hỏa để trêu đùa.

b) Bà Q hái nấm lạ trong rừng về nấu ăn.

c) Nhặt được vật thể lạ giống quả lựu đạn, anh D mang đi bán đồng nát.

d) Anh K mở bật lửa để kiểm tra bình xăng xe máy.

3. Em hãy cùng các bạn xây dựng một tiểu phẩm về chủ đề phê phán những hành vi kì thị, phân biệt chủng tộc và văn hoá.

4. Thực hành lập kế hoạch chi tiêu:

a) Em hãy cùng người thân lập kế hoạch chi tiêu của gia đình trong một tháng và nhận xét việc thực hiện chi tiêu của gia đình mình.

b) Tiết kiệm được 300.000 đồng, bạn M muốn tạo bất ngờ trong ngày sinh nhật mẹ sắp tới. Em hãy giúp bạn M lập kế hoạch chi tiêu để tổ chức buổi sinh nhật thật ý nghĩa.

1. Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến dưới đây? Vì sao?

a) Muốn phát triển kinh tế thì phải chấp nhận môi trường bị ô nhiễm.

b) Sử dụng túi vải, giấy, một số loại lá,... để gói, đựng sản phẩm thay cho túi ni-lông là góp phần bảo vệ môi trường.

c) Để bảo vệ cây trồng thì phải phun thuốc trừ sâu hoá học diệt trừ hết các loại côn trùng.

d) Giáo dục, tuyên truyền, xây dựng ý thức trách nhiệm về bảo vệ môi trường chỉ là nhiệm vụ riêng của cán bộ quản lý môi trường.

4. Em hãy xác định một mục tiêu học tập hoặc phát triển bản thân trong năm học này và lập kế hoạch để thực hiện mục tiêu đó.

4. Em hãy xử lí các tình huống dưới đây:

a) Cuối tuần, Đoàn Thanh niên xã tổ chức hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật về phòng cháy, chữa cháy cho học sinh. Bạn A xin phép bố mẹ được tham gia, tuy nhiên bố mẹ bạn cho rằng đó không phải là hoạt động học tập nên không đồng ý.

Nếu là bạn A, em sẽ thuyết phục bố mẹ như thế nào?

b) Nghỉ hè, bạn T được mẹ đưa về quê chơi với ông bà và cậu út. Bạn thấy cậu út thường xuyên dùng thuốc trừ sâu phun cho rau và cây ăn quả. Cậu bảo số rau và hoa quả đó trồng để bán nên cần phun nhiều thuốc để ngăn sâu bọ phá hoại.

Nếu là bạn T, dựa vào những quy định của pháp luật, em sẽ nói gì với cậu út?

c) Hai bạn M và P đang bắt cua ở con mương gần nhà thì vô tình mò được một vật có hình dáng giống khẩu súng được bao bọc kĩ. Bạn M muốn mang vật đó giao nộp cho cơ quan công an ngay. Tuy nhiên, bạn P lại muốn đem về nhà để hỏi ý kiến người lớn, nếu chắc chắn là súng thì giao nộp cũng không muộn.

Nếu là bạn M, dựa vào những quy định của pháp luật, em sẽ làm gì?

1. Em đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến sau đây? Vì sao?

a) Lao động là một trong những nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của nhân loại.

b) Lao động chỉ tạo ra những giá trị vật chất cho đời sống con người.

c) Hoạt động lao động chỉ có ý nghĩa khi tạo ra những đóng góp to lớn cho xã hội.

d) Lao động giúp con người phát triển các mối quan hệ tích cực, tránh những thói hư, tật xấu.

5. Em sẽ khuyên bạn điều gì trong những tình huống sau?

a) Người thân trong gia đình bạn em làm điều trái pháp luật.

b) Bạn em viết lên mạng xã hội một điều không đúng sự thật.

c) Bạn em mắc lỗi nhưng lại đổ lỗi cho một bạn khác trong lớp.

5. Em hãy kể những thói quen chi tiêu của mình và cho biết thói quen chi tiêu nào chưa hợp lí. Giải thích vì sao.

2. Em hãy xếp các hành vi bạo lực gia đình dưới đây vào hình thức tương ứng:

a) Mỗi khi làm gì sai, bạn Y lại bị bố đánh.

b) Chị X ngăn cản chồng cũ không được đến thăm con.

c) Đặt kì vọng quá lớn vào con trai, bố mẹ bạn C bắt con học quá nhiều, không có thời gian nghỉ ngơi, khiến bạn bị trầm cảm.

d) Mặc dù mới 14 tuổi, bạn Q đã bị bố mẹ bắt làm nhiều việc nặng nhọc, quá sức.

e) Mỗi lần tức giận, ông M lại đập phá đồ đạc trong nhà.

