Quyền được bảo đảm an sinh xã hội của công dân được quy định như thế nào? Hành vi vi phạm quyền đó dẫn đến hậu quả gì?

Quyền của công dân trong bảo đảm an sinh xã hội được quy định như thế nào?

Điều 34 Hiến pháp 2013 khẳng định: “Công dân có quyền được bảo đảm an sinh xã hội”. Theo quy định, mọi công dân có quyền được bảo đảm an sinh xã hội và được thụ hưởng các phúc lợi xã hội trên cơ sở bình đẳng, không bị kì thị hay phân biệt đối xử vì giới tính, tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, trình độ hoặc bất cứ lý do nào. Quyền này được cụ thể hóa ở việc Nhà nước tạo điều kiện để người dân tăng cường cơ hội có việc làm, bảo đảm thu nhập tối thiểu đáp ứng nhu cầu cuộc sống, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh môi trường.

Bên cạnh đó, công dân còn có quyền được hỗ trợ khi xảy ra các rủi ro đột xuất, vượt quá khả năng kiểm soát hoặc không lường trước được như mất mùa, thiên tai, động đất, chiến tranh, đói nghèo,... thông qua các hình thức hỗ trợ bằng tiền mặt hoặc hiện vật do ngân sách nhà nước bảo đảm.

Đối với những trường hợp có hoàn cảnh đặc thù hoặc thuộc nhóm người yếu thế trong xã hội như người cao tuổi, người khuyết tật,...còn được hưởng các chính sách trợ giúp thường xuyên theo quy định.

Ngoài ra, người lao động được tạo điều kiện và mở rộng cơ hội tham gia các chế độ bảo hiểm (xã hội, y tế, thất nghiệp) nhằm ứng phó với những tình huống rủi ro như bị giảm sút hoặc mất khả năng lao động.

Đồng thời, công dân cũng có quyền tiếp cận, tìm hiểu các thông tin về an sinh xã hội và thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo đối với những hành vi vi phạm quy định của pháp luật về an sinh xã hội.

Quyền của công dân trong bảo đảm an sinh xã hội được quy định như thế nào? Hành vi vi phạm quyền đó mang lại hậu quả gì? (Hình từ Internet)

Hành vi vi phạm quyền đó mang lại hậu quả gì?

Hành vi vi phạm quyền của công dân trong bảo đảm an sinh xã hội có thể để lại nhiều hậu quả tiêu cực, không chỉ đối với người bị vi phạm mà còn tác động đến gia đình, cộng đồng và sự vận hành của cả hệ thống an sinh xã hội.

Trước hết, hậu quả rõ nhất mà hành vi vi phạm mang lại là người dân bị mất hoặc bị hạn chế cơ hội tiếp cận các chính sách hỗ trợ cần thiết. Những trường hợp bị gây khó dễ, bị ngăn cản, bị phân biệt đối xử trong việc thụ hưởng an sinh xã hội có thể làm cho người dân không nhận được trợ cấp đúng thời điểm, không được hỗ trợ khi gặp rủi ro hoặc không được bảo đảm các điều kiện tối thiểu để ổn định cuộc sống. Điều này đặc biệt nguy hiểm với đối tượng thụ hưởng là người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo và người có hoàn cảnh khó khăn, vì đây là nhóm dễ bị tổn thương và phụ thuộc nhiều vào các chính sách an sinh xã hội. Khi bị xâm phạm quyền an sinh xã hội, họ có thể rơi vào tình trạng thiếu thốn kéo dài, sức khỏe suy giảm, đời sống tinh thần bất ổn và khó có khả năng tự phục hồi.

Bên cạnh đó, các hành vi vi phạm quyền an sinh xã hội còn tạo ra bất bình đẳng và làm gia tăng khoảng cách xã hội. Nếu việc tiếp cận chính sách không bảo đảm công bằng, có hiện tượng ưu ái sai đối tượng hoặc theo cơ chế “xin - cho”, người thật sự khó khăn sẽ bị thiệt thòi, còn người không đủ điều kiện lại có thể hưởng lợi. Về lâu dài, điều này làm suy giảm tính công bằng xã hội, khiến cơ hội vươn lên của những người yếu thế ngày càng thu hẹp.

Không chỉ vậy, vi phạm quyền an sinh xã hội còn làm giảm lòng tin của người dân vào chính sách và cơ quan thực thi. Khi người dân chứng kiến tình trạng nhũng nhiễu, chậm trễ, thiếu minh bạch hoặc có dấu hiệu trục lợi trong thực hiện chính sách an sinh xã hội, họ dễ nảy sinh tâm lý hoài nghi, ngại tiếp cận, ngại thực hiện thủ tục, thậm chí thờ ơ với việc tham gia các chính sách an sinh xã hội. Sự suy giảm lòng tin này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tính bền vững của hệ thống an sinh xã hội.

Ngoài ra, hành vi vi phạm còn có thể gây tổn thất về nguồn lực xã hội. Việc chi trả sai, giải quyết không đúng đối tượng, làm thất thoát ngân sách hoặc sử dụng sai nguồn hỗ trợ sẽ làm giảm nguồn lực dành cho những người thực sự cần được bảo vệ, giảm hiệu quả của chính sách và tăng gánh nặng xã hội.

Cuối cùng, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm, người vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định của pháp luật. Việc xử lý này nhằm bảo vệ quyền được bảo đảm an sinh xã hội của công dân, giữ gìn kỷ cương trong thực hiện chính sách và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.