Giải bài tập - Kết nối tri thức với cuộc sống lớp 9

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

a) Lí tưởng sống là gì?

A. Mục đích cao nhất, tốt đẹp nhất mà con người mong muốn đạt tới.

B. Mọi ước mơ của con người trong cuộc đời.

C. Những nhiệm vụ mà mỗi người phải thực hiện trong cuộc sống.

D. Những quyền lợi mà con người được hưởng trong xã hội.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

a) Khoan dung là gì?

A. Tha thứ cho tất cả những ai có lỗi lầm, dù họ có sửa chữa lỗi lầm hay không.

B. Rộng lượng, tha thứ cho mình và người khác khi đã biết hối hận và sửa chữa lỗi lầm.

C. Tha thứ cho người khác nhưng không được tha thứ cho chính mình.

D. Quyết liệt phê phán, đấu tranh với mọi sai lầm, khuyết điểm của người khác để xã hội bớt đi cái sai, cái xấu.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

a) Hoạt động cộng đồng là những hoạt động được tổ chức bởi các cá nhân, tập thể nhằm mang lại lợi ích cho:

A. mỗi cá nhân.

B. các tập thể.

C. cộng đồng.

D. Nhà nước.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

a) Ý nào dưới đây là biểu hiện của khách quan?

A. Nói những điều có lợi cho mình.

B. Nói theo ý kiến của người có uy tín.

C. Nói theo ý kiến của số đông.

D. Nói những điều dựa trên chứng cứ và dữ liệu xác đáng.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

a) “Tình trạng không có chiến tranh hay xung đột vũ trang; con người được sống trong một môi trường xã hội an toàn, hạnh phúc” được gọi là:

A. Hợp tác.

B. Hòa bình.

C. Dân chủ.

D. Hữu nghị.

1. Em hãy đọc các trường hợp dưới đây và cho biết bạn nào quản lý thời gian hiệu quả hoặc không hiệu quả. Vì sao

a) Bạn T luôn xác định mục tiêu, sắp xếp thứ tự ưu tiên công việc, nói “không” với những việc làm gây lãng phí thời gian.

b) Bạn H dành nhiều thời gian vào mạng xã hội, chiếm hết cả thời gian học tập.

c) Bạn N không xác định mục tiêu, thời hạn những công việc cần phải làm; công việc phải có cảm hứng bạn mới làm và luôn thấy không đủ thời gian cho những việc muốn làm.

1. Em hãy viết một số thay đổi có khả năng xảy ra với bản thân và gia đình tương ứng với các lĩnh vực vào bảng dưới đây:

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

a) Biểu hiện của tiêu dùng thông minh là:

A. Luôn chi tiêu có kế hoạch.

B. Thấy thích thì mua.

C. Ưu tiên cho nhu cầu cá nhân.

D. Ưu tiên cho nhu cầu của gia đình.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

a) Vi phạm pháp luật là:

A. Hành vi trái pháp luật, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

B. Hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

C. Hành vi có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện.

D. Hành vi trái pháp luật, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

a) Công dân có quyền lựa chọn hình thức tổ chức, quy mô mặt hàng để kinh doanh là nói đến quyền nào dưới đây?

A. Quyền bình đẳng trong quan hệ hôn nhân và gia đình.

B. Quyền bình đẳng giữa nam và nữ.

C. Quyền tự do kinh doanh.

D. Quyền đảm bảo an toàn thư tín, điện thoại, điện tín.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

b) Ý kiến nào không đúng về ý nghĩa của việc sống có lí tưởng?

A. Có động lực phấn đấu, vươn lên trong cuộc sống.

B. Được xã hội ca tụng và trở thành người nổi tiếng.

C. Góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh.

D. Được xã hội công nhận, tôn trọng và tin tưởng.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

b) Biểu hiện nào không trái với khoan dung?

A. Hay chấp vặt, thù dai.

B. Sống ích kỉ, chỉ nghĩ cho bản thân mình.

C. Tôn trọng cá tính, thói quen, sở thích của người khác.

D. Định kiến, phân biệt đối xử.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

b) Hoạt động nào dưới đây không phải là hoạt động cộng đồng?

A. Hoạt động thiện nguyện, nhân đạo.

B. Hoạt động xây dựng chính sách.

C. Hoạt động đền ơn đáp nghĩa.

D. Hoạt động bảo vệ môi trường, cảnh quan.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

b) Trái ngược với khách quan là gì?

A. Nhìn nhận, đánh giá về đối tượng chỉ từ góc độ cá nhân, mang tính thiên vị.

B. Nhìn nhận, đánh giá về đối tượng ở những góc độ khác nhau.

C. Nhìn nhận, đánh giá về đối tượng ở những thời điểm khác nhau.

D. Nhìn nhận, đánh giá về đối tượng dựa trên minh chứng cụ thể.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

b) “Giữ gìn cuộc sống bình yên, dùng thương lượng, đàm phán giải quyết mọi mâu thuẫn, xung đột giữa các dân tộc, tôn giáo và quốc gia, không để xảy ra chiến tranh hay xung đột vũ trang” được gọi là:

A. Bảo vệ hòa bình.

B. Bảo vệ nhân dân.

C. Bảo vệ đất nước.

D. Bảo vệ nền dân chủ.

2. Trong một cuộc thảo luận về sự cần thiết của việc quản lý thời gian hiệu quả, có hai ý kiến:

a) Quản lý thời gian hiệu quả là cần thiết bởi việc đó giúp chúng ta chủ động trong cuộc sống, làm việc năng suất và hiệu quả hơn.

b) Với học sinh, hằng ngày đến trường đã có thời khóa biểu các môn học là đủ để quản lý thời gian rồi. Những việc khác thì có thể linh hoạt, không cần lên kế hoạch cứng nhắc và tạo áp lực cho bản thân.

Em đồng tình với ý kiến nào? Hãy giải thích vì sao.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với nhận định nào dưới đây? Vì sao?

a) Thay đổi xảy đến luôn đi cùng với khó khăn và tiêu cực, càng tránh được thay đổi thì càng tốt.

b) Thích ứng với thay đổi là một trải nghiệm giúp con người học hỏi để trưởng thành.

c) Ngay cả khi cuộc sống ổn định, chúng ta vẫn cần học tập và rèn luyện kỹ năng thích ứng với sự thay đổi.

d) Chúng ta có thể không kiểm soát được thay đổi xảy đến trong cuộc sống nhưng luôn kiểm soát được cách chúng ta thích ứng với thay đổi đó.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

b) Lợi ích của tiêu dùng thông minh là:

A. Tiết kiệm thời gian, công sức, tiền bạc.

B. Tốn ít tiền mà vẫn mua được nhiều thứ.

C. Làm cho của cải không ngừng tăng lên.

D. Luôn tiết kiệm được tiền.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

b) Dấu hiệu cơ bản của vi phạm pháp luật là:

A. Hành vi trái pháp luật.

B. Do người có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện.

C. Vi phạm pháp luật phải có lỗi.

D. Tất cả các ý trên.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

b) Hành vi nào dưới đây thực hiện đúng quy định của Nhà nước về kinh doanh?

A. Người kinh doanh không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế.

B. Kinh doanh nhưng không thực hiện đăng ký kinh doanh.

C. Kinh doanh hàng nhái.

D. Kinh doanh các mặt hàng có ghi trong giấy phép kinh doanh.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

c) Lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam giai đoạn hiện nay là gì?

A. Cố gắng kiếm thật nhiều tiền để bản thân có cuộc sống sung sướng sau này.

B. Đấu tranh để giành độc lập, tự do cho dân tộc.

C. Học tập, làm việc vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

D. Học giỏi để đỗ đại học, sau này có công việc đem lại thu nhập ổn định cho bản thân.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

c) Ý nào dưới đây không phải là ý nghĩa của lòng khoan dung?

A. Người có lòng khoan dung sẽ được mọi người yêu mến, tin cậy.

B. Người được tha thứ sẽ có cơ hội sửa chữa lỗi lầm để trở thành người tốt.

C. Người được tha thứ sẽ quên đi lỗi lầm của mình để hạnh phúc trong cuộc sống.

D. Nhờ có lòng khoan dung, mối quan hệ giữa người với người sẽ tốt đẹp hơn.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

c) Khẳng định nào dưới đây là đúng khi nói về ý nghĩa của việc tích cực tham gia hoạt động cộng đồng?

A. Tích cực tham gia hoạt động cộng đồng góp phần xây dựng mối quan hệ đoàn kết, nhân ái, lan toả những giá trị tích cực trong xã hội.

B. Tích cực tham gia hoạt động cộng đồng sẽ giúp hình ảnh, tên tuổi của những người tham gia được nổi tiếng, nhiều người biết đến.

C. Tích cực tham gia hoạt động cộng đồng sẽ trở nên giàu có.

D. Tích cực tham gia hoạt động cộng đồng sẽ khiến các cá nhân, tổ chức được hỗ trợ luôn chờ đợi sự giúp đỡ từ người khác, không tự mình cố gắng, vươn lên.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

c) Nội dung nào dưới đây không phải là biểu hiện của công bằng?

A. Đảm bảo sự bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ của con người trước pháp luật.

B. Tạo cơ hội như nhau cho mọi người nhưng có tính đến yếu tố khác biệt.

C. Người yếu thế hơn sẽ được tạo điều kiện tốt hơn để có cơ hội như người mạnh hơn.

D. Người giàu phải được tạo cơ hội nhiều hơn người nghèo.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

c) Việc làm nào dưới đây góp phần bảo vệ hòa bình cho nhân loại?

A. Kích động, chia rẽ giữa các dân tộc, tôn giáo.

B. Gây chiến tranh, khủng bố ở nhiều nơi trên thế giới.

C. Thiết lập quan hệ hợp tác, hữu nghị giữa các dân tộc.

D. Hạn chế quan hệ với các nước khác để tránh xảy ra xung đột.

3. Em hãy đọc trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

Mặc dù lên kế hoạch 22 giờ sẽ đi ngủ nhưng đã 23 giờ mà T vẫn ngồi ở bàn học. Buổi tối, ăn cơm xong là T liền ngồi học ngay, nhưng vừa làm được một bài tập bạn đã chạy đến tủ lạnh lấy kem ăn, làm được một bài khác thì bạn nhớ ra cuốn truyện vừa mua nên lại lấy ra đọc. Cứ như vậy, đã vài giờ đồng hồ trôi qua mà bài tập của T vẫn còn rất nhiều.

Theo em, bạn T đã quản lý thời gian hiệu quả chưa? Vì sao? Em hãy đưa ra lời khuyên giúp bạn.

3. Em hãy nêu những thay đổi xảy đến trong cuộc sống của các bạn ở các trường hợp dưới đây và tư vấn cho các bạn cách thích ứng với thay đổi.

a) Bố My là trụ cột kinh tế của gia đình, không may bố bị tai nạn lao động phải nghỉ việc. Tài chính của gia đình khó khăn, cả nhà phải thay đổi thói quen sinh hoạt, chi tiêu tiết kiệm hơn. Mẹ My vừa nhận thêm việc làm, vừa dành thời gian chăm sóc bố. My cảm thấy rất khó khăn để thích ứng với hoàn cảnh mới của gia đình.

b) Hạnh chuyển từ dưới quê lên thành phố để học trung học phổ thông. Xa gia đình, Hạnh nhớ nhà, nhớ những người bạn thân. Sống ở thành phố có nhiều thay đổi như: chi phí sinh hoạt đắt đỏ, giao thông đông đúc. Bên cạnh đó, ở môi trường học tập mới, Hạnh cũng còn nhiều bỡ ngỡ, chưa quen bạn mới, trường mới. Những thay đổi này khiến Hạnh thấy nhiều căng thẳng và áp lực.

c) Thanh rất đam mê bóng đá. Trong một trận đấu bóng, Thanh bị chấn thương nặng ở chân, không thể đi lại trong một thời gian dài, việc học tập và sinh hoạt đều gặp nhiều khó khăn, đam mê bóng đá phải gác lại trong một khoảng thời gian.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

c) Ý nào dưới đây là cách tiêu dùng thông minh?

A. Không chi tiêu tùy tiện.

B. Luôn chọn hàng hóa có giá rẻ để mua.

C. Yên tâm về những thông tin sản phẩm trên mạng xã hội.

D. Chỉ thích thanh toán bằng tiền mặt.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

c) Trách nhiệm pháp lí nhằm mục đích nào dưới đây?

A. Trừng phạt về kinh tế đối với người vi phạm.

B. Trừng phạt về tinh thần đối với người vi phạm.

C. Buộc chủ thể vi phạm chấm dứt hành vi trái pháp luật, phải chịu những thiệt hại nhất định; giáo dục răn đe những người khác.

D. Ngăn chặn người vi phạm có thể có vi phạm mới.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

c) Người kinh doanh có nghĩa vụ:

A. Kinh doanh mặt hàng Nhà nước cấm.

B. Kê khai thiếu trung thực để trốn thuế.

C. Nộp thuế theo luật định.

D. Sản xuất, buôn bán hàng giả.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

d) Để trở thành người sống có lí tưởng, học sinh không nên làm gì?

A. Học tập, rèn luyện vì ngày mai lập nghiệp.

B. Luôn khắc phục khó khăn, vươn lên trong cuộc sống.

C. Tập trung thời gian cho việc học, không tham gia các hoạt động tập thể.

D. Lên kế hoạch phấn đấu, rèn luyện bản thân.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây về lòng khoan dung? Vì sao?

a) Khoan dung là bỏ qua mọi lỗi lầm của người khác.

b) Không biết tha thứ cho bản thân mình là không khoan dung.

c) Khoan dung là phải quyết liệt phê phán tất cả những người mắc sai lầm.

d) Khoan dung là chấp nhận mọi sở thích, thói quen của người khác.

2. Em hãy xác định tên, mục đích, ý nghĩa của mỗi hoạt động trong các trường hợp sau:

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

d) Thiếu công bằng mang lại hậu quả gì?

