Người không phải là chủ sở hữu chỉ có quyền định đoạt tài sản khi nào?

Giải SBT Kinh tế Pháp luật 12 Cánh diều trang 57: Người không phải là chủ sở hữu chỉ có quyền định đoạt tài sản khi nào?

Về nguyên tắc, quyền định đoạt là một trong những quyền cơ bản của quyền sở hữu, cho phép chủ thể chuyển giao quyền sở hữu tài sản, từ bỏ quyền sở hữu, tiêu dùng hoặc tiêu hủy tài sản (Điều 192 Bộ luật Dân sự 2015).

Cụ thể, theo Điều 194 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, chủ sở hữu có quyền bán, trao đổi, tặng cho, cho vay, để thừa kế, từ bỏ quyền sở hữu, tiêu dùng, tiêu hủy hoặc thực hiện các hình thức định đoạt khác phù hợp với quy định của pháp luật đối với tài sản.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, người không phải là chủ sở hữu vẫn có thể thực hiện quyền này, nhưng không phải theo ý chí tự do của mình, mà phải dựa trên căn cứ hợp pháp.

Cụ thể, theo quy định tại Điều 195 Bộ luật Dân sự 2015, người không phải là chủ sở hữu chỉ có quyền định đoạt tài sản trong hai trường hợp:

+ Theo ủy quyền của chủ sở hữu: Đây là trường hợp phổ biến nhất. Chủ sở hữu có thể giao cho người khác thay mình thực hiện việc định đoạt tài sản thông qua hợp đồng ủy quyền hoặc thỏa thuận hợp pháp. Khi đó, người được ủy quyền chỉ được thực hiện trong phạm vi được giao, không được tự ý vượt quá.

+ Theo quy định của luật: Một số chủ thể tuy không phải là chủ sở hữu nhưng vẫn được pháp luật trao quyền định đoạt trong những tình huống cụ thể, như người đại diện theo pháp luật, người giám hộ, hoặc cơ quan có thẩm quyền trong một số trường hợp đặc biệt. Việc định đoạt lúc này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu hoặc của người liên quan.

Người không phải là chủ sở hữu chỉ có quyền định đoạt tài sản khi nào? (Hình từ Internet)

Việc thực hiện quyền định đoạt tài sản phải thỏa mãn các điều kiện gì?

Việc thực hiện quyền định đoạt (dù là chủ sở hữu hay không) cũng phải đáp ứng các điều kiện chung. Cụ thể, theo Điều 193 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, việc định đoạt tài sản phải do người có năng lực hành vi dân sự thực hiện không trái quy định của pháp luật.

Theo Điều 20, 21 Bộ luật Dân sự 2015, người thành niên (từ đủ 18 tuổi trở lên) có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thì được tự mình thực hiện việc định đoạt tài sản, trừ trường hợp bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Đối với người chưa thành niên, quyền định đoạt tài sản bị giới hạn theo độ tuổi:

+ Chưa đủ 6 tuổi: mọi giao dịch do người đại diện theo pháp luật thực hiện.

+ Từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi: khi định đoạt tài sản phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật (trừ giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày).

+ Từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi: có thể tự mình định đoạt tài sản, nhưng đối với tài sản có giá trị lớn như bất động sản, tài sản phải đăng ký hoặc trường hợp luật yêu cầu thì vẫn phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật.

Đặc biệt, trong trường hợp pháp luật có quy định trình tự, thủ tục định đoạt tài sản thì việc định đoạt bắt buộc phải tuân theo trình tự, thủ tục đó. Đây là điều kiện quan trọng nhằm bảo đảm tính hợp pháp của giao dịch, nhất là đối với các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, tài sản có giá trị lớn hoặc thuộc diện quản lý đặc biệt.