Thế nào là di sản thừa kế? Thời điểm, địa điểm mở thừa kế như thế nào?

Thế nào là di sản thừa kế?

Di sản thừa kế là toàn bộ tài sản thuộc quyền sở hữu của người đã chết và được để lại cho những người thừa kế. Đây chính là những tài sản sẽ được đem ra chia theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật sau khi người đó qua đời.

Tại Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:

Điều 612. Di sản

Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Theo đó, di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác. Tài sản riêng có thể là tiền, nhà cửa, đất đai, xe cộ, đồ dùng cá nhân… do người đó tự sở hữu. Còn tài sản chung là tài sản cùng sở hữu với người khác, như tài sản chung của vợ chồng hoặc góp vốn làm ăn chung.

Ví dụ, ông A có một chiếc xe máy là tài sản riêng và một căn nhà là tài sản chung với vợ. Khi ông mất, chiếc xe máy sẽ được tính toàn bộ vào di sản, còn căn nhà chỉ tính phần giá trị thuộc về ông A (ví dụ một nửa căn nhà) để chia thừa kế.

Như vậy, di sản thừa kế có thể gồm nhiều loại tài sản khác nhau như tiền, nhà cửa, đất đai, đồ dùng, quyền tài sản… Việc xác định đúng di sản giúp quá trình chia thừa kế diễn ra công bằng, đúng pháp luật và đảm bảo quyền lợi của những người được hưởng thừa kế.

Thế nào là di sản thừa kế? Thời điểm, địa điểm mở thừa kế như thế nào? (Hình từ Internet)

Thời điểm, địa điểm mở thừa kế như thế nào?

Theo quy định tại Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015 về thời điểm, địa điểm mở thừa kế như sau:

- Thời điểm mở thừa kế: Là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 Bộ luật Dân sự 2015:

Điều 71. Tuyên bố chết

1. Người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án ra quyết định tuyên bố một người là đã chết trong trường hợp sau đây:

a) Sau 03 năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;

b) Biệt tích trong chiến tranh sau 05 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;

c) Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm hoạ, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có tin tức xác thực là còn sống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;

d) Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều 68 của Bộ luật này.

2. Căn cứ vào các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, Tòa án xác định ngày chết của người bị tuyên bố là đã chết.

- Địa điểm mở thừa kế: Là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ di sản hoặc nơi có phần lớn di sản.

Như vậy, thời điểm mở thừa kế được xác định là thời điểm người có tài sản chết hoặc ngày chết do Tòa án quyết định trong trường hợp bị tuyên bố đã chết. Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản, nếu không xác định được thì tính theo nơi có toàn bộ hoặc phần lớn di sản.

Những người nào không được quyền hưởng di sản?

Căn cứ tại Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015 thì những người sau đây không được quyền hưởng di sản:

- Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc về hành vi ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người đó;

- Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản;

- Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ phần di sản mà người thừa kế đó có quyền hưởng;

- Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản trong việc lập di chúc; giả mạo di chúc, sửa chữa di chúc, hủy di chúc, che giấu di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại di sản.

Những người nêu trên vẫn được hưởng di sản, nếu người để lại di sản đã biết hành vi của những người đó, nhưng vẫn cho họ hưởng di sản theo di chúc.