A. Tạo nên bất công, bất bình đẳng, mâu thuẫn, xung đột trong các mối quan hệ.

B. Đem lại lợi ích nhiều hơn cho những người nghèo.

C. Khiến cho người yếu thế có nhiều cơ hội hơn để phát triển.

D. Khiến cho những người tài năng thực sự có nhiều cơ hội hơn để phát triển.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

a) Hòa bình là khát vọng của những nước đang có chiến tranh.

b) Hòa bình, hợp tác, liên kết và phát triển là xu thế tất yếu của thời đại.

c) Mỗi quốc gia có ý thức xây dựng mối quan hệ tôn trọng, bình đẳng, thân thiện sẽ góp phần bảo vệ hòa bình.

d) Bảo vệ hòa bình là trách nhiệm của những nước có tiềm năng quân sự.

4. Em hãy nhận xét cách quản lí thời gian của các bạn dưới đây và tư vấn giúp các bạn cách làm hiệu quả hơn.

a) Ngoài việc học tập chăm chỉ để đạt danh hiệu Học sinh Giỏi, N còn tham gia câu lạc bộ cầu lông, nấu ăn, hoạt động cộng đồng và cũng muốn tìm hiểu về chương trình hướng nghiệp. Tham gia nhiều hoạt động nên N thường bị quá tải và không biết phải làm thế nào để hoàn thành được hết các công việc.

b) M có thói quen làm việc ngẫu hứng, gặp việc gì làm việc đó nên thường không hoàn thành bài tập trên lớp đúng hạn.

4. Em hãy nêu một thay đổi trong cuộc sống của mình hoặc của người thân và vận dụng cách thích ứng với thay đổi để đưa ra biện pháp thích ứng phù hợp.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

d) Ý nào dưới đây là cách sử dụng sản phẩm an toàn?

A. Sử dụng theo lời khuyên của những bài viết trên mạng xã hội.

B. Làm theo hướng dẫn sử dụng in trên bao bì sản phẩm.

C. Sử dụng theo kinh nghiệm của bản thân.

D. Hàng đã quá hạn sử dụng nhưng không có biểu hiện hư hỏng vẫn dùng được.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

d) Công dân bình đẳng về trách nhiệm pháp lí là:

A. Bất kỳ ai vi phạm quy định của cơ quan, đơn vị, đều phải chịu trách nhiệm kỉ luật.

B. Bất kỳ ai do thiếu hiểu biết về pháp luật mà vi phạm pháp luật thì không phải chịu trách nhiệm pháp lí.

C. Mọi người ở tất cả các độ tuổi, dân tộc, nghề nghiệp khi vi phạm pháp luật đều bị xử lí như nhau.

D. Công dân nào vi phạm pháp luật cũng bị xử lí theo quy định của pháp luật.

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

d) Một phần trong thu nhập mà công dân và tổ chức kinh tế có nghĩa vụ nộp vào ngân sách nhà nước để chi tiêu cho những công việc chung được gọi là gì?

A. Tiền.

B. Sản vật.

C. Sản phẩm.

D. Thuế.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với những quan điểm dưới đây? Vì sao?

a) Người sống có lí tưởng là người luôn suy nghĩ và hành động để thực hiện mục tiêu chung của dân tộc.

b) Những ai tích cực làm giàu đều là người sống có lí tưởng.

c) Ở mỗi thời đại khác nhau, con người có lí tưởng sống khác nhau.

d) Người sống có lí tưởng là người có nhiều ước mơ, hoài bão.

e) Đối với học sinh, tích cực học tập để mai sau lập nghiệp, góp phần xây dựng quê hương, đất nước chính là sống có lí tưởng.

3. Trường hợp nào dưới đây thể hiện lòng khoan dung? Trường hợp nào thiếu lòng khoan dung?

(Đánh dấu X vào ô tương ứng và giải thích vì sao)

3. Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Hằng năm, cứ gần tới ngày Thương binh - Liệt sĩ (27 - 7), trường học của P lại phối hợp với Mặt trận Tổ quốc phường tổ chức hoạt động thăm hỏi, tặng quà cho các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và thương bệnh binh trên địa bàn của phường nhằm bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước những cống hiến, hi sinh của gia đình các thương binh, liệt sĩ trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Mặc dù lớp của P đã được phân công nhiệm vụ nhưng một số thành viên trong lớp lại từ chối tham gia.

1/ Em có nhận xét gì về thái độ của một số thành viên trong lớp của P?

2/ Nếu là thành viên trong lớp của P, em sẽ khuyên những bạn đó điều gì?

2. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

a) Ý kiến của mỗi người phụ thuộc vào góc nhìn của họ, vì vậy, không nên đòi hỏi mọi người có cách nhìn nhận, đánh giá khách quan.

b) Trong gia đình, con trai và con gái phải được đối xử như nhau.

c) Nếu bị ai đó đối xử không công bằng, không cần phải lên tiếng. Dần dần, người đó sẽ nhận ra và trả lại sự công bằng cho mình.

d) Là bạn thân thì không nên chỉ ra khuyết điểm của nhau trước tập thể.

3. Em hãy cho biết học sinh có thể tham gia tuyên truyền về hòa bình và bảo vệ hòa bình bằng những việc làm nào dưới đây. Vì sao?

A. Tham gia các cuộc thi như vẽ tranh cổ động, làm thơ, sáng tác ca khúc về hòa bình.

B. Viết bài bình luận không có căn cứ về nền văn hóa của các dân tộc, quốc gia khác trên trang cá nhân.

C. Viết thư, gửi quà ủng hộ trẻ em và nhân dân các vùng có chiến tranh.

D. Tuyên truyền, vận động người thân, bạn bè tham gia các hoạt động nhằm góp phần bảo vệ hòa bình.

E. Viết bài bày tỏ quan điểm phê phán, lên án các cuộc chiến tranh phi nghĩa, mâu thuẫn xung đột sắc tộc.

5. Em hãy dựa vào mục tiêu của một tuần và vận dụng các kĩ năng quản lý thời gian để lập kế hoạch cụ thể cho một ngày của em theo bảng gợi ý dưới đây:

Mục tiêu các công việc cần thực hiện trong tuần từ ngày ... đến ngày ... tháng ... năm ...

5. Em hãy tìm hiểu thêm những biện pháp, kĩ năng cần thiết để thích ứng với thay đổi và viết bài chia sẻ về kết quả.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Giải thích vì sao.

a) Tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ có giá trị cao là để khẳng định giá trị của bản thân.

b) Người tiêu dùng thông minh luôn đề cao mục tiêu tiết kiệm.

c) Sưu tầm địa chỉ những quán ăn ngon để sử dụng khi cần.

d) Gửi lời khen ngợi, khích lệ đến người cung ứng khi sử dụng sản phẩm mà cảm thấy hài lòng.

2. Em hãy xác định các hành vi sau đây vi phạm pháp luật gì (Đánh dấu X vào ô tương ứng)

1. Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn.

e) Thuế là khoản đóng góp có tính chất gì?

A. Tự nguyện.

B. Bắt buộc.

C. Ủng hộ nhân đạo.

D. Quyên góp.

3. Trong những trường hợp sau, ai là người sống có lí tưởng? Vì sao?

a) Ngoài thời gian học văn hoá ở trường, N còn tham gia dự án Nuôi em, góp phần giúp các trẻ em mầm non vùng cao có bữa ăn trưa đủ chất ở trường.

b) P mơ ước sau này có một công việc nhàn hạ nhưng thu nhập cao để bản thân có thể sống một cuộc đời sung sướng.

c) Chị H tham gia làm từ thiện để được nổi tiếng.

d) Anh C ứng dụng công nghệ hiện đại vào nông nghiệp, góp phần tạo sinh kế bền vững cho nông dân, kết nối sản phẩm nông nghiệp của thanh niên nông thôn đến với người tiêu dùng.

e) Chị G tích cực bảo vệ động vật hoang dã, truyền đi khát vọng bảo tồn thiên nhiên hoang dã ở Việt Nam và thế giới.

g) Anh M dành phần lớn thời gian để đi du lịch, ngắm phong cảnh, chụp ảnh, thưởng thức văn hoá, ẩm thực các vùng miền.

4. Nêu hiểu biết của em về những câu danh ngôn sau:

a) Giận dữ và không khoan dung là kẻ thù của sự thông hiểu đúng đắn. (Mahatma Gandhi (1869 - 1948), người Ấn Độ)

b) Sự khoan dung là món quà lớn nhất của tâm hồn; nó đòi hỏi nỗ lực của bộ não cũng nhiều như khi bạn phải giữ thăng bằng khi đi xe đạp. (Helen Keller (1880 - 1968), người Mỹ)

c) Khi bạn không tha thứ cho một ai đó, tức là bạn đang quay lưng lại với tương lai của mình. Khi bạn bao dung, điều đó có nghĩa bạn đang tiến về phía trước. (Tyler Perry (sinh năm 1969), người Mỹ)

d) Thay vì lên án người khác, hãy cố hiểu họ. (Dale Carnegie (1888 - 1955), người Mỹ)

4. Em hãy nêu từ 2 - 3 hoạt động cộng đồng do lớp, trường hoặc địa phương tổ chức mà học sinh có thể tham gia. Xác định những việc em cần làm để thể hiện trách nhiệm của học sinh khi tham gia các hoạt động đó.

3. Hành vi nào dưới đây thể hiện thái độ khách quan, công bằng? Vì sao?

a) Bảo vệ quyền lợi của người thân bằng mọi cách.

b) Đề cử những bạn có uy tín vào Ban cán sự lớp.

c) Bảo vệ ý kiến của người giúp đỡ mình.

d) Phê bình, góp ý khi bạn mắc khuyết điểm.

e) Không chơi với bạn vì bạn phê bình mình.

4. Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Tuyên bố về quyền của các dân tộc được sống trong hòa bình năm 1984 của Liên hợp quốc khẳng định: Các dân tộc trên hành tinh của chúng ta có một quyền thiêng liêng là được sống trong hòa bình. Việc bảo vệ và thúc đẩy quyền hòa bình của các dân tộc là nghĩa vụ cơ bản của mỗi nhà nước và tiến tới xóa bỏ mối đe dọa của chiến tranh, đặc biệt là chiến tranh hạt nhân, từ bỏ việc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế và giải quyết các cuộc xung đột quốc tế bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở của Hiến chương Liên hợp quốc.

Em hãy cho biết Tuyên bố về quyền của các dân tộc được sống trong hòa bình năm 1984 của Liên hợp quốc đề cập đến những biện pháp nào để thúc đẩy và bảo vệ hòa bình. Nêu ý nghĩa của biện pháp đó.

6. Em hãy cùng các bạn trong nhóm học tập sưu tầm các sách kĩ năng quản lí thời gian, tìm hiểu cách sử dụng các công cụ và ứng dụng quản lí thời gian. Từ đó, lựa chọn những công cụ phù hợp cho mình và viết bài giới thiệu với các bạn.

3. Trong các trường hợp dưới đây, ai là người tiêu dùng thông minh? Ai là người tiêu dùng kém thông minh? Vì sao?

a) Khi mua hàng, chị A luôn quan tâm đến chất lượng sản phẩm.

b) Anh C có thói quen chỉ mua sắm những sản phẩm của nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam.

c) Khi mua rau, củ, quả, bạn Q tìm mua sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng ở các địa chỉ tin cậy.

d) Khi mua hàng trực tuyến, bạn B thường tham khảo thêm các ý kiến của khách hàng đã sử dụng sản phẩm ở cơ sở định mua để ra quyết định.

3. Em hãy cho biết các ý kiến dưới đây đúng hay sai. Giải thích vì sao.

a) Tất cả những hành vi trái pháp luật, xâm hại tới các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ đều là hành vi vi phạm pháp luật.

b) Người say rượu không nhận thức được hành vi của mình nên mọi hành vi trái pháp luật do người say rượu gây ra đều không phải là hành vi vi phạm pháp luật.

c) Trách nhiệm pháp lÍ gắn liền với các hậu quả bất lợi mà các chủ thể vi phạm pháp luật phải chịu nên chỉ mang lại những ý nghĩa tiêu cực.

d) Trách nhiệm pháp lÍ góp phần ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật trong cuộc sống.

2. Những ý kiến dưới đây đúng hay sai về việc thực hiện quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế của công dân? (Đánh dấu X vào ô tương ứng)

4. Xử lí tình huống

a) Mặc dù bị khuyết tật nhưng V vẫn nỗ lực, đam mê học hỏi với mơ ước trở thành kĩ sư công nghệ thông tin và mở lớp dạy nghề cho người cùng cảnh ngộ. Thấy thế, Q nói với V: "Bạn chỉ nên cố gắng để có một nghề đủ duy trì cuộc sống là được, đừng mơ ước lớn lao".

Nếu là V, em sẽ nói gì với Q?

b) Sinh ra ở một miền quê nghèo, D luôn cố gắng học giỏi, nuôi hoài bão sau này trở thành doanh nhân, tạo việc làm cho người dân ở địa phương. Tuy nhiên, khi gia đình gặp khó khăn do bố bị tai nạn giao thông, D buồn bã, chán nản, cho rằng tương lai đã khép lại vì mọi ước mơ của mình đều không có điều kiện để trở thành hiện thực.

Nếu là bạn của D, em sẽ khuyên D điều gì?

c) H và T tham gia nhóm thiện nguyện giúp đỡ học sinh khó khăn ở vùng cao. Dọc đường đi, thấy đường dốc cheo leo, điều kiện sinh hoạt khó khăn, H rủ T rời nhóm.

Nếu là T, em sẽ nói gì với H?

5. Em sẽ xử lí như thế nào nếu ở trong những tình huống sau?

a) Em nghe thấy một người bạn nói điều không tốt về em với người khác.

b) Em mắc lỗi và rất day dứt về lỗi lầm đó nhưng nếu thú nhận, em sẽ bị phê bình.

c) Trong các cuộc tranh luận, một bạn thường xuyên phản bác lại các ý kiến của em khiến em rất khó chịu.

5. Em hãy tìm hiểu về một tấm gương tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng và viết đoạn văn ngắn về những điều em học tập được từ tấm gương đó.

4. Em hãy cùng các bạn trong nhóm thảo luận và nêu ý kiến về tầm quan trọng của sự khách quan, công bằng đối với một trong số những công việc sau: trọng tài, quan tòa, nhà báo, lãnh đạo.

Em hãy viết một đoạn văn nói về hậu quả sẽ xảy ra nếu người làm những công việc đó không khách quan, công bằng.

5. Nếu được đóng vai là một sứ giả hòa bình, em sẽ thuyết trình những nội dung gì để thuyết phục mọi người và cộng đồng cùng chung tay góp phần bảo vệ hòa bình?

4. Thực hành cách tiêu dùng thông minh trong những trường hợp dưới đây:

a) Chi đội em sắp đi dã ngoại trong ngày. Em được phân công chuẩn bị ăn uống cho đoàn. Hãy liệt kê những thực phẩm thiết yếu cần chuẩn bị và dự trù kinh phí để lập kế hoạch thực hiện nhiệm vụ này.

b) Mẹ cho em 300.000 đồng để tổ chức sinh nhật. Giả định em muốn mời 3 người bạn thân cùng liên hoan mừng ngày sinh nhật. Em hãy lên kế hoạch để tổ chức buổi kỷ niệm ngày sinh nhật thật vui và ý nghĩa.

c) Ông bà ở quê ra chơi cho nhiều cá tươi và rau xanh. Em hãy cho biết cần làm thế nào để sử dụng an toàn những thực phẩm tươi sống này.

4. Em hãy phân tích dấu hiệu vi phạm pháp luật của các hành vi dưới đây và xác định loại trách nhiệm pháp lí tương ứng với hành vi vi phạm của mỗi chủ thể.

3. Theo em, việc kinh doanh không đúng mặt hàng đăng kí và việc trốn thuế của các hộ kinh doanh gây ra hậu quả gì? Nêu ví dụ.

5. Em hãy viết một đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của mình về quan điểm sau:

"Cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí,... để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người".

(N.A Ostrovsky (1904 - 1936), người Ucraina)

6. Em hãy đưa ra lời khuyên cho bạn

a) Trên đường đi học về, C đạp xe nhanh nên đã va vào Y khiến cho Y bị ngã, tay chân trầy xước, sách vở rơi xuống đường lấm bẩn. C xin lỗi Y và giải thích rằng vì nghe tin người nhà bị tai nạn phải nhập viện nên vội vàng đạp xe về, không để ý nên mới để xảy ra việc đáng tiếc như vậy.

Nếu là bạn của Y, em sẽ khuyên Y điều gì?

b) Q và T là bạn cùng xóm, chơi thân với nhau từ nhỏ. Một lần, do hiểu lầm là T nói không đúng sự thật về Q nên Q đã lớn tiếng trách móc T trước cả lớp. Cảm thấy oan ức và tổn thương nhưng T không thanh minh mà chỉ xin chuyển chỗ ngồi và không chơi với Q nữa.

Em có lời khuyên gì dành cho Q và T?

c) Trong lớp, N rất hay trêu chọc, chế giễu ngoại hình, cách ăn mặc của một số bạn mà N cho là thiếu gu thẩm mỹ. N còn hay nhắc đi nhắc lại khuyết điểm của người khác.

Nếu là bạn của N, em sẽ nói gì với N?

6. Em hãy lựa chọn một hoạt động cộng đồng mà em ấn tượng để thuyết trình nhằm truyền cảm hứng cho bạn bè, người thân cùng chung tay thực hiện.

5. Xử lý tình huống

a) Nhóm của A nhận nhiệm vụ điều tra, khảo sát về thực trạng môi trường ở địa phương. Bạn P nói: "Không cần phải điều tra làm gì cho mất thời gian, chỉ cần lấy các số liệu trong một báo cáo nào đó về môi trường điền vào là được".

Nếu là thành viên của nhóm A, em sẽ nói gì với P?

b) Hai quán giải khát C và G đối diện nhau. Quán C đồ uống ngon, đa dạng, giá cả hợp lý, thái độ phục vụ tốt nên đông khách. Trong khi đó, quán G vắng khách. Chủ quán G là người thân của V nên nhờ V và một số bạn khác đưa tin chê quán C, khen quán G lên mạng xã hội. Chủ quán hứa sẽ cho các bạn mỗi tuần một lần uống trà sữa miễn phí.

- Em có nhận xét gì về việc làm của chủ quán G?

- Nếu là V, em sẽ làm gì?

c) Là quản đốc của một xưởng sản xuất, chị B phân công cho em gái công việc nhẹ nhàng mặc dù không đúng chuyên môn. Cuối năm, chị lập danh sách đề xuất khen thưởng những người thân thiết với mình, không dựa trên năng suất lao động và đóng góp của mỗi người. Nhiều người bức xúc trước cách quản lý của chị B nhưng không biết nên làm như thế nào.

- Em có nhận xét gì về cách quản lý của chị B?

- Theo em, những người lao động trong phân xưởng đó nên làm gì?

5. Em hãy vận dụng cách tiêu dùng thông minh trong việc sử dụng an toàn thức ăn, đồ uống hằng ngày và chia sẻ kết quả thực hiện cho các bạn.

5. Em hãy đọc các tình huống dưới đây để trả lời câu hỏi:

a) K (14 tuổi - học sinh lớp 9) sử dụng xe đạp điện để đi học. Khi đến ngã tư gặp đèn đỏ, do sợ đến trường muộn giờ, K không dừng lại mà phóng vụt qua, chẳng may va vào cô P - người đang đi đúng phần đường của mình, làm cả hai cùng ngã và cô P bị gãy tay.

Em hãy nhận xét hành vi của K. K đã vi phạm pháp luật gì và phải chịu trách nhiệm pháp lý nào? Vì sao?

b) Chú G là cán bộ kiểm lâm, chú đã nhận số tiền 200 triệu đồng của lâm tặc để làm ngơ cho lâm tặc khai thác gỗ trái phép ở khu vực chú quản lý.

1/ Theo em, hành vi của chú G là hành vi gì?

2/ Chú G đã vi phạm pháp luật gì và phải chịu trách nhiệm pháp lý nào?

c) Khi ly hôn, ông H đồng ý để bà N nuôi hai con nhỏ, còn mình sẽ có trách nhiệm chu cấp tiền nuôi con hằng tháng. Tuy nhiên, sau đó ông không chịu đóng góp chi phí cấp dưỡng cho con như đã thỏa thuận khiến bà N và các con gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Không đồng tình với hành vi của ông H, bà N đã làm đơn khởi kiện gửi Tòa án đề nghị xem xét giải quyết.

Theo em, ông H đã vi phạm pháp luật gì và phải chịu trách nhiệm pháp lý nào? Vì sao?

4. Hãy kể tên một số ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh và kinh doanh có điều kiện tại Việt Nam mà em biết.

7. Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Ngày 16 - 11 - 1995, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc (UNESCO) đã thông qua ngày Quốc tế Khoan dung và lấy ngày 16 - 11 hằng năm để kỉ niệm ngày Quốc tế Khoan dung. Đại diện của 185 quốc gia đã kí vào bản Tuyên bố đưa ra tại Hội nghị toàn thể lần thứ 28 của UNESCO, cam kết: "Tôn trọng, chấp nhận và hiểu đúng sự đa dạng, phong phú các nền văn hoá của thế giới, những hình thức tự biểu hiện và những khả năng thể hiện cá tính của con người". Các quốc gia cũng công nhận: "Con người khác nhau về hình dáng bên ngoài, địa vị, lời nói, cách ứng xử và các giá trị, song đều có quyền được sống trong hoà bình và duy trì cá tính của riêng mình".

(Theo Tuyên bố về nguyên tắc khoan dung của UNESCO, Unesco.org)

Vì sao UNESCO chọn một ngày làm ngày Quốc tế Khoan dung? Điều đó có ý nghĩa gì đối với nhân loại?

6. Vận dụng cách tiêu dùng thông minh, em hãy nêu những thói quen tiêu dùng không thông minh trong việc sử dụng các đồ dùng, sách vở học tập của học sinh và đưa ra lời khuyên để khắc phục thói quen này.

6. Nêu hiểu biết của em về khẩu hiệu dưới đây: "Tìm hiểu, học tập và chấp hành pháp luật là trách nhiệm của mọi công dân".

5. Em đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

a) Học sinh (dưới 18 tuổi) không có quyền tự do kinh doanh.

b) Hành vi vi phạm quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh có thể gây nên nhiều tệ nạn xã hội.

c) Chỉ những người có nộp thuế mới phải thực hiện trách nhiệm của công dân về nghĩa vụ nộp thuế.

d) Mọi người phải khai thuế chính xác, trung thực, nếu không sẽ phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

6. Nêu hiểu biết của em về khẩu hiệu "Nộp thuế để góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".

7. Em hãy tư vấn để các chủ thể dưới đây thực hiện đúng quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh hoặc nghĩa vụ nộp thuế.

a) Chị B dự định kinh doanh đồ gia dụng nên hỏi ý kiến các thành viên trong gia đình để lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp. Bố mẹ khuyên chị nên thuê cửa hàng ở gần chợ để bán hàng trực tiếp vì dễ thu hút khách hàng. Anh trai bảo chị nên bán hàng trực tuyến để tiết kiệm chi phí thuê mặt bằng và không phải đăng ký kinh doanh, không phải nộp thuế. Chú út lại cho rằng chị nên kết hợp cả thuê cửa hàng và bán hàng trực tuyến vì như vậy sẽ tiếp cận được nhiều khách hàng hơn và có thể lợi dụng để khai thuế, nộp thuế ít hơn thu nhập thực tế. Mỗi người một ý kiến khiến chị B băn khoăn không biết nên lựa chọn thế nào.

b) Chị gái Y mang về nhà nhiều loại mỹ phẩm, hóa chất lạ, không có nguồn gốc xuất xứ để sản xuất kem dưỡng da (kem trộn) bán kiếm lời. Sau khi pha trộn xong sản phẩm, chị bảo Y mang các sản phẩm này đến trường bán cho bạn bè sử dụng rồi sẽ trả tiền công cho Y. Y băn khoăn không biết có nên làm theo lời chị hay không.

c) Bà Q sở hữu một căn nhà lớn ở mặt đường và cho một tổ chức nước ngoài thuê sử dụng với mức giá cao. Sau khi ký hợp đồng với đại diện tổ chức nước ngoài, bà Q được người quen khuyên nên làm giả một hợp đồng cho thuê nhà khác có mức giá cho thuê rẻ hơn thực tế để sử dụng kê khai nộp thuế, qua đó giảm bớt số tiền thuế phải nộp. Bà Q thắc mắc không biết làm như vậy có vi phạm pháp luật hay không.

8. Em hãy viết bài phân tích, đánh giá về một hành vi vi phạm quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế trong thực tế mà em biết. Từ đó rút ra bài học cho bản thân.

Em hãy chỉ ra những ca từ thể hiện ước muốn của nhân vật trong lời bài hát sau và cho biết ý nghĩa của những ước muốn đó.

"Nếu là chim tôi sẽ là loài bồ câu trắng
Nếu là hoa tôi sẽ là một đoá hướng dương
Nếu là mây tôi sẽ là một vầng mây ấm
Là người tôi sẽ chết cho quê hương..."

("Tự nguyện", nhạc và lời: Trương Quốc Khánh)

Em hiểu như thế nào về lời chia sẻ sau đây của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn?

"Giận hờn, trách móc mà làm gì bởi vì cuộc đời sẽ xoá hết những vết bầm trong tâm hồn chúng ta nếu lòng ta biết độ lượng. Ta biết tha thứ những điều nhỏ thì cuộc đời sẽ tha thứ cho ta những điều lớn hơn".

Em hãy quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết tên, ý nghĩa của những hoạt động cộng đồng được thể hiện trong các hình ảnh đó.

Em hãy đọc đoạn trích lời bài hát "Chúng em cần hoà bình" (sáng tác: Hoàng Long - Hoàng Lân) và chia sẻ suy nghĩ của em về cuộc sống hoà bình.

“Để loài người chung sống trong hoà bình

Để đàn em được vui ca học hành

Để ngàn cây lá hoa vươn mầm xanh

Bạn bè sống với nhau trong tình yêu thương

Chúng em cần bầu trời hoà bình

Chúng em cần bầu trời hoà bình

Trên Trái Đất không còn chiến tranh

Đấu tranh vì một nền hoà bình

Đấu tranh vì một nền hoà bình

Không còn tiếng súng, tiếng bom trên hành tinh..."

Em hãy nêu suy nghĩ của bản thân về câu danh ngôn sau:

Chúng ta không thể thay đổi hướng gió nhưng chúng ta có thể điều chỉnh cánh buồm.

(Dolly Parton)

Em hãy chia sẻ những điều mình cảm thấy hài lòng và chưa hài lòng trong việc phân bổ và quản lí thời gian hằng ngày của bản thân.

Em hãy chia sẻ thói quen tiêu dùng của bản thân hoặc người thân trong gia đình và nêu kết quả của mỗi thói quen đó.

Hãy kể một số hành vi vi phạm pháp luật mà em biết và nêu hậu quả của hành vi đó.

Em hãy nêu một số quyền, nghĩa vụ của công dân trong kinh doanh mà em biết.

Em hãy kể về một trường hợp thể hiện sự khách quan, công bằng trong cuộc sống mà em được chứng kiến.

Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Trả lời các nhà báo nước ngoài, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Tôi tuyệt nhiên không ham muốn công danh phú quý chút nào. Bây giờ phải gánh chức Chủ tịch là vì đồng bào uỷ thác thì tôi phải gắng sức làm, cũng như một người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận. Bao giờ đồng bào cho tôi lui thì tôi rất vui lòng lui. Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.

