Quản lý thu chi trong gia đình là gì? Các bước lập kế hoạch quản lý thu chi trong gia đình?

Quản lý thu chi trong gia đình là gì?

Trong mỗi gia đình, để giải quyết những vấn đề cơ bản về tài chính như cân đối thu – chi, thực hành tiết kiệm, tránh lãng phí, gia tăng thu nhập,… cần phải quản lý thu chi hiệu quả. Muốn duy trì cuộc sống, gia đình cũng cần bảo đảm một khoản thu nhập nhất định để trang trải cho việc chi tiêu hằng ngày.

Thu nhập gia đình là các khoản có thể đến từ sự đóng góp của các thành viên như tiền lương, tiền công, hoặc từ các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của gia đình,... Các khoản thu nhập này được dùng để thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần của các thành viên, đồng thời tiết kiệm cho các mục tiêu tài chính trong tương lai. Quản lý thu nhập trong gia đình là quá trình xác định, theo dõi và tối ưu hóa các nguồn thu nhập nhằm bảo đảm thực hiện các mục tiêu tài chính đã đề ra.

Chi tiêu trong gia đình là các khoản chi nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần của các thành viên từ các nguồn thu nhập của gia đình, bao gồm chi phí ăn, mặc, ở, đi lại, học tập, giải trí,... Quản lý chi tiêu trong gia đình là quá trình quản lý các khoản chi tiêu của mọi thành viên dựa vào thu nhập một cách hợp lý, hiệu quả để đạt được mục tiêu đã đề ra.

Như vậy, có thể hiểu quản lý thu chi trong gia đình là việc quản lý các khoản thu nhập và chi tiêu của các thành viên trong gia đình một cách hợp lý, hiệu quả, vừa đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần của các thành viên, vừa phù hợp với thu nhập của gia đình và hướng tới các mục tiêu tài chính trong hiện tại và tương lai. Quản lý thu chi hiệu quả sẽ giúp gia đình hình thành thói quen chi tiêu có kế hoạch, hạn chế rủi ro và tạo nền tảng cho cuộc sống ổn định, bền vững.

Quản lý thu chi trong gia đình là gì? Các bước lập kế hoạch quản lý thu chi trong gia đình? (Hình từ Internet)

Các bước lập kế hoạch quản lý thu chi trong gia đình?

Để quản lý tài chính gia đình hiệu quả, cần xây dựng kế hoạch rõ ràng nhằm cân đối thu - chi, thực hành tiết kiệm và chủ động thực hiện các mục tiêu tài chính. Việc lập kế hoạch quản lý thu chi trong gia đình có thể thực hiện theo các bước sau:

- Thứ nhất, thảo luận để xác định mục tiêu tài chính trong gia đình

Mục tiêu tài chính là những dự định cụ thể mà gia đình muốn thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định, từ đó xác định ngân sách phù hợp. Tùy theo thời gian thực hiện, mục tiêu có thể là ngắn hạn (khoảng 6 tháng đến 1 năm) như mua sắm vật dụng cần thiết, tổ chức kỳ nghỉ gia đình; trung hạn (khoảng 2 năm đến 5 năm) như tích lũy để trả trước mua xe, chuẩn bị kinh phí sinh con; dài hạn (từ 5 năm trở lên) như du học, xây nhà, mua xe ô tô mới.

Khi đặt mục tiêu, gia đình cần liệt kê đầy đủ các mục tiêu theo từng giai đoạn, xác định mức độ ưu tiên và thời hạn hoàn thành, đồng thời bảo đảm mục tiêu cụ thể, đo lường được, có tính khả thi, giới hạn thời gian và quan trọng nhất là có sự đồng thuận giữa các thành viên để cùng thực hiện.

- Thứ hai, xác định các nguồn thu nhập trong gia đình

Sau khi xác định mục tiêu, gia đình cần nhận diện rõ các nguồn thu nhập để nắm được tình hình tài chính hiện tại và làm cơ sở lập kế hoạch quản lý thu chi. Thu nhập có thể gồm thu nhập thụ động như tiền lãi gửi ngân hàng, cho thuê nhà, trúng thưởng,... và thu nhập chủ động như tiền lương, tiền thưởng, lợi nhuận từ hoạt động sản xuất, kinh doanh,... Việc xác định các nguồn thu nhập giúp gia đình chủ động hơn trong cân đối thu - chi; đồng thời cần duy trì thu nhập ổn định và thường xuyên kiểm tra ngân sách để kịp thời điều chỉnh khi có biến động.

- Thứ ba, thống nhất các khoản chi thiết yếu và không thiết yếu trong gia đình

Trên cơ sở thu nhập, gia đình cần bàn bạc để thống nhất các khoản chi, đặc biệt là phân loại thành chi thiết yếu và chi không thiết yếu. Chi thiết yếu là những khoản bắt buộc phải chi hằng tháng để đáp ứng nhu cầu cơ bản như ăn, mặc, ở, đi lại, sinh hoạt, học tập,... Còn chi không thiết yếu thường liên quan đến các mối quan hệ xã hội, giải trí hoặc mua sắm xa xỉ. Việc phân loại này giúp gia đình có căn cứ lập kế hoạch chi tiêu, bảo đảm ưu tiên các nhu cầu thiết yếu và cân nhắc hợp lý các khoản chi không thiết yếu để cân đối thu - chi và thực hiện mục tiêu tiết kiệm.

- Thứ tư, thống nhất tỉ lệ phân chia các khoản chi thiết yếu, không thiết yếu và tiết kiệm trong gia đình

Khi đã xác định được danh mục chi tiêu, gia đình cần thống nhất tỉ lệ phân chia phù hợp giữa chi thiết yếu, chi không thiết yếu và phần dành cho các mục tiêu tài chính. Tỉ lệ này được xác định dựa trên nguồn thu, mục tiêu tài chính và mức chi tiêu thực tế của gia đình, sau đó phân bổ thành số tiền cụ thể cho từng nhóm chi. Chẳng hạn, có thể tham khảo tỉ lệ chi thiết yếu 50%, chi không thiết yếu 20% và dành 30% cho mục tiêu tài chính. Tuy nhiên, tỉ lệ này không cố định mà tùy đặc điểm từng gia đình và có thể điều chỉnh theo từng thời điểm.

- Thứ năm, thực hiện các khoản thu, chi theo kế hoạch

Sau khi lập được kế hoạch chi tiêu, gia đình cần thực hiện thu, chi theo kế hoạch đã thống nhất và theo dõi thường xuyên để kịp thời điều chỉnh. Việc ghi chép đầy đủ các khoản chi tiêu, đối chiếu với định mức trong kế hoạch quản lý thu chi sẽ giúp kiểm soát chi tiêu tốt hơn và tránh các khoản chi không hợp lý. Nếu phát sinh lý do đột xuất khiến chi tiêu vượt mức dự kiến, gia đình cần chủ động điều chỉnh bằng cách cắt giảm các khoản chi không cần thiết để bù lại. Trường hợp thu nhập giảm do biến động như mất việc, kinh doanh thua lỗ,... gia đình cũng cần điều chỉnh ngay kế hoạch quản lý thu chi theo hướng tiết kiệm hơn, phù hợp với mức thu nhập mới.