2. Hành vi nào dưới đây thực hiện đúng, hành vi nào vi phạm pháp luật về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên? Vì sao?

a) Săn, bắn, bẫy, bắt động vật quý hiếm để bán.

b) Khai thác rừng trồng theo quy hoạch của Nhà nước.

c) Dùng mìn, điện để đánh bắt cá.

d) Tố cáo hành vi khai thác khoáng sản trái phép.

e) Phá rừng nguyên sinh để trồng cà phê.

g) Sử dụng tiết kiệm điện, nước.

3. Em đồng tình hay không đồng tình với cách xử lí nào dưới đây? Vì sao?

a) Biết bố đang rất tức giận, bạn X vội vàng chạy sang nhà hàng xóm để đợi bố bình tĩnh trở lại.

b) Thường xuyên bị chồng hành hạ nhưng chị H vẫn nín nhịn vì sợ người ngoài chê cười.

c) Bạn Q ghi lại số điện thoại của ông bà, thầy giáo chủ nhiệm để gọi điện nhờ sự trợ giúp nếu bị bạo hành gia đình.

d) Chị T bị chồng coi thường vì không có việc làm và thu nhập ổn định nên chị đã cố gắng tự học và xin được việc làm ở một công ty.

2. Em có nhận xét gì về việc làm của các nhân vật dưới đây?

a) Bà K trả công cho các lao động chưa thành niên rất thấp so với các lao động khác dù họ phải làm việc như nhau.

b) Bạn Q trốn lao động công ích ở trường để đi đá bóng.

c) Chị O đưa các lao động chưa thành niên ở cơ sở của mình đi khám sức khoẻ định kì và tạo điều kiện để họ học tập, vui chơi, giải trí, rèn luyện bản thân.

d) Bạn H dành thời gian rảnh rỗi để làm đồ thủ công bán kiếm tiền mua đồ dùng học tập.

4. Em hãy nêu những việc nên làm và không nên làm để thể hiện tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và giải thích tại sao.

5. Em đã thực hiện việc phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại như thế nào? Đối với những việc thực hiện chưa tốt, hãy nêu cách khắc phục theo bảng gợi ý dưới đây:

4. Em hãy đọc tình huống dưới đây và trả lời câu hỏi:

a) Trên đường đi học về, H và Đ phát hiện một chiếc ô tô đang đổ phế thải xuống bờ mương thoát nước của xóm mình. H rủ Đ đi báo công an xã nhưng Đ từ chối vì cho rằng đó không phải là trách nhiệm của mình.

- Em hãy nhận xét về hành vi của các nhân vật trong tình huống trên.

- Nếu là H, em sẽ làm gì?

b) Hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (ngày 5/6), Ủy ban nhân dân xã T đã phát động cuộc thi “Sáng kiến tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên”. Mỗi xóm sẽ chọn một sáng kiến xuất sắc để tham gia dự thi.

Nếu là người dân trong xã T, em và gia đình sẽ đề xuất sáng kiến tiết kiệm tài nguyên nào? Vì sao?

4. Em sẽ làm gì nếu ở trong những tình huống dưới đây?

a) Đang học ở trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh, chị H bị bố mẹ ép nghỉ học để lấy chồng.

b) Nhiều lần chứng kiến chú hàng xóm đánh con nhỏ, bạn B rất thương em bé nhưng chưa biết làm thế nào để giúp em.

c) Bố mẹ li hôn. Bạn C sống cùng với bố và mẹ kế. Trước mặt bố, mẹ kế luôn ngọt ngào, nhưng khi bố vừa đi khỏi nhà, bạn đã bị mắng chửi, thậm chí bị đánh đập.

d) Bạn T ở cùng với bác họ. Hằng ngày, bác bắt bạn phải thức khuya dậy sớm, lao động nặng nhọc. Vì vậy, đã 14 tuổi mà T còi cọc chỉ như đứa trẻ lên mười.

3. Hãy chỉ ra những vi phạm của người lao động và người sử dụng lao động theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2019 trong các trường hợp sau:

a) Thuê trẻ em 14 tuổi làm việc 8 giờ/ngày.

b) Tự ý nghỉ việc mà không báo trước.

c) Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của nhân viên mà không có lý do.

d) Thuê trẻ em 13 tuổi làm việc trong cơ sở sang chiết khí ga.

e) Không chấp hành kỷ luật lao động.

g) Không sử dụng trang bị bảo hộ lao động.

4. Em hãy đưa ra lời khuyên cho mỗi nhân vật trong các tình huống dưới đây:

a) Được huyện giao quản lý, chăm sóc khu rừng phòng hộ đầu nguồn nhưng do điều kiện khó khăn, bác B có ý định chặt một số cây gỗ quý để bán lấy tiền đóng học phí cho các con và sẽ trồng bổ sung cây con mới.

b) Thấy mọi người trong xóm vào núi đào vàng, Y hẹn V sáng hôm sau cùng tham gia.

4. Xử lí tình huống:

a) Vì hoàn cảnh gia đình khó khăn nên anh K (15 tuổi) muốn đi tìm việc làm thêm trong dịp hè để kiếm tiền phụ giúp bố mẹ. Anh không biết mình có thể làm được việc gì và kiếm được việc làm từ đâu cho phù hợp.

Nếu là bạn của anh K, em sẽ khuyên anh như thế nào?

b) Chủ nhật, bạn N sang nhà bạn H trả sách thì thấy H đang giận dỗi mẹ. Sau khi hỏi thăm, N mới biết H có thái độ như vậy là vì mẹ yêu cầu phải lau nhà xong mới được đi chơi. Bạn H rất ấm ức và cho rằng mình còn nhỏ nên không phải làm việc nhà.

Nếu là bạn N, em sẽ nói gì với bạn H?

c) Chị P (18 tuổi) xin vào làm thêm tại xưởng bánh kẹo của ông D với công việc chính là phân loại, đóng gói các loại bánh kẹo. Ông D trao đổi: chị sẽ đến xưởng làm việc 2,5 giờ/ngày, mỗi giờ ông sẽ trả cho chị 30.000 đồng, thời gian làm việc là 6 tháng và có thể gia hạn thêm nếu chị làm việc tốt. Chị P thấy thoả thuận bằng miệng không đảm bảo nên muốn lập một bản hợp đồng lao động để giao kết rõ ràng với ông D.

Nếu là bạn của chị P, em sẽ khuyên chị nên lập hợp đồng lao động với nội dung như thế nào?

5. Hãy kể những việc em đã làm để góp phần bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

5. Em đã chủ động thực hiện quyền và nghĩa vụ lao động của bản thân như thế nào? Hãy làm rõ theo bảng sau:

1. Em hãy cùng các bạn trong nhóm vẽ tranh giới thiệu về một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

2. Em hãy viết bài giới thiệu về thành công của một người Việt Nam đã làm rạng danh truyền thống dân tộc. Từ đó, em rút ra được bài học gì cho bản thân?

1. Hãy viết bài chia sẻ về một tấm gương lao động cần cù, sáng tạo mà em biết. Em học tập được điều gì từ tấm gương đó?

“Trong thế giới này, chúng ta không chỉ xót xa vì những hành động và lời nói của người xấu mà còn cả vì sự im lặng đáng sợ của người tốt" (Martin Luther King).

Hãy viết một đoạn văn bình luận về ý kiến trên.

1. Em hãy áp dụng nguyên tắc S.M.A.R.T để viết 6 mục tiêu cho 6 lĩnh vực trong cuộc sống theo bảng gợi ý dưới đây:

1. Em hãy lập và thực hiện kế hoạch để khắc phục thói quen chi tiêu chưa hợp lí.

1. Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 từ) giới thiệu về một nét văn hóa đặc sắc 200 từ) giới của một dân tộc trên thế giới.

2. Em và các bạn hãy thiết kế một sản phẩm thể hiện sự sáng tạo từ những vật liệu tái chế.

Hãy thiết kế một thông điệp về bảo vệ lẽ phải.

2. Em hãy viết bài chia sẻ về một thói quen chi tiêu hợp lí mà em tâm đắc.

1. Em hãy viết một đoạn văn về tầm quan trọng của việc phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ, các chất độc hại và chia sẻ với các bạn trong lớp.

2. Thiết kế hoặc sưu tầm hình ảnh thể hiện sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới.

1. Thiết kế một áp phích với nội dung “Nói không với bạo lực gia đình”.

2. Em hãy cùng các bạn thiết kế một sản phẩm (tiểu phẩm, clip, tranh vẽ,..) tuyên truyền về phòng ngừa tai nạn vũ khí/ cháy/ nổi các chất độc hại.

2. Em hãy cùng các bạn trong nhóm xây dựng và biểu diễn một tiểu phẩm về chủ đề "Phòng, chống bạo lực gia đình".

2. Em hãy cùng các bạn thực hiện một dự án bảo vệ môi trường hoặc tài nguyên thiên nhiên ở nơi em sinh sống.

2. Hãy viết (khoảng nửa trang giấy) về một tấm gương thành công trong công việc và bài học rút ra từ tấm gương đó.