Văn bản quy phạm pháp luật ban hành không phù hợp với Hiến pháp sẽ bị xử lý thế nào?

Văn bản quy phạm pháp luật ban hành không phù hợp với Hiến pháp sẽ bị xử lý thế nào?

Căn cứ Điều 119 Hiến pháp 2013 quy định:

Điều 119.

1. Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất.

Mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp.

Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý.

2. Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, các cơ quan khác của Nhà nước và toàn thể Nhân dân có trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp.

Cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định.

Theo quy định, Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và có hiệu lực pháp lý cao nhất.

Điều này có nghĩa là Hiến pháp có giá trị cao hơn tất cả các văn bản pháp luật khác. Vì vậy, mọi văn bản quy phạm pháp luật khi được ban hành đều phải phù hợp với Hiến pháp.

Khoản 1 Điều 119 cũng nêu rõ: “Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý.” Việc ban hành văn bản trái với Hiến pháp chính là một hành vi vi phạm. Do đó, văn bản đó sẽ bị xem xét và xử lý theo quy định của pháp luật, có thể bị đình chỉ thi hành, sửa đổi hoặc bãi bỏ để bảo đảm đúng với Hiến pháp.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 119 quy định Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, các cơ quan khác của Nhà nước và toàn thể Nhân dân đều có trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp; đồng thời xác định cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định.

Quy định này cho thấy việc xử lý văn bản quy phạm pháp luật không phù hợp với Hiến pháp không diễn ra một cách tùy tiện, mà phải thông qua cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý do pháp luật quy định, do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện.

Như vậy, có thể khẳng định rằng mọi quy phạm pháp luật ban hành không phù hợp với Hiến pháp sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm tính tối cao của Hiến pháp và sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật Việt Nam.

Văn bản quy phạm pháp luật ban hành không phù hợp với Hiến pháp sẽ bị xử lý thế nào? (Hình từ Internet)

Việc sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc đình chỉ việc thi hành văn bản quy phạm pháp luật như thế nào?

Việc sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc đình chỉ việc thi hành văn bản quy phạm pháp luật thực hiện theo Điều 8 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 như sau:

(i) Văn bản quy phạm pháp luật chỉ được sửa đổi, bổ sung, thay thế bằng văn bản quy phạm pháp luật của chính cơ quan, người có thẩm quyền đã ban hành văn bản đó hoặc bị đình chỉ việc thi hành bằng văn bản của cơ quan, người có thẩm quyền, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 54 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 hoặc luật, nghị quyết của Quốc hội có quy định khác.

(ii) Văn bản quy phạm pháp luật bị bãi bỏ bằng văn bản của chính cơ quan, người có thẩm quyền đã ban hành văn bản đó hoặc bằng văn bản của cơ quan, người có thẩm quyền, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 54 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025.

(iii) Văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc đình chỉ việc thi hành văn bản khác phải xác định rõ tên văn bản, phần, chương, mục, tiểu mục, điều, khoản, điểm của văn bản bị sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc đình chỉ việc thi hành.

Trường hợp bãi bỏ pháp lệnh thì Ủy ban Thường vụ Quốc hội có trách nhiệm báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Văn bản bãi bỏ hoặc đình chỉ việc thi hành văn bản quy phạm pháp luật quy định tại mục (i) và (ii) phải được đăng tải trên công báo điện tử, cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.

(iv) Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thay thế văn bản quy phạm pháp luật hiện hành thuộc một trong các trường hợp sau đây:

- Thay đổi cơ bản chính sách, phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng;

- Sửa đổi, bổ sung về nội dung quá một phần hai tổng số điều.

(v) Cơ quan, người có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật phải đồng thời sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ toàn bộ hoặc một phần của văn bản quy phạm pháp luật do mình đã ban hành khác với quy định của văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành. Trường hợp có quy định khác nhưng cần tiếp tục được áp dụng thì phải được quy định rõ trong văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành.

(vi) Văn bản quy phạm pháp luật có thể được ban hành để đồng thời sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ nội dung của nhiều văn bản quy phạm pháp luật do cùng một cơ quan, người có thẩm quyền ban hành.