Riêng phần tôi thì làm một cái nhà nho nhỏ, nơi có non xanh nước biếc để câu cá, trồng hoa, sớm chiều làm bạn với các cụ già hái củi, em trẻ chăn trâu, không dính líu gì với vòng danh lợi”.

(Theo Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 4, NXB Chính trị quốc gia, trang 187)

a) Em hãy nêu mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thông tin trên.

b) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thực hiện mong muốn trên như thế nào? Ý nghĩa của mong muốn đó đối với dân tộc Việt Nam?

Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Thông tin 1: Trải qua 10 năm (1418 – 1427), cuộc kháng chiến chống quân Minh do Bình Định vương Lê Lợi lãnh đạo đã giành thắng lợi, kết thúc bằng Hội thề Đông Quan. Tướng giặc Vương Thông cùng 10 vạn quân sĩ nhà Minh thề trước núi sông Việt Nam phải thực lòng chấm dứt chiến tranh, rút quân về nước. Căm thù quân Minh đã gây nhiều tội ác cho nhân dân, các tướng lĩnh liền cùng nhau tới khuyên vua nên giết bọn chúng. Vua trả lời rằng: “Trả thù báo oán là chuyện thường tình của mọi người, nhưng không thích giết người là bản tâm của bậc nhân đức. Vả lại, người ta đã hàng mà mình lại giết thì là điềm xấu không gì lớn bằng. Nếu cốt để hả nỗi căm giận trong chốc lát mà mang tiếng với muôn đời là giết kẻ đã hàng, thì chi bằng tha mạng sống cho ức vạn người, để dập tắt mối chiến tranh cho đời sau, sử xanh ghi chép tiếng thơm muôn đời, há chẳng lớn lao sao?”. Vua bèn hạ lệnh: “Cánh đường thuỷ, cấp 500 chiếc thuyền, cho Phương Chính, Mã Kỳ lãnh nhận. Cánh đường bộ, cấp lương thảo, cho Sơn Thọ, Hoàng Phúc lãnh nhận. Còn hơn 2 vạn người bị bắt hoặc đầu hàng và 2 vạn con ngựa thì do Mã Anh lãnh nhận... Tất cả đều tới dinh Bồ Đề lạy tạ mà về”. Bọn Phương Chính vừa xúc động vừa hổ thẹn đến rơi nước mắt.

(Theo Đại Việt sử ký toàn thư, tập 2 (2003), NXB Văn hoá – Thông tin, trang 438, 439)

Thông tin 2: 

Trong thư gửi đồng bào Nam Bộ ngày 31 - 5 - 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh khuyên: “Năm ngón tay cũng có ngón vắn ngón dài. Nhưng vắn dài đều họp nhau lại nơi bàn tay. Trong mấy triệu người cũng có người thế này thế khác, nhưng thế này hay thế khác đều dòng dõi của tổ tiên ta. Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ. Ta phải nhận rằng đã là con Lạc cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc. Đối với những đồng bào lạc lối lầm đường, ta phải lấy tinh thần thân ái mà cảm hoá họ”.

Trong thư gửi tù binh Pháp nhân dịp Noel ngày 24 - 12 - 1946, Người viết: “Tôi mong một ngày gần đây, hai dân tộc Pháp - Việt có thể cùng cộng tác trong vòng hoà bình và thân ái để mưu cầu hạnh phúc chung cho hai dân tộc. Trong khi chờ đợi, các bạn hãy yên lòng và sống dưới sự che chở của chúng tôi, cho đến khi hết chiến tranh, khi đó các bạn sẽ được tự do. Tôi chúc các bạn một ngày Noel vui và một năm tốt đẹp”.

(Theo Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 4, NXB Chính trị quốc gia, trang 280, 281, 543)

Câu hỏi:

a. Em hãy nêu những việc làm của Bình Định vương Lê Lợi đối với quân Minh. Những việc làm đó thể hiện truyền thống nào của dân tộc Việt Nam? Nêu ý nghĩa của những việc làm đó.

b. Em hãy tìm những chi tiết thể hiện lòng khoan dung của Bác Hồ trong thông tin 2 và nêu ý nghĩa của lòng khoan dung đó.

c. Theo em, thế nào là lòng khoan dung? Hãy nêu những biểu hiện và ý nghĩa của lòng khoan dung trong cuộc sống.

Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Theo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII (2022 - 2027) của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, “Thanh niên tình nguyện” là phong trào chủ lực của Đoàn các cấp, đã cổ vũ và phát huy tinh thần xung kích, tình nguyện của thanh niên với các hoạt động tiêu biểu như: tình nguyện chung tay xây dựng nông thôn mới; tham gia xây dựng đô thị văn minh; bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu; tham gia đảm bảo trật tự an toàn giao thông; đảm bảo an sinh xã hội;...

Hoạt động tình nguyện chung tay xây dựng nông thôn mới được triển khai rộng khắp, trở thành phong trào thi đua sôi nổi, thu hút đông đảo thanh niên và người dân tham gia. Tập trung vào việc xây dựng kết cấu hạ tầng, đời sống văn hoá ở nông thôn, bài trừ các hủ tục lạc hậu, tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao, xây dựng các sân chơi cho thiếu nhi, sửa chữa và làm đẹp các công trình, di tích lịch sử, văn hoá của địa phương; tham gia phát triển kinh tế ở nông thôn;... Trong nhiệm kì, Đoàn Thanh niên cả nước đã tham gia thắp sáng hơn 5.800 km đường giao thông nông thôn, xây dựng hơn 4.100 tuyến đường nông thôn mới kiểu mẫu, làm mới hơn 7.100 km đường giao thông nông thôn và hơn 2.300 cầu nông thôn; xây dựng hơn 400 nhà văn hoá; tổ chức đồng loạt 29.433 “Ngày Chủ nhật xanh” với sự tham gia của gần 8,75 triệu lượt đoàn viên, thanh niên.

Hoạt động tình nguyện đảm bảo an sinh xã hội với các việc làm như: tham gia phát triển cộng đồng, hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, người già neo đơn, thanh niên yếu thế, dễ bị tổn thương thông qua các chương trình: Nhà nhân ái; Trường đẹp cho em; Nhà bán trú cho em; Hành trình nhân ái vì sức khoẻ cộng đồng; Mang âm nhạc đến bệnh viện; Cùng sống khoẻ; Tiếp sức người bệnh; Ngày Chủ nhật đỏ;...

Thông qua những hoạt động cộng đồng này, phong trào đã cổ vũ, khơi dậy tinh thần tương thân tương ái, tính xung kích, tình nguyện của thanh niên Việt Nam; là môi trường để thanh niên cống hiến, trưởng thành và phát huy trách nhiệm của tuổi trẻ với cộng đồng và xã hội, củng cố niềm tin, rèn luyện ý chí, nghị lực và xây dựng quan điểm sống tích cực cho thanh niên.

a) Em hãy kể tên những hoạt động cộng đồng trong thông tin trên.

b) Em hãy nêu mục đích, đối tượng tham gia và ý nghĩa của những hoạt động đó.

c) Theo em, thế nào là hoạt động cộng đồng? Em hãy nêu ý nghĩa của hoạt động cộng đồng.

Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Khách quan là nhìn nhận sự vật, sự việc, con người một cách thực tế, chính xác, không thiên vị hay thành kiến mà phải dựa trên chứng cứ và dữ liệu xác đáng. Ngành kiểm sát với những công việc liên quan trực tiếp đến sinh mệnh, tự do, danh dự, nhân phẩm của con người càng cần đảm bảo tính khách quan. Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Cán bộ kiểm sát phải công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn”, trong đó, tính khách quan là một yêu cầu quan trọng, được cụ thể hóa trong Quyết định số 21/QĐ-VKSTC năm 2023 về Quy tắc chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của người cán bộ kiểm sát: “Tính khách quan là phương pháp làm việc của người cán bộ kiểm sát; theo đó, cán bộ kiểm sát đáp ứng các yêu cầu: (1) Phải chí công vô tư, luôn tôn trọng sự thật khách quan; giải quyết công việc theo đúng pháp luật và quy định của Ngành; không vì lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm, không thiên vị hoặc áp đặt định kiến cá nhân chủ quan bất cứ bên nào trong giải quyết vụ án, vụ việc. (2) Không can thiệp trái pháp luật vào hoạt động thực thi công vụ của các cá nhân, cơ quan, đơn vị trong và ngoài ngành kiểm sát…”. Làm tốt điều này sẽ giảm bớt được oan sai, xét xử đúng người, đúng tội, củng cố niềm tin trong nhân dân, làm cho bộ máy nhà nước thực sự có hiệu lực, sức mạnh. Khách quan không chỉ quan trọng với người cán bộ kiểm sát mà với mọi người, mọi ngành nghề trong xã hội, giúp chúng ta có cái nhìn đúng đắn và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với mọi người.

a) Để thực hiện được tính khách quan, người cán bộ kiểm sát phải làm gì? Điều gì sẽ xảy ra nếu họ thiếu khách quan trong công việc?

b) Qua thông tin trên, em hãy chỉ ra các biểu hiện và ý nghĩa của khách quan.

c) Theo em, nhận thức và hành vi thiếu khách quan sẽ có tác hại gì?

Em hãy đọc thông tin, kết hợp quan sát các hình ảnh sau để trả lời câu hỏi:

Trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, đế quốc Mỹ đã giội hàng triệu tấn bom đạn xuống làng mạc, trường học, bệnh viện,... gây biết bao đau thương, tang tóc trên khắp đất nước ta, trong đó có cuộc tập kích chiến lược 12 ngày đêm bằng không quân với quy mô lớn chưa từng có trong lịch sử chiến tranh vào Thủ đô Hà Nội và thành phố cảng Hải Phòng, từ ngày 18 đến 29 tháng 12 năm 1972.

Riêng tại khu vực Hà Nội, Mỹ đã sử dụng 444 lần chiếc máy bay chiến lược B52, hơn 1.000 lần chiếc máy bay chiến thuật chiến đấu với số lượng bom đạn là 4 vạn tấn. Nhờ chuẩn bị tốt cả về tư tưởng và tổ chức, lực lượng và phương tiện, quân dân Hà Nội đã đánh bại hoàn toàn cuộc tập kích của đế quốc Mỹ. Ngày 27-1-1973, Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình ở Việt Nam được kí kết. Sau Hiệp định, nhân dân Hà Nội đã tranh thủ điều kiện hoà bình để hàn gắn vết thương chiến tranh, đẩy mạnh sản xuất, khôi phục và phát triển kinh tế, văn hoá, ổn định đời sống, cùng nhân dân miền Bắc làm hậu phương lớn, góp phần chi viện cho tiền tuyến, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Ngày nay, Hà Nội đang từng bước đổi mới, phát triển, đạt được nhiều thành tựu to lớn trên tất cả các lĩnh vực, đời sống của nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. Hà Nội thực sự đã trở thành trung tâm kinh tế, chính trị và văn hoá của cả nước. Ngày 16-7-1999, Hà Nội được UNESCO vinh danh là “Thành phố vì hoà bình”. Đây là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế về những thành tựu trong quá trình đổi mới cũng như khát vọng hoà bình của người dân Việt Nam.

(Theo Lê Mậu Hãn (Chủ biên) (2001), Đại cương lịch sử Việt Nam, tập III, NXB Giáo dục, trang 243, 244, 248)

Câu hỏi:

a) Từ thông tin và các hình ảnh trên, em hãy cho biết cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ đã gây ra hậu quả gì với Thủ đô Hà Nội. Cuộc sống của người dân và sự phát triển của Hà Nội trong chiến tranh và trong hoà bình có sự khác nhau như thế nào?

b) Theo em, hoà bình là gì? Hãy nêu các biểu hiện của hoà bình.

Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi:

Trường hợp 1: Năm nay lên lớp 9, K có nhiều công việc cần phải thực hiện như học tập để chuẩn bị cho kì thi chuyển cấp, các hoạt động ngoại khoá, câu lạc bộ,... Nhưng K thường không có kế hoạch cho các việc phải làm, có bạn đến rủ đi chơi là K đi luôn. Buổi tối, K thường mải xem các trận đấu bóng đá hay chương trình tivi nên không kịp làm hết bài tập.

Trường hợp 2: Mặc dù đã lên kế hoạch công việc và dự định sẽ đi ngủ lúc 10h tối hằng ngày nhưng H thường phải thức rất khuya mới hoàn thành được hết các công việc. Khi học bài, bạn thường sao nhãng, lúc thì nói chuyện điện thoại với bạn rất lâu, lúc thì xem mạng xã hội hoặc chơi các thiết bị điện tử. Tình trạng này kéo dài khiến bạn thường bị thiếu ngủ, mất tập trung trên lớp học.

Trường hợp 3: M thường xây dựng kế hoạch và đặt thời hạn cho các công việc cần hoàn thành. Hằng ngày, bạn thường làm hết bài tập của ngày hôm đó, không để bị dồn lại hôm sau. Bạn cũng ưu tiên làm những việc quan trọng và tập trung hoàn thành công việc đã đề ra.

a) Trong các trường hợp trên, bạn nào quản lí thời gian hiệu quả/không hiệu quả? Vì sao?

b) Em hãy nêu ví dụ về việc quản lí thời gian hiệu quả và cho biết quản lí thời gian hiệu quả mang lại những lợi ích gì.

Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi:

Trường hợp 1: T rất đau buồn vì sự ra đi đột ngột của bà nội. Từ nhỏ, T được bà chăm sóc, chỉ bảo. Lớn lên, bạn vẫn rất gần gũi và thường hay chia sẻ, tâm sự với bà. Giờ không còn bà ở bên cạnh, T không chấp nhận được sự thật này, bạn thường nhốt mình trong phòng, khóc và chìm đắm trong sự đau buồn.

Trường hợp 2: Do hậu quả của trận lũ quét, gia đình V phải sơ tán đến nơi ở tạm. Mặc dù được chính quyền hỗ trợ nhưng cuộc sống của gia đình V vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề giao thông gián đoạn, tài sản bị cuốn đi, việc học tập và sinh hoạt đều gặp nhiều khó khăn.

Trường hợp 3: Anh K ước mơ trở thành nghệ sĩ piano và đã đạt được nhiều giải thưởng. Nhưng không may, một tai nạn xảy ra khiến anh bị chấn thương ở tay và không thể chơi đàn được nữa. Anh K rất buồn và lo lắng cho tương lai của mình.

a) Em hãy nêu những thay đổi đã xảy ra và ảnh hưởng của nó đến cuộc sống của các nhân vật trong những trường hợp trên.

b) Em hãy nêu thêm những thay đổi khác có thể xảy ra trong cuộc sống.

Em hãy quan sát các hình ảnh sau và trả lời câu hỏi:

a) Trong các hình ảnh trên, bạn nào có thói quen tiêu dùng tốt, bạn nào có thói quen tiêu dùng chưa tốt? Vì sao?

b) Theo em, thế nào là tiêu dùng thông minh?

c) Từ những hình ảnh trên, em hãy cho biết biểu hiện của người tiêu dùng thông minh và người tiêu dùng kém thông minh. Những hành vi tiêu dùng thông minh mang lại lợi ích gì?

Em hãy đọc các nội dung, trường hợp sau và trả lời câu hỏi:

Trường hợp 1: Anh M (19 tuổi) không đội mũ bảo hiểm, điều khiển xe máy vượt đèn đỏ, lạng lách, đánh võng, tạt đầu các phương tiện khác, gây nguy hiểm, bức xúc cho nhiều người tham gia giao thông. Sau khi nhận được phản ánh của người dân, công an thành phố H đã rà soát, trích xuất camera giám sát, triệu tập anh M tới cơ quan công an để làm rõ hành vi vi phạm.

Trường hợp 2: Ông A cho bà B vay 500 triệu đồng. Trong giấy tờ vay nợ ghi rõ thoả thuận thời hạn trả nợ là 6 tháng. Đến hạn, ông A đến đòi tiền thì bà B không chịu trả. Ông A đã làm đơn khởi kiện gửi Tòa án đề nghị xem xét giải quyết.

Trường hợp 3: Công ty Y quy định giờ bắt đầu làm việc của nhân viên là 8h00 hằng ngày từ thứ Hai đến thứ Sáu. Tuần vừa rồi, anh P - nhân viên trong công ty nhiều lần đi muộn không rõ lí do và không hoàn thành các công việc được giao.

Trường hợp 4: Công ty Y quy định giờ bắt đầu làm việc của nhân viên là 8h00 hằng ngày từ thứ Hai đến thứ Sáu. Tuần vừa rồi, anh P - nhân viên trong công ty nhiều lần đi muộn không rõ lí do và không hoàn thành các công việc được giao.

a) Em hãy dựa vào nội dung về dấu hiệu của các loại vi phạm pháp luật để xác định dấu hiệu vi phạm pháp luật và phân loại vi phạm pháp luật của mỗi chủ thể trong các trường hợp 1, 2, 3, 4.

b) Theo em, vi phạm pháp luật là gì? Có những loại vi phạm pháp luật nào?

Em hãy đọc các nội dung, trường hợp sau và trả lời câu hỏi:

Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả công đoạn của quá trình từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận.

Điều 33 Hiến pháp năm 2013 khẳng định: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm”. Điều này có nghĩa là:

Mọi người có quyền tự do lựa chọn những ngành nghề kinh doanh trong phạm vi những ngành nghề mà pháp luật không cấm.

Mọi người có quyền tự do lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp với nhu cầu, điều kiện, khả năng của bản thân; tự do lựa chọn loại hình tổ chức kinh tế để thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh.

Mọi người có quyền lựa chọn quy mô kinh doanh; chủ động điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh.

Khi thực hiện quyền tự do kinh doanh, người dân có nghĩa vụ tuân thủ các quy định của Hiến pháp và pháp luật về kinh doanh; tôn trọng và đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng và người lao động trong các cơ sở kinh doanh; chấp hành các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo đảm an sinh xã hội,...

Trường hợp 1: Anh T (29 tuổi) có ý định buôn bán các loại thực phẩm chức năng và thuốc tân dược giả để kiếm lời. Thông qua mạng xã hội, anh T đặt ông A sản xuất 2.500 hộp nhựa không nhãn mác, mỗi hộp chứa 60 viên nang thảo dược và đặt anh H sản xuất một lượng lớn vỏ hộp giấy, nhãn mác, tờ hướng dẫn sử dụng thuốc,... sao chép từ sản phẩm của các nhãn hiệu nổi tiếng trên thế giới. Sau đó, anh T cùng vợ dán các loại tem, nhãn lên hộp nhựa chứa các viên nang rồi đóng hộp, dán tem chống hàng giả lên nắp hộp và dùng nhiều kênh bán hàng để bán ra thị trường.

Trường hợp 2: Nhận thấy lợi nhuận từ việc mua bán pháo nổ nên anh B (25 tuổi) và anh C (31 tuổi) đã bàn nhau mua nguyên liệu, phương tiện về sản xuất pháo hoa nổ tại nhà rồi bán kiếm lời. Hai người đặt mua nguyên liệu, phương tiện trên mạng, sau đó liên tục thử nghiệm đến khi thành công thì sản xuất hàng loạt rồi tìm cách bán ra ngoài thị trường. Chỉ trong vòng 3 tháng, anh B và anh C đã sản xuất được hơn 1 tấn pháo nổ thành phẩm mang bán và thu về một khoản tiền lớn.

a) Em hãy nêu các quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh của công dân. Công dân có trách nhiệm gì khi thực hiện quyền tự do kinh doanh?

b) Theo em, trong các trường hợp 1 và 2, chủ thể nào đã vi phạm quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh? Các hành vi vi phạm đó có thể dẫn đến những hậu quả gì? Vì sao?

Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Tại chiến trường Đức Phổ, Quảng Ngãi, khi một sĩ quan Mỹ định châm lửa đốt quyển sổ tay thu được sau một trận càn, người thông dịch của ông đã cản: “Đừng đốt. Bản thân nó đã có lửa rồi!”. Đó là cuốn nhật kí chứa đựng một tình yêu bao la với Tổ quốc, nhân dân, đồng đội, thể hiện lí tưởng sống cao đẹp của nữ bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm. Tấm gương người nữ anh hùng hi sinh khi tuổi đời còn rất trẻ đã tiếp thêm động lực cho những người ở lại quyết tâm chiến đấu vì lí tưởng cao cả: quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh!

“30.6.68.  "Đời phải trải qua giông tố nhưng chớ cúi đầu trước giông tố"... Th. hãy bằng nghị lực, bằng niềm tin ở chính nghĩa, bằng lí tưởng cuộc đời mình mà đi tiếp những bước đường gai góc gian lao...

01.9.68. Th. hãy ngẩng cao đầu mà sống, sống với tình cảm trong sáng, với lí tưởng cao đẹp của mình. "Hãy giữ vững tinh thần của người cộng sản, tinh thần trong suốt như pha lê, cứng rắn như kim cương và chói lọi muôn nghìn hào quang của lòng tin tưởng..."

14.7.69. Ba má và các em yêu thương ở ngoài đó làm sao thấy hết được cuộc sống ở đây. Cuộc sống vô cùng anh dũng, vô cùng gian nan, chết chóc, hi sinh còn dễ dàng hơn ăn một bát cơm. Vậy mà người ta vẫn bền gan chiến đấu. Con cũng là một trong muôn nghìn người đó, con sống, chiến đấu và nghĩ rằng mình sẽ ngã xuống vì ngày mai của dân tộc... Con tự hào vì đã dâng trọn đời mình cho Tổ quốc”.

(Theo Đặng Kim Trâm chỉnh lí, Vương Trí Nhàn giới thiệu (2005), Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm, NXB Hội Nhà văn, trang 46, 68, 160)

a) Em hãy chỉ ra mục đích sống của bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm và đồng đội.

b) Chi tiết nào trong những dòng nhật kí trên thể hiện suy nghĩ và hành động để đạt được mục đích đó?

c) Em hãy cho biết thế nào là sống có lí tưởng và ý nghĩa của việc sống có lí tưởng.

Em hãy quan sát các hình ảnh, kết hợp đọc những trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

Do gây tai nạn nghiêm trọng trong một lần ngủ gật khi đang lái xe khách, anh H phải chấp hành hình phạt tù. Sau khi chấp hành hình phạt, trở về nhà, anh thường lủi thủi một mình, không dám giao tiếp với ai vì ngại bị phân biệt, kì thị. Thấy vậy, T rất thương anh vì trước kia, anh rất vui vẻ, hoà đồng với mọi người. T bàn với các bạn trong xóm tìm cách để gần gũi, động viên, chia sẻ, giúp anh vượt qua được mặc cảm, nhanh chóng hoà nhập với cộng đồng.

a) Dựa vào biểu hiện của lòng khoan dung, em có nhận xét gì về lời nói, việc làm của các chủ thể trong những hình ảnh và trường hợp trên?

b) Em có lời khuyên gì đối với những chủ thể thiếu khoan dung trong những hình ảnh và trường hợp trên?

c) Theo em, để có lòng khoan dung, chúng ta cần làm gì?

Em hãy quan sát các hình ảnh, kết hợp đọc những trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

Trường hợp 1. Tuy còn nhỏ tuổi nhưng B đã là thành viên của Câu lạc bộ Hát quan họ của xã. Vào cuối tuần, B thường tích cực tham gia cùng các thành viên trong câu lạc bộ tập luyện và biểu diễn phục vụ bà con mỗi khi có dịp lễ hội. Không những thế, B còn động viên nhiều bạn trong xóm cùng tham gia.

Trường hợp 2. Nhân ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, nhà trường tổ chức hoạt động chăm sóc, thăm viếng nghĩa trang liệt sĩ của xã. Hai bạn C và H được phân công nhiệm vụ làm vệ sinh khu vực đài tưởng niệm nhưng cả hai chỉ mải nói chuyện, không hoàn thành công việc được giao.

Câu hỏi:

a) Hoạt động nào trong các hình ảnh trên đã được trường, lớp, địa phương em tổ chức? 

b) Em có nhận xét gì về tinh thần, thái độ của các nhân vật khi tham gia hoạt động cộng đồng trong các trường hợp trên? Hãy đưa ra lời khuyên cho những bạn chưa tích cực, tự giác khi tham gia hoạt động cộng đồng.

c) Em đã tham gia những hoạt động cộng đồng nào? Hãy chia sẻ những việc em đã làm khi tham gia các hoạt động đó và nêu những điều em thấy hài lòng, chưa hài lòng khi tham gia.

Em hãy đọc thông tin và trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

Thông tin 1: Công bằng vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển của xã hội Việt Nam. Công bằng được hiểu là sự bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ của con người trước pháp luật, cốt lõi của công bằng là công bằng về cơ hội phát triển, nghĩa là tạo cơ hội như nhau cho mọi người, có tính đến yếu tố khác biệt, người yếu thế hơn sẽ được tạo điều kiện tốt hơn để có cơ hội như người mạnh hơn. Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh: “Phát triển vì con người, tạo điều kiện cho mọi người, nhất là trẻ em, nhóm yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số, người di cư hòa nhập, tiếp cận bình đẳng nguồn lực, cơ hội phát triển và hưởng thụ công bằng các dịch vụ xã hội cơ bản. Tiếp tục hoàn thiện và thực hiện các chính sách dân tộc bình đẳng, đoàn kết, cùng phát triển”.

(Theo Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, trang 264)

Thông tin 2: H sinh ra và lớn lên ở một vùng cao hẻo lánh. Học hết Tiểu học, H định nghỉ học vì điểm trường Trung học cơ sở cách rất xa nhà em. Nếu muốn đi học, H phải dậy từ 4 giờ sáng để kịp vào học lúc 7 giờ. Nhưng may mắn, H trúng tuyển vào học ở Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh, được hưởng những chính sách ưu đãi của Nhà nước dành cho học sinh dân tộc thiểu số. Nhờ vậy, H đã thực hiện được mong muốn tiếp tục học tập của mình.

Thông tin 3: Phòng khám Bệnh viện D thường rất đông nên cô C phải đi sớm để xếp hàng chờ đến lượt được khám bệnh, trong khi anh Y là người cùng phố với cô vừa đến nơi đã được mời vào khám trước do có người quen là nhân viên làm việc ở đây.

a) Em hãy chỉ ra những biểu hiện của công bằng/thiếu công bằng trong các thông tin, trường hợp trên.

b) Em hãy nêu ý nghĩa của công bằng, tác hại của sự thiếu công bằng trong cuộc sống.

Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Thông tin 1:

Trong lịch sử nhân loại, đã có nhiều cuộc chiến tranh xâm lược huỷ diệt và tàn phá sự sống của loài người như Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) và Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 - 1945). Riêng Chiến tranh thế giới thứ hai, đã khiến cho 76 nước bị đưa vào vòng chiến, khoảng 60 triệu người chết, 90 triệu người bị tàn phế, thiệt hại về vật chất ước tính khoảng 4.000 tỉ đô la (tính theo giá đương thời). Nền văn minh vật chất và tinh thần của nhân loại bị tàn phá nặng nề.

Ngày nay, hoà bình, hợp tác, phát triển là xu thế lớn song các điểm nóng cạnh tranh, xung đột vẫn rất phức tạp, đặc biệt là xung đột sắc tộc, tôn giáo trở thành nhân tố gây mất ổn định ở một số vùng, lãnh thổ,... khiến cho dân thường vô tội nơi đây phải sống trong tình trạng căng thẳng, lo âu và sợ hãi.

