Quyền tự do kinh doanh có giới hạn không? Có phải cứ theo sở thích của bản thân là được kinh doanh không?

Quyền tự do kinh doanh có giới hạn không? Có ngành nghề nào bị pháp luật cấm kinh doanh không?

Quyền tự do kinh doanh là một trong những quyền cơ bản của công dân trong lĩnh vực kinh tế. Tuy nhiên, đây không phải là quyền tuyệt đối mà được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật.

Căn cứ Điều 33 Hiến pháp 2013, mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm. Quy định này thể hiện nguyên tắc: công dân được quyền tự do kinh doanh, nhưng phải tuân thủ các giới hạn do pháp luật đặt ra nhằm bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và lợi ích công cộng.

Cụ thể, tại Điều 6 Luật Đầu tư 2025 quy định 11 ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh từ ngày 01/3/2026 gồm:

(1) Kinh doanh các chất ma túy quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Luật này;

(2) Kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Luật này;

(3) Kinh doanh mẫu vật các loài thực vật, động vật hoang dã có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên quy định tại Phụ lục I của Công ước về buôn bán quốc tế các loài thực vật, động vật hoang dã nguy cấp; mẫu vật các loài thực vật rừng, động vật rừng, thủy sản nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên quy định tại Phụ lục III ban hành kèm theo Luật này;

(4) Kinh doanh mại dâm;

(5) Mua, bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người;

(6) Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người;

(7) Kinh doanh pháo nổ;

(8) Kinh doanh dịch vụ đòi nợ;

(9) Kinh doanh mua bán bảo vật quốc gia;

(10) Kinh doanh xuất khẩu di vật, cổ vật;

(11) Kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Lưu ý: Việc sản xuất, sử dụng sản phẩm quy định tại (1), (2) và (3) trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, y tế, sản xuất dược phẩm, điều tra tội phạm, bảo vệ quốc phòng, an ninh thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Như vậy, có thể khẳng định rằng, quyền tự do kinh doanh của công dân luôn gắn với điều kiện “thuộc ngành, nghề mà pháp luật không cấm”, và đây là giới hạn pháp lý bắt buộc phải tuân thủ.

Quyền tự do kinh doanh có giới hạn không? Có phải cứ theo sở thích của bản thân là được kinh doanh không? (Hình từ Internet)

Có phải cứ theo sở thích của bản thân là được quyền tự do kinh doanh không?

Mặc dù pháp luật ghi nhận quyền tự do kinh doanh, tuy nhiên công dân không được tùy ý kinh doanh theo sở thích của bản thân một cách tuyệt đối, mà phải tuân thủ theo quy định của pháp luật.

Căn cứ khoản 1, khoản 2 Điều 7 Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp có quyền tự do kinh doanh và tự chủ trong việc lựa chọn hình thức tổ chức, ngành nghề, địa bàn và quy mô kinh doanh. Tuy nhiên, quyền tự chủ này chỉ được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, không đồng nghĩa với việc được kinh doanh vô điều kiện.

Ngoài ra, tại khoản 1 Điều 5 Luật Đầu tư 2025 quy định nhà đầu tư có quyền thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề mà Luật này không cấm. Đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thì nhà đầu tư phải đáp ứng các điều kiện đầu tư kinh doanh theo quy định của pháp luật.

Như vậy, không phải cứ theo sở thích của bản thân là được quyền tự do kinh doanh. Công dân được quyền lựa chọn hoạt động kinh doanh theo nhu cầu của mình, nhưng phải đặt trong khuôn khổ pháp luật, đặc biệt là các quy định về ngành, nghề bị cấm và ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.