Thế nào là thiếu công bằng? Một số biểu hiện của thiếu công bằng? Tác hại của thiếu công bằng trong cuộc sống?

Thế nào là thiếu công bằng?

Công bằng là đối xử bình đẳng, không thiên vị, không phân biệt đối xử. Thiếu công bằng là trạng thái đối lập với công bằng, nên có thể hiểu thiếu công bằng là tình trạng một người hoặc một nhóm người không được đối xử đúng với quyền lợi, công sức và hoàn cảnh của mình, mà bị thiên vị, phân biệt đối xử hoặc áp dụng quy tắc tiêu chuẩn kép.

Nói cách khác, cùng một vấn đề nhưng người này được ưu ái, còn người kia lại chịu thiệt thòi dù điều kiện tương tự; hoặc có người làm nhiều nhưng nhận ít, có người làm ít nhưng hưởng nhiều.

Thiếu công bằng không chỉ nằm ở chuyện “chia phần” hay “đánh giá” sai, mà còn thể hiện ở cách con người tôn trọng, lắng nghe và trao cơ hội cho nhau. Khi công bằng bị phá vỡ, niềm tin dễ mất, mâu thuẫn dễ phát sinh và tập thể cũng khó giữ được sự đoàn kết để phát triển.

Thế nào là thiếu công bằng? Một số biểu hiện của thiếu công bằng? Tác hại của thiếu công bằng trong cuộc sống? (Hình từ Internet)

Một số biểu hiện của thiếu công bằng?

Trong đời sống, thiếu công bằng thường được biểu hiện dưới nhiều hình thức, trước hết là thiên vị: bênh vực người thân quen, ưu ái người mình thích dù họ sai, trong khi lại khắt khe với người khác.

Bên cạnh sự thiên vị là phân biệt đối xử, thể hiện ở việc đánh giá con người dựa trên giới tính, ngoại hình, hoàn cảnh gia đình, điều kiện kinh tế hay thành tích học tập, thay vì dựa trên năng lực và nỗ lực thật sự.

Nhiều trường hợp, thiếu công bằng còn thể hiện ở việc nghe một phía rồi vội kết luận, chưa tìm hiểu rõ nguyên nhân, chưa kiểm chứng thông tin đã vội trách phạt hoặc phán xét, khiến người bị đánh giá sai chịu thiệt thòi và dễ bị tổn thương.

Ngoài ra, thiếu công bằng cũng được biểu hiện ở việc áp dụng quy định không đồng đều, cùng một lỗi nhưng người này bị xử lý nặng, người kia lại được bỏ qua, làm rối loạn chuẩn mực trong tập thể, vì mọi người không còn biết điều gì là “nguyên tắc chung” và điều gì chỉ là “tùy trường hợp”.

Tác hại của thiếu công bằng trong cuộc sống?

Thiếu công bằng rất nguy hiểm, bởi nó đánh vào niềm tin con người. Khi con người tin rằng nỗ lực của mình không được ghi nhận, hoặc luật lệ không áp dụng công bằng, họ sẽ rơi vào hai thái cực: hoặc buông xuôi, hoặc học cách “lách” để tự bảo vệ mình.

Ở cấp độ tập thể, thiếu công bằng làm mục ruỗng tinh thần đoàn kết. Thay vì tập trung làm việc và cải thiện chất lượng, mọi người bắt đầu so bì, nghi ngờ, dè chừng, thậm chí chia phe: “người được ưu ái” và “người bị thiệt”.

Khi đó, mâu thuẫn không bùng nổ ngay nhưng âm ỉ kéo dài, khiến môi trường trở nên nặng nề, thiếu hợp tác, ai cũng giữ phần mình, ngại góp ý, ngại nhận trách nhiệm vì sợ làm nhiều sai nhiều. Nguy hiểm hơn, thiếu công bằng còn có thể dẫn đến bắt nạt, cô lập, khi một số người lợi dụng sức mạnh của số đông hay vị thế của mình để chèn ép người yếu thế.

Về lâu dài, thiếu công bằng còn làm giảm chất lượng con người và chất lượng môi trường: Người giỏi dễ nản lòng, người tử tế bị thiệt thòi, còn những người đi cửa sau, quan hệ hơn năng lực lại có đất sống và được hợp thức hóa bằng câu nói quen thuộc “Ai cũng làm vậy”. Một xã hội, một tổ chức mà cái đúng không được bảo vệ thì sẽ khó khuyến khích sự cố gắng, khó xây dựng văn hóa minh bạch và khó phát triển bền vững.