(Theo Phan Ngọc Liên (Chủ biên) (2016), Lịch sử thế giới cận đại, tập II, NXB Đại học Sư phạm, trang 72)

Thông tin 2:

Mọi dân tộc, quốc gia trên thế giới đều có quyền và nghĩa vụ bảo vệ, gìn giữ hoà bình, giải quyết các cuộc xung đột quốc tế bằng biện pháp hoà bình, tránh sử dụng vũ lực, ngăn chặn, xoá bỏ những mối đe doạ chiến tranh.

Là một quốc gia đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh nên hoà bình luôn là mong ước, khát vọng ngàn đời của dân tộc Việt Nam. Bảo vệ Tổ quốc, gìn giữ hoà bình luôn được xác định là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã xác định rõ mục tiêu xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ vững môi trường hoà bình, ổn định; xác định nhiệm vụ chủ động ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa; kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; tiếp tục xây dựng quân đội nhân dân - công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại. Xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân vững chắc là nền tảng cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

(Theo Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, trang 35, 48, 49, 50)

Câu hỏi:

a) Từ các thông tin và hình ảnh trên, em hãy giải thích vì sao cần phải bảo vệ hoà bình và cho biết các biện pháp góp phần thúc đẩy và bảo vệ hoà bình.

b) Từ thực tiễn cuộc sống, em hãy lấy ví dụ về xung đột sắc tộc, chiến tranh phi nghĩa trên thế giới và bày tỏ quan điểm của mình về những sự kiện đó.

c) Theo em, bảo vệ hoà bình là gì? Hãy kể thêm những biện pháp thúc đẩy và bảo vệ hoà bình mà em biết.

Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Những bước sau đây sẽ giúp em quản lí thời gian hiệu quả:

[Ảnh bên dưới]

a) Dựa vào thông tin trên, em hãy giúp hai bạn K và H ở mục 1 có cách quản lí thời gian hiệu quả hơn.

b) Theo em, để quản lí thời gian hiệu quả cần thực hành những kĩ năng nào?

c) Vận dụng cách quản lí thời gian đã học, em hãy xây dựng kế hoạch thời gian và sắp xếp mức độ ưu tiên cho những công việc cần hoàn thành của bản thân trong 1 tuần.

Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi:

a) Theo em, việc chấp nhận sự thay đổi, giữ bình tĩnh và tìm cách giải quyết vấn đề có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi người khi phải đối mặt với thay đổi lớn trong cuộc sống?

b) Em hãy áp dụng thông tin trên để tư vấn giúp hai bạn T và V ở mục 1 có cách thích ứng phù hợp.

c) Theo em, việc thích ứng được với những thay đổi trong cuộc sống có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi người?

Để trở thành người tiêu dùng thông minh, cần chú ý thực hiện một số cách sau đây:

• Xây dựng kế hoạch chi tiêu hợp lí

Chỉ mua những vật dụng phục vụ cho nhu cầu thiết yếu của cuộc sống, phù hợp với khả năng thanh toán và nhu cầu của bản thân như: thức ăn, nước uống, đồ dùng cá nhân, đồ dùng học tập cần thiết, đi lại,...

• Tìm hiểu các thông tin sản phẩm

Khi cần mua sản phẩm, nên tìm hiểu các thông tin về chất lượng, giá cả, công dụng, mẫu mã,... bằng cách tham khảo nhiều nguồn thông tin về sản phẩm được in trên bao bì, qua các kênh quảng cáo, trang thông tin điện tử của nhà sản xuất, quét mã vạch truy xuất nguồn gốc,... để chọn lọc thông tin về sản phẩm chính xác.

• Sử dụng sản phẩm an toàn

Chỉ sử dụng những sản phẩm có nguồn gốc, đảm bảo chất lượng; đọc kĩ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng và sử dụng đúng cách; tìm hiểu quyền lợi của người tiêu dùng để bảo vệ mình trong những trường hợp cần thiết.

• Lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp

Khi mua hàng, có thể thanh toán bằng tiền mặt hoặc thanh toán trực tuyến. Trước khi thanh toán, cần kiểm tra kĩ sản phẩm, giá cả, số tiền phải thanh toán. Khi mua hàng trực tuyến, cần kiểm tra kĩ hàng hoá khi nhận, chỉ thanh toán trước đối với các thương hiệu uy tín; bảo mật thông tin, tài khoản và lưu lại hoá đơn, chứng từ giao dịch để xử lí khi cần thiết,...

a) Từ các thông tin và hình ảnh trên, em hãy nêu những điểm cần lưu ý trong việc xây dựng kế hoạch chi tiêu, tìm hiểu thông tin sản phẩm, sử dụng sản phẩm an toàn và lựa chọn phương thức thanh toán. Theo em, những việc làm đó mang lại lợi ích gì cho người tiêu dùng?

b) Dựa vào hướng dẫn trên, em hãy nhận xét việc thực hiện các cách tiêu dùng thông minh của bản thân. Nêu ví dụ minh hoạ.

Em hãy đọc các nội dung sau và trả lời câu hỏi:

- Đặc điểm của trách nhiệm pháp lí

+ Trách nhiệm pháp lí là loại trách nhiệm do pháp luật quy định.

+ Trách nhiệm pháp lí chỉ phát sinh khi có chủ thể vi phạm pháp luật.

+ Trách nhiệm pháp lí do cá nhân hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng đối với chủ thể vi phạm pháp luật.

+ Trách nhiệm pháp lí gắn với các biện pháp cưỡng chế của Nhà nước, có giá trị pháp lí bắt buộc thực hiện đối với các chủ thể vi phạm pháp luật.

+ Trách nhiệm pháp lí là hậu quả bất lợi đối với chủ thể vi phạm pháp luật.

- Phân loại trách nhiệm pháp lí

+ Trách nhiệm hình sự:

• Trách nhiệm hình sự được quy định trong Bộ luật Hình sự.
• Trách nhiệm hình sự phát sinh khi có chủ thể có hành vi vi phạm hình sự.
• Trách nhiệm hình sự do Tòa án áp dụng đối với chủ thể vi phạm hình sự.
• Trách nhiệm hình sự tước bỏ quyền, lợi ích của chủ thể vi phạm hình sự.
• Trách nhiệm hình sự gắn với các biện pháp cưỡng chế như: phạt tiền, phạt tù, tử hình,...

+ Trách nhiệm dân sự:

• Trách nhiệm dân sự được quy định trong Bộ luật Dân sự và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan.
• Trách nhiệm dân sự phát sinh khi chủ thể có hành vi vi phạm dân sự.
• Trách nhiệm dân sự do Tòa án hoặc chủ thể có thẩm quyền áp dụng đối với chủ thể vi phạm dân sự.
• Trách nhiệm dân sự buộc chủ thể vi phạm dân sự gánh chịu thiệt hại về tài sản, nhân thân,... để khôi phục tình trạng ban đầu của các quyền dân sự bị vi phạm.
• Trách nhiệm dân sự gắn với các biện pháp cưỡng chế như: buộc xin lỗi, cải chính công khai; buộc bồi thường thiệt hại; buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự,...

+ Trách nhiệm hành chính:

• Trách nhiệm hành chính được quy định trong Luật Xử lí vi phạm hành chính và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan.
• Trách nhiệm hành chính phát sinh khi chủ thể có hành vi vi phạm hành chính.
• Trách nhiệm hành chính do các chủ thể và cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng đối với chủ thể vi phạm hành chính.
• Trách nhiệm hành chính buộc chủ thể vi phạm hành chính phải gánh chịu thiệt hại về tài sản, công việc,...
• Trách nhiệm hành chính gắn liền với các biện pháp cưỡng chế như: phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm,...

+ Trách nhiệm kỉ luật:

• Trách nhiệm kỉ luật được quy định trong Bộ luật Lao động; Luật Cán bộ, công chức; Luật Viên chức;...
• Trách nhiệm kỉ luật phát sinh khi chủ thể có hành vi vi phạm kỉ luật.
• Trách nhiệm kỉ luật do người đứng đầu cơ quan, tổ chức áp dụng đối với chủ thể vi phạm kỉ luật.
• Trách nhiệm kỉ luật buộc chủ thể vi phạm kỉ luật phải gánh chịu thiệt hại về danh dự, uy tín, công việc, thu nhập,...
• Trách nhiệm kỉ luật gắn liền với các biện pháp cưỡng chế như: khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, buộc thôi việc,...

- Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Điều 31. Mục đích của hình phạt

Hình phạt không chỉ nhằm trừng trị người phạm tội mà còn giáo dục họ ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới; giáo dục người, pháp nhân thương mại khác tôn trọng pháp luật, phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.

a) Em hãy dựa vào nội dung về đặc điểm của các loại trách nhiệm pháp lí để xác định loại trách nhiệm pháp lí tương ứng với hành vi vi phạm của mỗi chủ thể trong các trường hợp 1, 2, 3, 4 (ở mục 1).

b) Theo em, trách nhiệm pháp lí là gì? Có những loại trách nhiệm pháp lí nào?

c) Em hãy cho biết trách nhiệm pháp lí có ý nghĩa gì. Giải thích và nêu ví dụ minh hoạ.

Em hãy đọc các nội dung, trường hợp sau và trả lời câu hỏi:

Thuế là một khoản nộp ngân sách nhà nước bắt buộc của tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân theo quy định của các luật thuế.

Điều 47 Hiến pháp năm 2013 ghi nhận: “Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định”. Người dân có nghĩa vụ đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế đầy đủ, đúng thời hạn theo quy định của pháp luật.

Khi nộp thuế, người dân được cung cấp thông tin, tài liệu để thực hiện nghĩa vụ, quyền lợi về thuế; được giữ bí mật thông tin, trừ những thông tin phải cung cấp cho cơ quan thuế; được hưởng các ưu đãi về thuế, hoàn thuế theo quy định của pháp luật về thuế; được hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện việc nộp thuế;...

Trường hợp 1: Ông Q là Giám đốc một công ty trách nhiệm hữu hạn ở tỉnh H. Thời gian vừa qua, ông Q đã thu mua một khối lượng lớn đất, cát không rõ nguồn gốc xuất xứ để bán cho các công trình, dự án trên địa bàn. Sau đó, ông Q chỉ đạo kế toán của công ty là chị T mua 8 hoá đơn giá trị gia tăng của các công ty khác với tổng giá trị tiền hàng ghi trên các hoá đơn hơn 2,3 tỉ đồng, để sử dụng hợp thức hoá số lượng đất, cát không rõ nguồn gốc, nhằm chiếm đoạt gần 600 triệu đồng tiền thuế của Nhà nước.

Trường hợp 2: Mấy năm nay, chị G kinh doanh trên mạng xã hội và các nền tảng bán hàng trực tuyến với doanh thu hơn 147 tỉ đồng. Tuy nhiên, chị G không thực hiện đăng ký, kê khai và nộp thuế theo quy định của pháp luật.

a) Em hãy nêu quy định của pháp luật về nghĩa vụ nộp thuế. Công dân có trách nhiệm như thế nào trong việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuế?

b) Trong các trường hợp 1 và 2, các chủ thể đã vi phạm quy định của pháp luật về nghĩa vụ nộp thuế như thế nào? Các hành vi vi phạm đó có thể dẫn đến những hậu quả gì?

Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Thông tin 1: Trong bài phát biểu tại Hội nghị cán bộ Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam toàn miền Bắc tháng 9/1962, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Thanh niên phải xung phong đến những nơi khó khăn gian khổ nhất, nơi nào người khác làm ít kết quả, thanh niên phải xung phong đến làm cho tốt... Thanh niên phải luôn luôn rèn luyện đạo đức cách mạng...

• Trung thành: Trọn đời trung thành với sự nghiệp cách mạng, với Tổ quốc, với Đảng, với giai cấp.

• Dũng cảm: Không sợ khổ, không sợ khó, thực hiện: “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó thanh niên làm”, “gian khổ thì đi trước, hưởng thụ sau mọi người”.

(Theo Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 13, NXB Chính trị quốc gia, tr. 470, 471)

Thông tin 2: Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh quy định:
“Điều 2: Đoàn viên có nhiệm vụ:

1. Luôn luôn phấn đấu vì lí tưởng của Đảng và Bác Hồ. Tích cực học tập, lao động rèn luyện, tham gia các hoạt động xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

2. Gương mẫu chấp hành và vận động thanh thiếu nhi thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân. Chấp hành Điều lệ Đoàn và các nghị quyết của Đoàn; tích cực tuyên truyền về tổ chức Đoàn trong thanh niên; sinh hoạt Đoàn và đóng đoàn phí đúng quy định”.

(Theo Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh)

a) Dựa vào các thông tin trên, em hãy xác định nhiệm vụ của thanh niên Việt Nam và những việc thanh niên cần phải làm để thực hiện nhiệm vụ đó.

b) Theo em, học sinh cần làm gì để thực hiện nhiệm vụ của thanh niên Việt Nam ngày nay?

Em hãy đọc trường hợp, kết hợp quan sát hình ảnh sau để trả lời câu hỏi:

Một nhóm sinh viên đại học về trường của K để khảo sát hứng thú học tập của học sinh. K nhận hai phiếu và viết luôn cho G. Thấy vậy, B hỏi: “Hứng thú học tập của G có giống cậu đâu mà cậu lại viết giúp G vậy?”. K cười đáp: “Chúng mình đều là học sinh, học chung lớp, chung trường, nên sẽ có hứng thú giống nhau!”.

a) Em có nhận xét gì về lời nói và hành động của các nhân vật trong những trường hợp trên?

b) Nếu ở trong các trường hợp đó, em sẽ làm gì?

1. Em hãy tìm những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ, danh ngôn về lòng khoan dung, từ đó xác định biểu hiện, ý nghĩa và rút ra bài học về lòng khoan dung.

