Nguyên tắc bảo vệ người lao động thế nào? Quyền và nghĩa vụ của người lao động ra sao?

Nguyên tắc bảo vệ người lao động thế nào?

Nguyên tắc bảo vệ người lao động là một trong những nguyên tắc cơ bản của pháp luật lao động Việt Nam, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động trong quan hệ lao động.

Tại Điều 3 Luật Việc làm 2025 quy định về nguyên tắc về việc làm như sau:

Điều 3. Nguyên tắc về việc làm

1. Bảo đảm quyền làm việc, tự do lựa chọn việc làm và nơi làm việc.

2. Bình đẳng về cơ hội việc làm, tiền lương và thu nhập.

3. Bảo đảm làm việc trong điều kiện an toàn lao động, vệ sinh lao động.

Đồng thời, tại khoản 1 Điều 5 Bộ luật Lao động 2019 về quyền và nghĩa vụ của người lao động như sau:

Điều 5. Quyền và nghĩa vụ của người lao động

1. Người lao động có các quyền sau đây:

a) Làm việc; tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc, nghề nghiệp, học nghề, nâng cao trình độ nghề nghiệp; không bị phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, quấy rối tình dục tại nơi làm việc;

b) Hưởng lương phù hợp với trình độ, kỹ năng nghề trên cơ sở thỏa thuận với người sử dụng lao động; được bảo hộ lao động, làm việc trong điều kiện bảo đảm về an toàn, vệ sinh lao động; nghỉ theo chế độ, nghỉ hằng năm có hưởng lương và được hưởng phúc lợi tập thể;

c) Thành lập, gia nhập, hoạt động trong tổ chức đại diện người lao động, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức khác theo quy định của pháp luật; yêu cầu và tham gia đối thoại, thực hiện quy chế dân chủ, thương lượng tập thể với người sử dụng lao động và được tham vấn tại nơi làm việc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình; tham gia quản lý theo nội quy của người sử dụng lao động;

…

Theo đó, người lao động được bảo đảm quyền làm việc, tự do lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc, không bị phân biệt đối xử hay cưỡng bức lao động. Đồng thời, họ được hưởng tiền lương phù hợp với trình độ, kỹ năng, được bảo đảm thời giờ làm việc hợp lý, thời giờ nghỉ ngơi và các chế độ phúc lợi cần thiết.

Bên cạnh đó, người lao động còn được làm việc trong điều kiện an toàn, vệ sinh lao động, được tham gia tổ chức đại diện để bảo vệ quyền lợi và được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội.

Như vậy, nguyên tắc bảo vệ người lao động góp phần bảo vệ sức khỏe, thu nhập và sự ổn định đời sống của người lao động, đồng thời xây dựng quan hệ lao động hài hòa, tiến bộ.

Nguyên tắc bảo vệ người lao động thế nào? Quyền và nghĩa vụ của người lao động ra sao? (Hình từ Internet)

Quyền và nghĩa vụ của người lao động ra sao?

Căn cứ Điều 5 Bộ luật Lao động 2019 về quyền và nghĩa vụ của người lao động như sau:

* Quyền của người lao động:

- Làm việc; tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc, nghề nghiệp, học nghề, nâng cao trình độ nghề nghiệp; không bị phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, quấy rối tình dục tại nơi làm việc;

- Hưởng lương phù hợp với trình độ, kỹ năng nghề trên cơ sở thỏa thuận với người sử dụng lao động; được bảo hộ lao động, làm việc trong điều kiện bảo đảm về an toàn, vệ sinh lao động; nghỉ theo chế độ, nghỉ hằng năm có hưởng lương và được hưởng phúc lợi tập thể;

- Thành lập, gia nhập, hoạt động trong tổ chức đại diện người lao động, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức khác theo quy định của pháp luật; yêu cầu và tham gia đối thoại, thực hiện quy chế dân chủ, thương lượng tập thể với người sử dụng lao động và được tham vấn tại nơi làm việc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình; tham gia quản lý theo nội quy của người sử dụng lao động;

- Từ chối làm việc nếu có nguy cơ rõ ràng đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe trong quá trình thực hiện công việc;

- Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;

- Đình công;

- Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

* Nghĩa vụ của người lao động:

- Thực hiện hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể và thỏa thuận hợp pháp khác;

- Chấp hành kỷ luật lao động, nội quy lao động; tuân theo sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động;

- Thực hiện quy định của pháp luật về lao động, việc làm, giáo dục nghề nghiệp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ sinh lao động.