Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam hiện nay như thế nào? Văn bản quy phạm pháp luật có đặc điểm gì?

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam hiện nay như thế nào?

Theo quy định tại Điều 2 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 về văn bản quy phạm pháp luật như sau:

Điều 2. Văn bản quy phạm pháp luật

Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục theo quy định của Luật này.

Theo đó, văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành theo đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục quy định trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội theo một trật tự nhất định mà Nhà nước muốn xác lập).

Căn cứ Điều 4 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 (sửa đổi bởi Khoản 1 Điều 1 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2025), hệ thống văn bản quy phạm pháp luật bao gồm:

(1) Hiến pháp.

(2) Bộ luật, luật (sau đây gọi chung là luật), nghị quyết của Quốc hội.

(3) Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

(4) Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.

(5) Nghị định, nghị quyết của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

(6) Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

(7) Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

(8) Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; thông tư của Tổng Kiểm toán nhà nước.

(9) Thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ.

(10) Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố (sau đây gọi chung là cấp tỉnh).

(11) Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

(12) Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

(13) Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

(14) Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh (sau đây gọi chung là cấp xã).

(15) Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Như vậy, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam được xây dựng theo một trật tự chặt chẽ, thống nhất, bao gồm nhiều loại văn bản do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ở trung ương và địa phương ban hành, trong đó Hiến pháp giữ vị trí cao nhất, làm cơ sở pháp lý cho việc điều chỉnh các quan hệ xã hội trong phạm vi cả nước.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam hiện nay như thế nào? Văn bản quy phạm pháp luật có đặc điểm gì? (Hình từ Internet)

Văn bản quy phạm pháp luật có đặc điểm gì?

Văn bản quy phạm pháp luật có các đặc điểm sau:

- Do cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền ban hành theo quy định của pháp luật.

- Chứa đựng các quy phạm pháp luật, quy định những quy tắc xử sự chung, mang tính bắt buộc và được áp dụng nhiều lần đối với nhiều đối tượng.

- Văn bản quy phạm pháp luật chứa đựng các quy phạm pháp luật, quy định những quy tắc xử sự chung, mang tính bắt buộc và được áp dụng nhiều lần đối với nhiều đối tượng.

- Hình thức, trình tự, thủ tục ban hành do luật quy định, bảo đảm tính hợp pháp, hợp hiến và thống nhất trong hệ thống pháp luật.

- Văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực bắt buộc chung, mọi cá nhân, tổ chức trong phạm vi điều chỉnh đều phải tuân thủ.

- Việc thực hiện văn bản quy phạm pháp luật được Nhà nước bảo đảm bằng quyền lực nhà nước, kể cả việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế khi cần thiết.

Có thể thấy, văn bản quy phạm pháp luật là hình thức thể hiện ý chí của Nhà nước, chứa đựng các quy phạm pháp luật mang tính bắt buộc chung, do cơ quan có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục nhất định và được Nhà nước bảo đảm thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội.