Thế nào là bình đẳng trước pháp luật? Ví dụ về quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật

Thế nào là bình đẳng trước pháp luật?

Bình đẳng trước pháp luật là việc mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, không bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội, độ tuổi,... nếu có đủ các điều kiện theo quy định của Hiến pháp, pháp luật thì đều được hưởng các quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ pháp lí mà Hiến pháp, pháp luật đã quy định.

Quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật được hiểu là công dân không phân biệt giới tính, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địa vị xã hội, nghề nghiệp, độ tuổi,... trước pháp luật đều được đối xử ngang bằng nhau, có cơ hội như nhau, không ai bị phân biệt đối xử trong việc hưởng quyền, thực hiện nghĩa vụ công dân và phải chịu trách nhiệm pháp lí khi vi phạm pháp luật.

Theo đó, quyền bình đẳng trước pháp luật không chỉ được ghi nhận trong Hiến pháp 2013, mà còn được cụ thể hóa trong các ngành luật khác, qua đó điều chỉnh các mối quan hệ pháp luật có liên quan.

Cụ thể:

- Điều 16 Hiến pháp 2013 quy định:

Điều 16.

1. Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật.

2. Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội.

- Điểm b khoản 1 Điều 3 Bộ luật Hình sự 2015 quy định:

Điều 3. Nguyên tắc xử lý

1. Đối với người phạm tội:

…

b) Mọi người phạm tội đều bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt giới tính, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địa vị xã hội;

- Khoản 1, 5 Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015quy định:

Điều 3. Các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự

1. Mọi cá nhân, pháp nhân đều bình đẳng, không được lấy bất kỳ lý do nào để phân biệt đối xử; được pháp luật bảo hộ như nhau về các quyền nhân thân và tài sản.

…

5. Cá nhân, pháp nhân phải tự chịu trách nhiệm về việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ dân sự.

- Khoản 1 Điều 4 Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định:

Điều 4. Nguyên tắc bảo vệ môi trường

1. Bảo vệ môi trường là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân.

Quy định quyền bình đẳng trước pháp luật nhằm tôn trọng sự khác biệt giữa các công dân, không phân biệt đối xử trong mọi lĩnh vực của đời sống, tạo điều kiện cho mọi người, đặc biệt là người yếu thế, phát triển, góp phần xây dựng xã hội

Thế nào là bình đẳng trước pháp luật? Ví dụ về quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật (Hình từ Internet)

Một số ví dụ về quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật

Dưới đây là một số ví dụ về quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật trong lĩnh vực dân sự, hành chính, hình sự:

- Trong lĩnh vực dân sự:

+ Các bên tham gia hợp đồng (mua bán, vay mượn…) bình đẳng về quyền và nghĩa vụ, không phụ thuộc vào địa vị xã hội.

+ Khi xảy ra tranh chấp dân sự, mọi công dân đều có quyền khởi kiện và được Tòa án giải quyết công bằng.

Ví dụ: Anh A và chị B ký hợp đồng mua bán nhà. Khi xảy ra tranh chấp về thanh toán, cả hai đều có quyền khởi kiện ra Tòa án, không phân biệt giàu nghèo hay địa vị xã hội.

- Trong lĩnh vực hành chính:

+ Công dân bình đẳng khi thực hiện thủ tục hành chính như đăng ký khai sinh, cấp căn cước công dân, xin giấy phép,…

+ Mọi người đều bị xử phạt hành chính như nhau khi vi phạm cùng một hành vi.

Ví dụ: Ông C là cán bộ nhà nước, anh D là công dân bình thường. Cả hai đều vi phạm lỗi vượt đèn đỏ và bị xử phạt cùng mức tiền theo quy định.

- Trong lĩnh vực hình sự:

+ Mọi công dân đều phải chịu trách nhiệm hình sự như nhau khi phạm tội, không phân biệt chức vụ, nghề nghiệp.

+ Cùng một tội danh thì mọi công dân đều bị xử lý theo quy định của pháp luật, không có sự thiên vị hay phân biệt đối xử.

Ví dụ: Ông E là người có chức vụ, anh F là lao động tự do. Khi cùng thực hiện hành vi trộm cắp tài sản, cả hai đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.