Tập hợp các quy phạm pháp luật có cùng tính chất điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội tương ứng được gọi là gì?

Tập hợp các quy phạm pháp luật có cùng tính chất điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội tương ứng được gọi là gì?

Hệ thống pháp luật Việt Nam là tổng thể các quy phạm pháp luật, các nguyên tắc, định hướng pháp luật có mối liên hệ mật thiết và thống nhất với nhau, được sắp xếp thành các ngành luật, các chế định pháp luật và được thể hiện trong các văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo những hình thức, thủ tục nhất định để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trên lãnh thổ Việt Nam.

Về cấu trúc, hệ thống pháp luật bao gồm ba bộ phận cơ bản là: ngành luật, chế định pháp luật và quy phạm pháp luật. Mỗi bộ phận có vai trò khác nhau nhưng đều liên kết chặt chẽ để tạo nên sự thống nhất của toàn bộ hệ thống pháp luật.

Trong đó, chế định pháp luật là tập hợp các quy phạm pháp luật có cùng tính chất và cùng mục đích điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội nhất định trong một hoặc nhiều ngành luật. Các quy phạm trong cùng một chế định pháp luật có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau để điều chỉnh một vấn đề cụ thể của đời sống xã hội.

Chế định pháp luật giúp phân chia và hệ thống hóa các quy định pháp luật một cách rõ ràng, khoa học, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng và thực thi pháp luật trong thực tiễn. Mỗi chế định thường tập trung điều chỉnh một nhóm vấn đề cụ thể, ví dụ như chế định về quyền và nghĩa vụ của công dân, chế định về hợp đồng, chế định về thừa kế, chế định về hôn nhân và gia đình,…

Như vậy, tập hợp các quy phạm pháp luật có cùng tính chất điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội tương ứng trong một hoặc nhiều ngành luật được gọi là chế định pháp luật.

Tập hợp các quy phạm pháp luật có cùng tính chất điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội tương ứng được gọi là gì? (Hình từ Internet)

Nguyên tắc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật như thế nào?

Căn cứ Điều 5 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 quy định về nguyên tắc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật như sau:

- Bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam.

- Bảo đảm tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật và không trái với điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; tuân thủ đúng thẩm quyền, nội dung, hình thức và trình tự, thủ tục xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

- Bảo đảm chủ quyền quốc gia, quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, dân tộc; kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; phòng, chống lợi ích nhóm, cục bộ.

- Tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân, bình đẳng giới; bảo đảm dân chủ, công bằng, nhân đạo, công khai, minh bạch, khoa học, kịp thời, ổn định, khả thi, hiệu quả.

- Bảo đảm việc thực hiện chủ trương phân quyền, phân cấp; giải quyết vấn đề bất cập, phát sinh từ thực tiễn; vấn đề mới, xu hướng mới; yêu cầu quản lý nhà nước và khuyến khích sáng tạo, khơi thông mọi nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

- Văn bản quy phạm pháp luật quy định thực hiện thí điểm phải xác định thời gian thực hiện thí điểm và phải được sơ kết, tổng kết để xem xét, quyết định việc tiếp tục áp dụng hoặc ban hành văn bản quy phạm pháp luật để áp dụng chính thức.

- Bảo đảm thực hiện quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước đối với nội dung văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi bí mật nhà nước.

Như vậy, việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật phải tuân thủ những nguyên tắc chặt chẽ theo quy định của pháp luật, nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất và hiệu quả trong hệ thống pháp luật. Đồng thời, các nguyên tắc này còn hướng đến bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo đảm lợi ích quốc gia và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước cũng như sự phát triển của xã hội.