Bên vay tài sản là vật mà không thể trả lại vật thì có được trả bằng tiền theo trị giá tại thời điểm trả nợ không?

Trong hợp đồng vay tài sản là vật, bên vay có bắt buộc phải trả lãi hay không?

Căn cứ Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015 quy định hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Từ quy định trên có thể thấy rằng nghĩa vụ trả lãi không phải là nghĩa vụ bắt buộc phát sinh trong mọi hợp đồng vay tài sản. Đối với trường hợp vay tài sản là vật, nghĩa vụ cơ bản của bên vay khi đến hạn là hoàn trả lại vật cùng loại với số lượng và chất lượng tương ứng với tài sản đã vay.

Việc trả lãi chỉ phát sinh khi các bên có thỏa thuận về lãi suất trong hợp đồng hoặc trong trường hợp pháp luật có quy định phải trả lãi. Nếu các bên không có thỏa thuận về việc trả lãi và pháp luật cũng không có quy định khác thì hợp đồng vay tài sản được xem là hợp đồng vay không có lãi, và bên vay chỉ cần thực hiện nghĩa vụ hoàn trả tài sản đã vay theo đúng thỏa thuận.

Như vậy, trong hợp đồng vay tài sản là vật, bên vay không bắt buộc phải trả lãi. Nghĩa vụ trả lãi chỉ phát sinh khi có thỏa thuận giữa các bên hoặc khi pháp luật có quy định cụ thể về việc phải trả lãi.

Bên vay tài sản là vật mà không thể trả lại vật thì có được trả bằng tiền theo trị giá tại thời điểm trả nợ không? (Hình từ Internet)

Bên vay tài sản là vật mà không thể trả lại vật thì có được trả bằng tiền theo trị giá tại thời điểm trả nợ không?

Căn cứ khoản 1 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015, nghĩa vụ cơ bản của bên vay là phải trả lại tài sản đã vay khi đến hạn.

Nếu tài sản vay là là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Quy định này thể hiện nguyên tắc cơ bản của hợp đồng vay tài sản là bên vay phải hoàn trả đúng loại tài sản đã nhận để bảo đảm quyền lợi của bên cho vay.

Tuy nhiên, trong thực tế có thể phát sinh những trường hợp bên vay không thể hoàn trả lại vật đã vay, chẳng hạn như vật đã bị tiêu hao, hư hỏng, mất mát hoặc không còn tồn tại trên thị trường để hoàn trả đúng loại.

Để giải quyết tình huống này, khoản 2 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rằng trong trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

Địa điểm trả nợ được xác định là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Có thể thấy, pháp luật cho phép bên vay thực hiện nghĩa vụ bằng cách thay thế việc trả vật bằng việc trả tiền tương đương giá trị của vật, tuy nhiên việc này không phải là quyền đương nhiên của bên vay mà phải có sự chấp thuận của bên cho vay. Quy định này nhằm bảo đảm quyền tự định đoạt của bên cho vay đối với tài sản của mình, đồng thời tránh trường hợp bên vay tự ý thay đổi phương thức trả nợ gây thiệt hại cho bên cho vay.

Như vậy, bên vay tài sản là vật mà không thể trả lại vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, với điều kiện phải được sự đồng ý của bên cho vay.