Vì sao nói học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân? Trách nhiệm của Nhà nước trong việc đảm bảo quyền và nghĩa vụ học tập của công dân là gì?

Vì sao nói học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân?

Pháp luật Việt Nam xác định học tập vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ của công dân. Cụ thể tại khoản 1 Điều 13 Luật Giáo dục 2019 quy định:

Điều 13. Quyền và nghĩa vụ học tập của công dân

1. Học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân. Mọi công dân không phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, giới tính, đặc điểm cá nhân, nguồn gốc gia đình, địa vị xã hội, hoàn cảnh kinh tế đều bình đẳng về cơ hội học tập.

…

Theo đó, học tập là quyền vì mỗi công dân có quyền được tiếp cận giáo dục; được học bất cứ ngành, nghề nào phù hợp với bản thân; được học không hạn chế, học thường xuyên, học suốt đời; được tạo điều kiện để phát triển tài năng; được bảo vệ và được tôn trọng trong học tập; được cung cấp đầy đủ thông tin về việc học tập, rèn luyện; được học tập trong môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh;…

Quyền này bảo đảm rằng dù xuất phát điểm khác nhau, công dân vẫn có cơ hội học tập để nâng cao năng lực, mở rộng lựa chọn nghề nghiệp và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Còn học tập là nghĩa vụ vì việc học không chỉ phục vụ lợi ích riêng của mỗi cá nhân mà còn gắn với lợi ích chung của cộng đồng, xã hội và sự phát triển của quốc gia. Công dân trong độ tuổi quy định có nghĩa vụ học tập để thực hiện phổ cập giáo dục và hoàn thành giáo dục bắt buộc; đồng thời tuân thủ quy định pháp luật, thực hiện đúng nội quy cơ sở giáo dục, tôn trọng quyền học tập của người khác và tôn trọng nhà giáo, cán bộ, người lao động trong nhà trường.

Khi công dân lơ là việc học, không chỉ bản thân thiệt thòi mà sức mạnh tri thức của cả cộng đồng cũng suy giảm. Ngược lại, một công dân có hiểu biết sẽ dễ dàng tuân thủ pháp luật, có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.

Tóm lại, nói học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân là vì pháp luật vừa bảo đảm cho công dân được học và bình đẳng về cơ hội học tập, vừa đặt ra yêu cầu công dân có trách nhiệm học tập để hoàn thiện bản thân và đóng góp cho xã hội.

Vì sao nói học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân? Trách nhiệm của Nhà nước trong việc đảm bảo quyền và nghĩa vụ học tập của công dân là gì? (Hình từ Internet)

Nhà nước có trách nhiệm gì trong việc đảm bảo quyền và nghĩa vụ học tập của công dân?

Pháp luật Việt Nam đặt ra trách nhiệm rõ ràng cho Nhà nước trong việc bảo đảm quyền và nghĩa vụ học tập của công dân. Căn cứ khoản 2 và khoản 3 Điều 13 Luật Giáo dục 2019 quy định:

Điều 13. Quyền và nghĩa vụ học tập của công dân

…

2. Nhà nước thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo môi trường giáo dục an toàn, bảo đảm giáo dục hòa nhập, tạo điều kiện để người học phát huy tiềm năng, năng khiếu của mình.

3. Nhà nước ưu tiên, tạo điều kiện cho người học là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt theo quy định của Luật Trẻ em, người học là người khuyết tật theo quy định của Luật Người khuyết tật, người học thuộc hộ nghèo và hộ cận nghèo thực hiện quyền và nghĩa vụ học tập.

Trước hết, Nhà nước có trách nhiệm thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tổ chức và điều hành hệ thống giáo dục theo hướng giảm chênh lệch cơ hội học tập giữa các nhóm dân cư, vùng miền và điều kiện kinh tế.

Đồng thời, Nhà nước phải tạo môi trường giáo dục an toàn, bảo đảm người học được học tập trong điều kiện lành mạnh, hạn chế các nguy cơ xâm hại, bạo lực học đường, kỳ thị hay phân biệt đối xử. Cùng với đó, Nhà nước còn có trách nhiệm bảo đảm giáo dục hòa nhập, để người học, đặc biệt là các nhóm có nhu cầu đặc thù, vẫn có thể tham gia học tập một cách bình đẳng.

Không chỉ dừng lại ở việc “được đi học”, khoản 2 còn nhấn mạnh Nhà nước cần tạo điều kiện để người học phát huy tiềm năng, năng khiếu của mình, giúp người học được bồi dưỡng, định hướng và phát triển năng lực phù hợp.

Bên cạnh đó, Nhà nước còn có trách nhiệm ưu tiên và tạo điều kiện cho một số nhóm người học dễ bị thiệt thòi trong tiếp cận giáo dục như trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo thực hiện quyền và nghĩa vụ học tập.

Việc ưu tiên, tạo điều kiện ở đây không có nghĩa là thiên vị mà Nhà nước phải có cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp để các nhóm này thực hiện được quyền và nghĩa vụ học tập, tránh tình trạng vì hoàn cảnh mà bị gián đoạn, bỏ học hoặc không thể tiếp cận môi trường giáo dục đầy đủ.