Quyền bầu cử và ứng cử là các quyền dân chủ cơ bản của công dân thể hiện trong lĩnh vực nào?

Quyền bầu cử và ứng cử là các quyền dân chủ cơ bản của công dân thể hiện trong lĩnh vực nào?

Quyền bầu cử và ứng cử là các quyền dân chủ cơ bản của công dân thể hiện trong lĩnh vực chính trị. Đây là những quyền cho phép công dân tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước.

Theo quy định của Hiến pháp 2013, việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo các nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Điều này khẳng định mọi công dân đủ điều kiện đều có quyền tham gia bầu cử; mỗi người có một lá phiếu có giá trị ngang nhau; tự mình thực hiện việc bỏ phiếu và được bảo đảm bí mật trong lựa chọn.

Thông qua quyền bầu cử, công dân lựa chọn những người đại diện cho mình vào Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Thông qua quyền ứng cử, công dân có đủ điều kiện có thể tự mình ra tranh cử để tham gia vào bộ máy nhà nước. Như vậy, hai quyền này tạo cơ sở để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ, tham gia quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và địa phương.

Ngoài ra, Hiến pháp còn quy định đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân có thể bị cử tri hoặc Quốc hội, Hội đồng nhân dân bãi nhiệm khi không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của Nhân dân. Điều đó cho thấy quyền bầu cử và ứng cử không chỉ là quyền tham gia mà còn gắn với cơ chế giám sát quyền lực nhà nước.

Vì vậy, có thể khẳng định quyền bầu cử và ứng cử là những quyền dân chủ cơ bản trong lĩnh vực chính trị, thể hiện rõ bản chất Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.

Quyền bầu cử và ứng cử là các quyền dân chủ cơ bản của công dân thể hiện trong lĩnh vực nào? (Hình từ Internet)

Cơ quan nào có quyền quyết định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp?

Căn cứ Điều 4 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015, được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân sửa đổi 2025 về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác bầu cử như sau:

Điều 4. Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác bầu cử

1. Quốc hội quyết định ngày bầu cử toàn quốc đối với cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp; quyết định việc bầu cử bổ sung đại biểu Quốc hội trong thời gian giữa nhiệm kỳ; quyết định, thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia.

2. Hội đồng bầu cử quốc gia tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội; chỉ đạo và hướng dẫn công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

3. Ủy ban thường vụ Quốc hội thực hiện việc dự kiến và phân bổ số lượng đại biểu Quốc hội được bầu; xác định cơ cấu, thành phần những người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội; hướng dẫn việc xác định dự kiến cơ cấu, thành phần, phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp; tổ chức giám sát công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, bảo đảm cho việc bầu cử được tiến hành dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm.

4. Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện công tác bầu cử theo quy định của pháp luật; tổ chức thực hiện các biện pháp bảo đảm kinh phí, hướng dẫn việc quản lý và sử dụng kinh phí tổ chức bầu cử, bảo đảm công tác thông tin, tuyên truyền, an ninh, an toàn và các điều kiện cần thiết khác phục vụ cuộc bầu cử.

5. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp; tham gia giám sát việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

...

Theo quy định trên, Quốc hội là cơ quan có thẩm quyền quyết định ngày bầu cử toàn quốc đối với cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Đồng thời, Quốc hội cũng quyết định việc bầu cử bổ sung đại biểu Quốc hội trong thời gian giữa nhiệm kỳ và quyết định, thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia.