SBT Kinh tế Pháp luật 12 CTST trang 85: Chiếm hữu không ngay tình là gì?

Chiếm hữu không ngay tình là gì?

Tại Điều 181 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:

Điều 181. Chiếm hữu không ngay tình

Chiếm hữu không ngay tình là việc chiếm hữu mà người chiếm hữu biết hoặc phải biết rằng mình không có quyền đối với tài sản đang chiếm hữu.

Theo đó, chiếm hữu không ngay tình là việc một người đang nắm giữ, quản lý tài sản nhưng biết rõ hoặc đáng lẽ phải biết rằng mình không có quyền đối với tài sản đó. Nói cách khác, đây là trường hợp người chiếm hữu có nhận thức về việc tài sản không thuộc quyền của mình, nhưng vẫn tiếp tục chiếm hữu tài sản đó.

Trong thực tế, không phải cứ ai giữ tài sản không phải của mình đều bị coi là không ngay tình, mà phải xét đến việc họ có biết hoặc có nghĩa vụ phải biết về quyền sở hữu thật sự hay không. Nếu họ hoàn toàn không biết và cũng không thể biết, thì có thể được xem là chiếm hữu ngay tình.

Ví dụ: A nhặt được một chiếc điện thoại và biết rõ đó là của người khác nhưng không tìm cách trả lại mà giữ để sử dụng cho cá nhân. Trong trường hợp này, A được xem là chiếm hữu không ngay tình vì đã nhận thức rõ tài sản không thuộc về mình.

Tóm lại, chiếm hữu không ngay tình là việc chiếm hữu tài sản trong khi người chiếm hữu biết hoặc phải biết mình không có quyền đối với tài sản đó. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định trách nhiệm pháp lý, bởi người chiếm hữu không ngay tình thường phải hoàn trả tài sản và có thể phải bồi thường thiệt hại phát sinh.

SBT Kinh tế Pháp luật 12 CTST trang 85: Chiếm hữu không ngay tình là gì? (Hình từ Internet)

Chiếm hữu ngay tình là như thế nào?

Căn cứ tại Điều 180 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về chiếm hữu ngay tình như sau:

Điều 180. Chiếm hữu ngay tình

Chiếm hữu ngay tình là việc chiếm hữu mà người chiếm hữu có căn cứ để tin rằng mình có quyền đối với tài sản đang chiếm hữu.

Khác với chiếm hữu không ngay tình, chiếm hữu ngay tình là việc một người đang nắm giữ, quản lý tài sản và có căn cứ hợp lý để tin rằng mình có quyền hợp pháp đối với tài sản đó. Nói cách khác, người chiếm hữu không biết và cũng không có nghĩa vụ phải biết rằng quyền của mình đối với tài sản là không hợp pháp.

Khái niệm “ngay tình” ở đây thể hiện sự thiện chí và trung thực của người chiếm hữu. Họ tin tưởng một cách có cơ sở rằng việc chiếm hữu của mình là đúng pháp luật, dựa trên những yếu tố như giấy tờ, giao dịch hợp pháp hoặc hoàn cảnh khách quan khiến họ không thể nhận ra sai sót. Vì vậy, pháp luật có quy định bảo vệ trong một số trường hợp quyền lợi của người chiếm hữu ngay tình trong một số trường hợp nhất định.

Ví dụ, C mua một chiếc xe máy từ một cửa hàng có đăng ký kinh doanh hợp pháp, có đầy đủ giấy tờ mua bán và hóa đơn. Sau đó, mới phát hiện chiếc xe là tài sản bị mất cắp trước đó. Trong trường hợp này, C có thể được xem là chiếm hữu ngay tình vì đã có căn cứ hợp lý để tin rằng mình có quyền sở hữu chiếc xe.

Như vậy, chiếm hữu ngay tình là việc chiếm hữu tài sản dựa trên sự tin tưởng có căn cứ và không có lỗi của người chiếm hữu. Đây là yếu tố quan trọng để phân biệt với chiếm hữu không ngay tình, đồng thời là cơ sở để xác định quyền và nghĩa vụ pháp lý của các bên liên quan trong thực tế.