SBT Kinh tế Pháp luật 11 Bài 1 trang 6: Mặt tích cực của cạnh tranh trong nền kinh tế là gì? Cạnh tranh có mặt tiêu cực như thế nào?

Mặt tích cực của cạnh tranh trong nền kinh tế là gì?

Mặt tích cực của cạnh tranh trong nền kinh tế trước hết thể hiện ở việc tạo ra động lực mạnh mẽ cho sự phát triển. Khi tồn tại cạnh tranh, các chủ thể kinh tế luôn phải nỗ lực vươn lên, không ngừng cải tiến để khẳng định vị thế của mình trên thị trường. Điều này buộc họ phải tích cực ứng dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật, đổi mới công nghệ trong sản xuất và kinh doanh nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động.

Bên cạnh đó, cạnh tranh còn góp phần nâng cao trình độ của người lao động. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, các doanh nghiệp phải chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho người lao động, từ đó làm cho chất lượng nguồn nhân lực ngày càng được cải thiện. Đồng thời, cạnh tranh cũng thúc đẩy việc phân bổ các nguồn lực như vốn, lao động và tài nguyên một cách linh hoạt, hợp lý hơn, hướng tới những nơi có điều kiện sản xuất tốt và mang lại hiệu quả cao nhất.

Ngoài ra, cạnh tranh còn khuyến khích các chủ thể kinh tế tìm kiếm những phương án tối ưu trong sản xuất và kinh doanh nhằm giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, từ đó thu được lợi nhuận cao hơn. Nhờ vậy, lực lượng sản xuất không ngừng phát triển, nền kinh tế thị trường ngày càng được hoàn thiện, đồng thời khả năng đáp ứng nhu cầu đa dạng của xã hội cũng được nâng lên.

Ví dụ, trong lĩnh vực vận tải công nghệ, sự cạnh tranh giữa các hãng như Grab và các ứng dụng gọi xe khác đã khiến giá cước trở nên hợp lý hơn, dịch vụ ngày càng tiện lợi, nhiều chương trình ưu đãi được đưa ra để thu hút khách hàng. Đồng thời, các hãng cũng phải cải thiện chất lượng phục vụ và ứng dụng công nghệ tốt hơn để giữ chân người dùng.

Như vậy, có thể thấy, mặt tích cực của cạnh tranh không chỉ thúc đẩy sự phát triển của từng chủ thể kinh tế mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế và xã hội.

SBT Kinh tế Pháp luật 11 Bài 1 trang 6: Mặt tích cực của cạnh tranh trong nền kinh tế là gì? Cạnh tranh có mặt tiêu cực như thế nào? (Hình từ Internet)

Cạnh tranh có mặt tiêu cực như thế nào?

Bên cạnh những mặt tích cực, cạnh tranh trong nền kinh tế cũng có thể mang lại những tác động tiêu cực, đặc biệt khi nó diễn ra dưới hình thức cạnh tranh không lành mạnh. Đây là những hành vi đi ngược lại các quy định của pháp luật, vi phạm nguyên tắc thiện chí, trung thực và các chuẩn mực đạo đức trong hoạt động kinh doanh. Khi các chủ thể không cạnh tranh bằng năng lực thực sự mà sử dụng thủ đoạn, môi trường kinh doanh sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Cạnh tranh không lành mạnh có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: đưa ra các thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng về sản phẩm của mình hoặc của đối thủ; gièm pha, nói xấu nhằm làm giảm uy tín của doanh nghiệp khác; cố tình gây rối hoạt động kinh doanh của đối thủ; hoặc xâm phạm bí mật kinh doanh để trục lợi. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng mà còn làm tổn hại đến quyền lợi của người tiêu dùng, khi họ có thể bị lừa dối hoặc sử dụng những sản phẩm kém chất lượng.

Ví dụ, một doanh nghiệp có thể tung tin sai sự thật rằng sản phẩm của đối thủ không đảm bảo an toàn để làm khách hàng hoang mang, từ đó chuyển sang mua sản phẩm của mình. Hoặc có trường hợp cơ sở sản xuất làm hàng giả, gắn nhãn của thương hiệu nổi tiếng để bán với giá cao, gây thiệt hại cho cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp chính hãng.

Ngoài ra, những hành vi cạnh tranh không lành mạnh còn làm suy giảm niềm tin trên thị trường, phá vỡ sự công bằng và minh bạch trong kinh doanh, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế và đời sống xã hội. Khi cạnh tranh bị biến tướng, nó không còn là động lực phát triển mà trở thành yếu tố gây rối loạn thị trường.

Vì vậy, những hành vi cạnh tranh không lành mạnh cần phải bị phê phán, lên án và ngăn chặn kịp thời. Đồng thời, cần tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước cũng như nâng cao ý thức đạo đức kinh doanh của các chủ thể để xây dựng một môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh và ổn định.