1. Em đồng tình/ không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

a) Khi có nhiều cá nhân tham gia vào một hoạt động chung thì đó là hoạt động cộng đồng.

b) Tích cực tham gia hoạt động cộng đồng giúp mỗi cá nhân hoàn thiện bản thân và lan toả các giá trị tốt đẹp.

c) Chỉ những cá nhân có điều kiện kinh tế mới tham gia được hoạt động cộng đồng.

d) Học sinh không chỉ tích cực tham gia hoạt động cộng đồng mà còn cần động viên người thân, bạn bè cùng tham gia.

1. Em đồng tình/ không đồng tình với ý kiến nào sau đây? Vì sao?

a) Hoà bình là khát vọng của những nước đang có chiến tranh.

b) Hoà bình, hợp tác, liên kết và phát triển vẫn là xu thế tất yếu của thời đại.

c) Mỗi quốc gia có ý thức xây dựng mối quan hệ tôn trọng, bình đẳng, thân thiện sẽ góp phần bảo vệ hoà bình.

d) Bảo vệ hoà bình là trách nhiệm của những nước có tiềm năng quân sự.

1. Em tán thành/không tán thành với những quan điểm về quản lí thời gian dưới đây? Giải thích vì sao.

a) Làm được càng nhiều việc càng tốt trong một khoảng thời gian ngắn nhất.

b) Luôn dành thời gian cho những việc mình muốn làm.

c) Chủ động sắp xếp công việc hợp lí và biết mình cần hoàn thành những công việc gì, có bao nhiêu thời gian.

1. Em hãy nêu một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống của bản thân và gia đình theo gợi ý dưới đây:

1. Trong các trường hợp dưới đây, ai là người tiêu dùng thông minh, ai là người tiêu dùng kém thông minh? Vì sao?

a) Khi mua hàng, chị A luôn quan tâm đến chất lượng sản phẩm.

b) Anh C có thói quen chỉ mua sắm những sản phẩm của nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam.

c) Khi mua rau, củ, quả, bạn Q tìm mua sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng ở các địa chỉ tin cậy.

d) Khi mua hàng trực tuyến, bạn B thường tham khảo thêm các ý kiến của khách hàng đã sử dụng sản phẩm ở cơ sở định mua để ra quyết định.

1. Em hãy cho biết các ý kiến dưới đây đúng hay sai. Giải thích vì sao.

a) Tất cả những hành vi trái pháp luật, xâm hại tới các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ đều là hành vi vi phạm pháp luật.

b) Người say rượu không nhận thức được hành vi của mình nên mọi hành vi trái pháp luật do người say rượu gây ra đều không phải là hành vi vi phạm pháp luật.

c) Trách nhiệm pháp lí gắn liền với các hậu quả bất lợi mà các chủ thể vi phạm pháp luật phải chịu nên chỉ mang lại những ý nghĩa tiêu cực.

d) Trách nhiệm pháp lí góp phần ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật trong cuộc sống.

1. Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến sau đây? Vì sao?

a) Học sinh (dưới 18 tuổi) không có quyền tự do kinh doanh.

b) Hành vi vi phạm quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh có thể gây nên nhiều tệ nạn xã hội.

c) Chỉ những người có nộp thuế mới phải thực hiện trách nhiệm của công dân về nghĩa vụ nộp thuế.

d) Mọi người có quyền tự do kinh doanh tất cả các ngành nghề theo sở thích của bản thân.

e) Mọi người phải khai thuế chính xác, trung thực, nếu không sẽ phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

1. Em đồng tình hay không đồng tình với quan điểm nào dưới đây? Vì sao?

a) Tất cả những người sống có mục đích đều là những người sống có lí tưởng.

b) Người sống có lí tưởng là người luôn suy nghĩ và hành động để thực hiện mục tiêu chung của dân tộc.

c) Những ai tích cực làm giàu đều là người sống có lí tưởng. 

d) Ở mỗi thời đại khác nhau, con người có lí tưởng sống khác nhau.

e) Người sống có lí tưởng là người có nhiều ước mơ, hoài bão.

g) Đối với học sinh, tích cực học tập để mai sau lập nghiệp, góp phần xây dựng quê hương, đất nước chính là sống có lí tưởng.

2. Em đồng tình/ không đồng tình với ý kiến nào dưới đây về lòng khoan dung?  Vì sao?

a) Khoan dung là bỏ qua mọi lỗi lầm của người khác.

b) Không biết tha thứ cho bản thân mình là không khoan dung.

c) Khoan dung là phải quyết liệt phê phán tất cả những người mắc sai lầm.

d) Khoan dung là chấp nhận mọi sở thích, thói quen của người khác.

2. Em hãy nêu ý nghĩa của các hoạt động cộng đồng trong những trường hợp dưới đây:

a) Anh S và các đồng nghiệp trong văn phòng luật sư đã tích cực tham gia các hoạt động trợ giúp pháp lí cho những người nghèo, người yếu thế ở địa phương.

b) Anh H cùng đoàn y, bác sĩ của Trung tâm Y tế huyện tổ chức chương trình khám chữa bệnh nhân đạo, cấp thuốc miễn phí cho bà con dân tộc thiểu số, người dân tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới đặc biệt khó khăn.

c) Vào thời gian nghỉ hè, chị B thường cùng các bạn trong Đoàn Thanh niên tham gia Đội tuyên truyền phòng, chống tệ nạn xã hội ở địa phương.

d) Câu lạc bộ Bảo vệ hành tinh xanh thực hiện dự án thu gom pin đã qua sử dụng để mang tới nơi xử lí an toàn.

1. Trong các câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ dưới đây, câu nào nói về sự khách quan, công bằng? Câu nào nói về sự thiếu khách quan, công bằng? Vì sao?

a) Nói có sách, mách có chứng.

b) Yêu nhau củ ấu cũng tròn,

Ghét nhau quả bồ hòn cũng méo.

c) Nhất bên trọng nhất bên khinh.

d) Quân pháp bất vị thân.

e) Ăn cho đều, kêu cho sòng.

2. Em hãy quan sát các hình ảnh sau và trả lời câu hỏi:

- Em có nhận xét gì về hành động góp phần bảo vệ hoà bình của các bạn trong những hình ảnh trên?

- Hãy kể về một số việc em đã làm để góp phần bảo vệ hoà bình. Cảm xúc của em khi đó như thế nào?

2. Em hãy đọc câu danh ngôn dưới đây và viết bài thuyết trình về sự cần thiết của việc quản lí thời gian hiệu quả.

"Thời gian là cuộc sống, vì thế ai lãng phí thời gian là lãng phí chính cuộc đời của họ; ai làm chủ được thời gian thì làm chủ được cuộc sống."

(Alan Lakein)

2. Em đồng tình/không đồng tình với nhận định nào dưới đây? Vì sao?

a) Thay đổi xảy đến luôn đi cùng với khó khăn và tiêu cực, càng tránh được thay đổi thì càng tốt.

b) Thích ứng với thay đổi là một trải nghiệm giúp con người học hỏi để trưởng thành.

c) Ngay cả khi cuộc sống ổn định, chúng ta vẫn cần học tập và rèn luyện kĩ năng thích ứng với sự thay đổi.

d) Chúng ta có thể không kiểm soát được thay đổi xảy đến trong cuộc sống nhưng luôn kiểm soát được cách chúng ta thích ứng với thay đổi đó.

2. Vận dụng cách tiêu dùng thông minh để nhận xét hành vi mua sắm của các nhân vật trong những trường hợp dưới đây:

a) Bạn H được mẹ giao nhiệm vụ cùng em gái 10 tuổi đi mua vở, đồ dùng học tập chuẩn bị cho năm học mới. Thấy hai anh em chuẩn bị đến cửa hàng văn phòng phẩm, mẹ nhắc H ghi ra những thứ cần mua nhưng H cho rằng cứ đến cửa hàng là sẽ mua được đầy đủ.

b) Bạn D rất thích các món ăn chế biến từ hải sản. Thấy ở chợ có người bán hộp thịt cua, ghẹ với giá rẻ hơn hẳn so với mua hàng tươi sống, D quyết định mua mặc dù không rõ nguồn gốc.

c) Một người bạn thân trong lớp gửi thông tin về loại áo chống nắng rất hợp với tuổi học sinh, được giảm giá 20% nếu mua từ 2 áo trở lên và rủ C cùng mua để được hưởng khuyến mại. C cân nhắc và quyết định từ chối vì không có nhu cầu.

2. Em hãy chỉ ra các dấu hiệu vi phạm pháp luật, đặc điểm trách nhiệm pháp lí của mỗi chủ thể dưới đây và xác định loại vi phạm pháp luật, trách nhiệm pháp lí tương ứng của từng chủ thể:

a) Ông P tổ chức hoạt động chống phá Nhà nước, gây rối an ninh trật tự địa phương nên bị Toà án tuyên phạt 9 năm tù giam.

b) Anh N (20 tuổi) điều khiển xe mô tô đi ngược chiều trên đường cao tốc nên bị cảnh sát giao thông lập biên bản phạt tiền và tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe 3 tháng.

c) Bạn T bị Ban Giám hiệu nhà trường khiển trách vì thường xuyên trốn học đi chơi.

d) Toà soạn báo G đăng tải bài viết sai sự thật, gây ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm của chị A nên bị Toà án buộc cải chính thông tin và xin lỗi chị A công khai.

e) Anh B bị chính quyền địa phương lập biên bản xử phạt vì gây mất an ninh trật tự khi kinh doanh.

g) Chị O không thực hiện đúng các thoả thuận trong hợp đồng lao động với công ty nên bị Giám đốc công ty ra quyết định buộc thôi việc.

2. Theo em, các chủ thể sau đây vi phạm quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh hay nghĩa vụ nộp thuế? Các hành vi vi phạm đó có thể dẫn đến những hậu quả gì?

a) Ông M thành lập công ty tài chính nhưng lại tuyển dụng nhiều nhân viên để thực hiện các hoạt động đòi nợ thuê.

b) Giám đốc doanh nghiệp A chỉ đạo nhân viên mua hoá đơn nâng khống chi phí đầu vào để giảm tiền thuế thu nhập phải đóng.

c) Bà H mua hoá chất cấm về sản xuất, chế biến thực phẩm.

d) Anh T nhờ người thân đứng tên để chia nhỏ doanh thu bán hàng nhằm nộp thuế ít hơn.

e) Giám đốc C tìm cách trì hoãn việc nộp thuế của doanh nghiệp mình.

g) Chị G sản xuất, buôn bán nhiều loại thuốc chữa bệnh dù chưa được cơ quan chức năng kiểm nghiệm, cấp phép.

2. Từ quan điểm dưới đây, em hãy viết bài thuyết trình về ý nghĩa của việc sống có lí tưởng:

Lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường. Không có lí tưởng thì không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng thì không có cuộc sống.

(Lev Nikolayevich Tolsoy)

3. Từ câu danh ngôn dưới đây, em hãy viết một đoạn văn về tác hại của sự thiếu khoan dung trong cuộc sống:

"Không khoan dung cũng là một hình thức bạo lực và là trở ngại cho sự phát triển của một tinh thần dân chủ thực sự."

(Mahatma Gandhi)

3. Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi:

Chủ nhật, T cùng bố mẹ tham gia nhóm từ thiện do Hội Chữ thập đỏ xã tổ chức, nấu những nồi cháo để tặng những bệnh nhân nghèo đang điều trị tại các bệnh viện đóng trên địa bàn. Mẹ nhắc em gái T (đang học lớp 7) cùng tham gia nhưng em từ chối vì muốn được nghỉ ngơi, vui chơi sau một tuần học tập.

Em có nhận xét gì về thái độ của em gái T? Hãy đưa ra lời khuyên cho em gái T.

2. Trường hợp nào dưới đây thể hiện/không thể hiện sự khách quan, công bằng? Vì sao?

a) Vì thấy đa số các bạn ủng hộ ý kiến của T nên M cũng ủng hộ mặc dù biết rằng đó là ý kiến sai.

b) Mặc dù ông B hàng xóm là ân nhân của gia đình V nhưng bố mẹ V vẫn không ủng hộ một số việc làm vi phạm pháp luật của ông.

c) Trong gia đình G, chỉ có mẹ và chị gái G làm công việc nội trợ.

d) P và M chơi thân với nhau. Trong buổi lao động trồng cây ở vườn trường, P đã cố ý phân công cho M công việc nhẹ nhàng.

e) Chị gái của H được cộng điểm ưu tiên vào đại học vì là người dân tộc thiểu số.

g) Mặc dù có sự chênh lệch về nội dung và hình thức giữa tập san của các tổ, K vẫn cho điểm bằng nhau vì không muốn làm mất lòng các bạn ở tổ có tập san kém hơn.

3. Em hãy kể tên một địa điểm trên thế giới đã từng xảy ra chiến tranh, khủng bố hoặc xung đột vũ trang gần đây và cho biết nguyên nhân, hậu quả của cuộc chiến tranh, khủng bố hoặc xung đột vũ trang đó.

Theo em, mỗi cá nhân, tổ chức cần làm gì để phòng chống chiến tranh, khủng bố và xung đột vũ trang?

3. Em hãy nhận xét cách quản lí thời gian của các bạn dưới đây và tư vấn giúp các bạn cách làm hiệu quả hơn.

a) Ngoài việc học tập chăm chỉ để đạt danh hiệu Học sinh Giỏi, N còn đăng kí tham gia câu lạc bộ cầu lông, nấu ăn, hoạt động cộng đồng và cũng muốn tìm hiểu về chương trình hướng nghiệp. Tham gia nhiều hoạt động nên N thường bị quá tải và không biết phải làm thế nào để hoàn thành được hết các công việc.

b) M có thói quen làm việc ngẫu hứng, gặp việc gì làm việc đó nên thường không hoàn thành bài tập trên lớp đúng hạn.

