Thuế là gì? Vai trò của thuế như thế nào và vì sao Nhà nước phải thu thuế?

Thuế là gì?

Tại khoản 1 Điều 3 Luật Quản lý thuế 2019 quy định như sau:

Điều 3. Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

1. Thuế là một khoản nộp ngân sách nhà nước bắt buộc của tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân theo quy định của các luật thuế.

…

Theo đó, thuế được hiểu là một khoản nộp ngân sách nhà nước bắt buộc của tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân theo quy định của các luật thuế.

Không giống với các khoản phí hay lệ phí, thuế không có sự hoàn trả trực tiếp, túc là người nộp thuế không nhận lại lợi ích cụ thể ngay tức thì mà thông qua thuế, người dân sẽ được hưởng lợi gián tiếp từ các dịch vụ công từ Nhà nước trong giáo dục, y tế, giao thông, an ninh - quốc phòng,...

Thuế là gì? Vai trò của thuế như thế nào và vì sao Nhà nước phải thu thuế? (Hình từ Internet)

Vai trò của thuế như thế nào và vì sao Nhà nước phải thu thuế?

Nhà nước phải thu thuế vì thuế có vai trò rất quan trọng đối với sự tồn tại và hoạt động của Nhà nước. Cụ thế thuế các các vai trò sau đây:

- Thuế là nguồn thu chính của ngân sách nhà nước. Nhờ có thuế, Nhà nước có điều kiện để xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng như đường xá, cầu cống, trường học, bệnh viện; chi trả lương cho cán bộ, công chức; hỗ trợ an sinh xã hội; trợ cấp người khó khăn; cũng như đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng phục vụ lợi ích chung của xã hội.

- Thuế là công cụ quan trọng để Nhà nước điều tiết thị trường. Thông qua việc ban hành và điều chỉnh các loại thuế, Nhà nước có thể tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng trong xã hội. Qua thuế, Nhà nước hướng dẫn tiêu dùng theo hướng tích cực, bảo vệ thị trường trong nước.

Ví dụ, khi muốn khuyến khích một ngành nghề phát triển thì Nhà nước có thể áp dụng chính sách miễn, giảm thuế đối với ngành đó. Và ngược lại, Nhà nước thường đánh thuế cao đối với những mặt hàng không có lợi cho sức khỏe con người hoặc gây hại cho môi trường như rượu, bia, thuốc lá nhằm hạn chế việc tiêu dùng.

- Thuế góp phần điều tiết thu nhập, thực hiện công bằng xã hội, đảm bảo cân bằng lợi ích trong xã hội. Cụ thể, người có thu nhập cao hoặc doanh nghiệp có lợi nhuận lớn sẽ phải nộp thuế nhiều hơn so với những người có thu nhập thấp. Điều này giúp Nhà nước có thêm nguồn lực để hỗ trợ các đối tượng yếu thế trong xã hội thông qua các chính sách an sinh như trợ cấp, bảo hiểm y tế, miễn giảm học phí.

- Thuế còn có vai trò định hướng sự phát triển kinh tế - xã hội theo mục tiêu mà Nhà nước đề ra. Thông qua chính sách thuế, Nhà nước khuyến khích các hoạt động sản xuất thân thiện với môi trường, ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển bền vững, đồng thời hạn chế những hoạt động gây tác động tiêu cực đến xã hội.

Nhờ những vai trò trên, có thể thấy thuế không chỉ đơn thuần là nguồn thu tài chính mà còn là công cụ quản lý và định hướng quan trọng của Nhà nước. Do đó, Nhà nước phải thu thuế để có nguồn tài chính duy trì hoạt động, cung cấp dịch vụ công và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Có các loại thuế phổ biến nào?

Ở Việt Nam hiện nay có nhiều loại thuế khác nhau, được Nhà nước ban hành nhằm phù hợp với từng hoạt động kinh tế và từng đối tượng nộp thuế. Các loại thuế này có thể được chia thành thuế trực thu và thuế gián thu:

- Thuế trực thu là loại thuế điều tiết trực tiếp vào thu nhập hoặc tài sản của người nộp thuế, như:

+ Thuế thu nhập doanh nghiệp

+ Thuế thu nhập cá nhân

+ …

- Thuế gián thu là thuế điều tiết gián tiếp thông qua giá cả hàng hoá, dịch vụ, như:

+ Thuế giá trị gia tăng

+ Thuế tiêu thụ đặc biệt

+ Thuế xuất khẩu, nhập khẩu

+ Thuế bảo vệ môi trường

+ ....

Mỗi loại thuế đều có mục đích và vai trò riêng, nhưng tất cả đều hướng tới việc tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, điều tiết nền kinh tế và góp phần phát triển xã hội một cách bền vững.