SBT Kinh tế Pháp luật 10 CTST Bài 18 trang 120: Bản án hình sự của Tòa án nhân dân có phải là văn bản quy phạm pháp luật không?

Bản án hình sự của Tòa án nhân dân có phải là văn bản quy phạm pháp luật không?

Căn cứ tại Điều 2 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 quy định, văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025.

Trong khi đó, bản án hình sự của Tòa án nhân dân lại không mang những đặc điểm này. Về bản chất, bản án là một dạng văn bản áp dụng pháp luật, được ban hành nhằm giải quyết một vụ việc cụ thể. Nội dung của bản án không đặt ra quy tắc xử sự chung mà chỉ áp dụng các quy định pháp luật hiện hành vào một quan hệ pháp lý cụ thể, đối với những cá nhân, tổ chức xác định.

Mặt khác, văn bản áp dụng pháp luật là loại văn bản chứa đựng các quyết định mang tính cá biệt, thể hiện quyền lực nhà nước, do cơ quan hoặc người có thẩm quyền ban hành theo đúng trình tự luật định. Những văn bản này được xây dựng trên cơ sở vận dụng các quy phạm pháp luật hiện có để xác định quyền, nghĩa vụ cụ thể của các bên liên quan hoặc để làm rõ trách nhiệm pháp lý đối với chủ thể có hành vi vi phạm.

Như vậy, bản án hình sự của Tòa án nhân dân không phải là văn bản quy phạm pháp luật, mà là văn bản áp dụng pháp luật, vì nó chỉ có giá trị đối với vụ án cụ thể và không có hiệu lực chung như các văn bản quy phạm pháp luật.

SBT Kinh tế Pháp luật 10 CTST Bài 18 trang 120: Bản án hình sự của Tòa án nhân dân có phải là văn bản quy phạm pháp luật không? (Hình từ Internet)

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện nay như thế nào?

Theo quy định tại Điều 4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 (sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2025) thì hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cụ thể như sau:

(1) Hiến pháp.

(2) Bộ luật, luật (gọi chung là luật), nghị quyết của Quốc hội.

(3) Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

(4) Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.

(5) Nghị định, nghị quyết của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

(6) Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

(7) Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

(8) Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; thông tư của Tổng Kiểm toán nhà nước.

(9) Thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ.

(10) Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố (gọi chung là cấp tỉnh).

(11) Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

(12) Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

(13) Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

(14) Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh (gọi chung là cấp xã).

(15) Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Như vậy, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện nay được tổ chức một cách chặt chẽ, thống nhất theo thứ bậc hiệu lực từ trung ương đến địa phương, trong đó Hiến pháp giữ vị trí cao nhất. Mỗi loại văn bản do cơ quan có thẩm quyền ban hành, bảo đảm điều chỉnh các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. Cấu trúc này góp phần tạo nên cơ sở pháp lý đồng bộ, minh bạch, giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm tính ổn định, thống nhất của hệ thống pháp luật.