3. Em hãy vận dụng cách thích ứng với sự thay đổi để tư vấn cho các bạn trong những tình huống dưới đây:

a) Bạn B lần đầu sống xa nhà để lên thành phố học. Ở một mình, B chưa biết cân đối tài chính, mua sắm nhiều thứ không cần thiết nên thường xuyên bị thiếu tiền ăn, thậm chí tiêu cả vào tiền thuê nhà. Sống một mình, không có ai nhắc nhở nên nhiều khi B mải chơi theo bạn, đi sớm về khuya, không để ý chuyện học tập.

b) Mẹ bạn P bị đột quỵ phải nằm liệt một chỗ, sinh hoạt cá nhân cũng cần có người hỗ trợ. P lo lắng cho mẹ và thấy lúng túng khi trong nhà vừa thiếu bàn tay mẹ vừa cần có người chăm sóc cho mẹ.

c) Bố mẹ bạn S có cơ hội đi làm việc ở xa với thu nhập tốt hơn nên đã gửi S về quê sống cùng ông bà để bố mẹ đi lao động. S gặp nhiều khó khăn để thích ứng với hoàn cảnh mới khi vừa phải sống xa bố mẹ, lại chuyển nơi ở, chuyển trường.

3. Hãy nêu lợi ích của những hành vi tiêu dùng thông minh dưới đây:

a) Chị A thường tìm mua những đồ gia dụng có nhiều chức năng và nghiên cứu để sử dụng hiệu quả các chức năng đó.

b) Đang chuẩn bị xây nhà, anh B chủ động tham khảo chất lượng và giá cả sản phẩm từ nhiều nguồn cung ứng vật liệu khác nhau để ra quyết định mua.

c) Bạn H thường tìm những kênh bán hàng trực tuyến có uy tín để mua sắm.

3. Em hãy phân tích, đánh giá các hành vi vi phạm pháp luật của các chủ thể trong những tình huống sau để xác định loại vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí tương ứng.

a) Anh V (26 tuổi) quen chị D (18 tuổi) và biết chị đang có nhu cầu tìm việc làm nên đã rủ chị sang nước ngoài làm thuê nhưng mục đích là để lừa bán. Chị D nghe theo và bị anh V đưa ra nước ngoài bán. Hơn một năm sau, chị D bỏ trốn về Việt Nam và tố cáo hành vi của anh V với cơ quan chức năng.

b) Tan học, anh Q (16 tuổi) thấy một chiếc ví của ai đó rơi trên đường nên dừng xe kiểm tra và phát hiện trong ví có gần 6 triệu đồng cùng một số giấy tờ cá nhân. Quan sát xung quanh thấy vắng vẻ, anh Q quyết định giữ lại khoản tiền và chiếc ví để sử dụng, còn những giấy tờ cá nhân kia thì vứt xuống mương nước ven đường.

c) Khi li hôn, ông H đồng ý để bà N nuôi hai con nhỏ, còn mình sẽ có trách nhiệm chu cấp tiền nuôi con hằng tháng. Tuy nhiên, sau đó ông không chịu đóng góp chi phí cấp dưỡng cho con như đã thoả thuận khiến bà N và các con gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Không đồng tình với hành vi của ông H, bà N đã làm đơn khởi kiện gửi Toà án đề nghị xem xét giải quyết.

d) Công ty chế biến thực phẩm A quy định tất cả các công nhân phải đeo găng tay, sử dụng mũ trùm đầu, đeo khẩu trang trong quá trình làm việc để đảm bảo vệ sinh. Tuy nhiên, chị P (công nhân của công ty) cho rằng đeo khẩu trang vướng víu, khó thở nên thường kéo khẩu trang xuống dưới cằm, không che miệng và mũi.

3. Em hãy tư vấn để các chủ thể dưới đây thực hiện đúng quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh/ nghĩa vụ nộp thuế.

a) Chị B dự định kinh doanh đồ gia dụng nên hỏi ý kiến các thành viên trong gia đình để lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp. Bố mẹ khuyên chị nên thuê cửa hàng ở gần chợ để bán hàng trực tiếp vì dễ thu hút khách hàng. Anh trai bảo chị nên bán hàng trực tuyến để tiết kiệm chi phí thuê mặt bằng và không phải đăng ký kinh doanh, không phải nộp thuế. Chú út lại cho rằng chị nên kết hợp cả thuê cửa hàng và bán hàng trực tuyến vì như vậy sẽ tiếp cận được nhiều khách hàng hơn và có thể lợi dụng để khai thuế, nộp thuế ít hơn thu nhập thực tế. Mỗi người một ý kiến khiến chị B băn khoăn không biết nên lựa chọn thế nào.

b) Chị gái Y mang về nhà nhiều loại mỹ phẩm, hoá chất lạ, không có nguồn gốc xuất xứ để sản xuất kem dưỡng da (kem trộn) bán kiếm lời. Sau khi pha trộn xong sản phẩm, chị bảo Y mang các sản phẩm này đến trường bán cho bạn bè sử dụng rồi sẽ trả tiền công cho Y. Y băn khoăn không biết có nên làm theo lời chị hay không.

c) Bà Q sở hữu một căn nhà lớn ở mặt đường và cho một tổ chức nước ngoài thuê sử dụng với mức giá cao. Sau khi ký hợp đồng với đại diện tổ chức nước ngoài, bà Q được người quen khuyên nên làm giả một hợp đồng cho thuê nhà khác có mức giá cho thuê rẻ hơn thực tế để sử dụng kê khai nộp thuế, qua đó giảm bớt số tiền thuế phải nộp. Bà Q thắc mắc không biết làm như vậy có vi phạm pháp luật hay không.

3. Em hãy nhận xét về việc làm của thanh niên trong các bức ảnh dưới đây và nêu ý nghĩa của những việc làm đó.

4. Em hãy đọc các tình huống sau để trả lời câu hỏi:

a) D luôn cảm thấy day dứt vì đã mắc lỗi với ông nội. Bây giờ, ông đã mất, D càng cảm thấy ân hận vì không còn cơ hội để nhận lỗi với ông nữa.

Nếu là bạn của D, em sẽ khuyên D điều gì?

b) Do không tìm hiểu kĩ, Q nói với thầy giáo rằng P làm hỏng thiết bị của phòng thí nghiệm. Bị phê bình oan, P giận và nói sẽ không bao giờ chơi với Q nữa. Cuối năm học, Q cùng gia đình chuyển tới nơi khác. Trước khi đi, Q nhắn tin muốn gặp để chào và xin lỗi P. Khi ấy, P vẫn còn giận Q nên băn khoăn không biết có nên gặp Q không.

Theo em, P nên làm gì?

c) K rủ T tham gia một nhóm bạn. Trong nhóm đó có một số người hay bình luận khiếm nhã về trang phục, hình dáng và đời tư của người khác.

Nếu là T, em sẽ nói gì với K?

3. Từ quan niệm “Không có sự khách quan và công bằng, không thể có niềm tin và sự đồng lòng của mọi người”, em hãy viết một đoạn văn và thuyết trình trước lớp về ý nghĩa của sự khách quan, công bằng và tác hại của sự thiếu khách quan, công bằng.

4. Em hãy liệt kê những kĩ năng quản lí thời gian và tự đánh giá xem mình đã thực hiện được những kĩ năng nào, cần thay đổi điều gì theo bảng gợi ý dưới đây:

4. Tư vấn cho nhân vật trong các trường hợp dưới đây thực hiện cách tiêu dùng thông minh

a) Lên lớp 9, K được mua xe đạp mới để đi học. Em hãy gợi ý cho bạn K cách tìm hiểu thông tin sản phẩm để chọn được chiếc xe đạp phù hợp

b) Y được mẹ giao nhiệm vụ đi chợ mua thức ăn cho cả nhà. Em hãy tư vấn giúp Y lập kế hoạch mua sắm và lựa chọn sản phẩm an toàn

4. Em hãy nhận xét hành vi của mỗi chủ thể trong các tình huống sau và tư vấn cho các chủ thể để phòng tránh các hành vi vi phạm pháp luật.

a) Hai bạn H và C (15 tuổi) chơi thân với nhau từ nhỏ. Một lần, H vô tình biết C đang có ý định tụ tập cùng nhóm bạn xấu gây gổ đánh nhau. H lo lắng nếu C đánh nhau sẽ bị công an bắt nên can ngăn nhưng bị C gạt đi vì cho rằng mình còn nhỏ nên có đánh nhau cũng không bị xử phạt.

b) Bạn Y đang tưới nước cho cây cảnh ở trước cổng thì A (15 tuổi) - bạn cùng thôn đạp xe qua rủ đi giao hàng cùng. A lấy từ chiếc ba lô của mình một gói đồ được bọc kín trong túi bóng màu đen và vui mừng khoe với Y rằng mình sẽ được bà D trả 200.000 đồng tiền công nếu qua xã bên giao gói đồ này hộ bà. Y cảm thấy băn khoăn trong gói đồ đó chứa gì, nhưng A cũng không biết và chỉ muốn nhanh chóng giao xong đồ để được nhận tiền công.

4. Em hãy cùng nhóm bạn xây dựng kế hoạch thực hiện một hoạt động cộng đồng theo gợi ý dưới đây:

4. Em hãy sưu tầm một số câu nói mang tính chất tuyên ngôn về hoà bình và bảo vệ hoà bình của một số nguyên thủ quốc gia và cho biết ý nghĩa của các câu nói đó.

4. Em hãy nêu một thay đổi trong cuộc sống của mình hoặc của người thân xung quanh và vận dụng cách thích ứng với thay đổi để đưa ra biện pháp thích ứng phù hợp.

4. Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi:

a) H được làm trọng tài trong trận bóng đá giữa hai lớp 9A và 9B. Vì chơi thân với đội trưởng của đội bóng lớp 9A nên H bỏ qua lỗi việt vị của đội này, dẫn tới bàn thua cho đội bóng lớp 9B. Thấy thế, một số bạn của đội bóng lớp 9B đã rời sân khi trận đấu chưa kết thúc. Em có nhận xét gì về việc làm của bạn H?

Em có nhận xét gì về việc làm của bạn H? Theo em, bạn H cần làm gì để đảm bảo tính khách quan, công bằng?

b) Làm việc trong một phân xưởng sản xuất cơ khí gia công tư nhân, anh C thắc mắc: các lao động trong xưởng có thời gian lao động và độ vất vả như nhau nhưng mức thu nhập lại khác nhau và cho rằng như vậy là không công bằng.

Bằng hiểu biết về công bằng xã hội, em hãy giải đáp thắc mắc cho anh C.

4. Em hãy kể về một tấm gương thanh niên Việt Nam tiêu biểu trong hoạt động học tập/ nghiên cứu khoa học/ khởi nghiệp/thiện nguyện... và rút ra bài học cho bản thân.

5. Em hãy nêu một số tình huống thường gặp trong cuộc sống đòi hỏi lòng khoan dung và đưa ra cách ứng xử theo bảng gợi ý sau:

5. Dựa vào nhiệm vụ của thanh niên Việt Nam, em hãy xác định nhiệm vụ mà bản thân phải thực hiện trong học tập và cuộc sống, từ đó xây dựng kế hoạch để thực hiện những nhiệm vụ đó.

5. Em hãy kể về một số biểu hiện thiếu khách quan, công bằng trong cuộc sống và đề xuất cách khắc phục phù hợp.

Em hãy sưu tầm một hành vi đúng/chưa đúng trong việc thực hiện quyền tự do kinh doanh/nghĩa vụ nộp thuế và nhận xét, đánh giá hành vi đó.

1. Em hãy cùng các bạn trong nhóm thực hiện kế hoạch tham gia hoạt động cộng đồng đã được xây dựng trong hoạt động luyện tập và báo cáo kết quả thực hiện (thông qua bài thu hoạch, clip, tranh ảnh,...).

1. Em hãy sưu tầm hình ảnh về hoạt động bảo vệ hoà bình, chống chiến tranh của nhân dân Việt Nam và các nước trên thế giới và viết lời bình cho hoạt động đó.

Em hãy sử dụng một cuốn sổ để ghi chép và thực hiện bảng kế hoạch quản lí thời gian đã làm ở phần Khám phá. Sau mỗi tuần, hãy đánh giá và rút kinh nghiệm để hoàn thiện trong những tuần tiếp theo và chia sẻ kết quả với các bạn trong lớp.

Em hãy tìm hiểu một số kĩ năng cần thiết để thích ứng với thay đổi và viết bài chia sẻ cùng các bạn.

Hãy liệt kê một số việc em đã vận dụng cách tiêu dùng thông minh trong cuộc sống hằng ngày, nêu kết quả và chia sẻ với các bạn.

Hãy chia sẻ những việc em đã làm và dự định sẽ làm trong cuộc sống hằng ngày để phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật.

1. Em hãy thiết kế một sản phẩm (bức tranh, thông điệp, tiểu phẩm, đoạn thơ,...) về vai trò của lòng khoan dung trong cuộc sống và chia sẻ ý nghĩa của sản phẩm đó.

2. Em hãy cùng các bạn trong nhóm viết bài tuyên truyền về chương trình “Giờ Trái Đất” để vận động mọi người cùng tham gia hưởng ứng.

2. Em hãy viết đoạn văn bày tỏ quan điểm về câu nói sau:

Hoà bình là đức hạnh của nhân loại.
Chiến tranh là tội ác.

(Victor Hugo)

1. Hãy thiết kế một thông điệp về lí tưởng sống và trang trí ở góc học tập làm mục tiêu phấn đấu của em.

2. Em hãy viết một bức thư gửi tới người mà em cảm thấy ân hận khi đã từng ứng xử thiếu khoan dung với họ.

1. Em hãy sưu tầm câu chuyện về sự khách quan, công bằng và rút ra bài học cho bản thân.

2. Em hãy thực hiện kế hoạch rèn luyện theo lí tưởng và chia sẻ với các bạn về những kết quả mà em đã đạt được, những điều chưa đạt được theo kế hoạch và phương hướng phấn đấu của em.

2. Em hãy cùng nhóm bạn thiết kế một áp phích tuyên truyền về vai trò của sự công bằng trong xã hội.