Người dưới 18 tuổi có phải chịu trách nhiệm dân sự không?

Người dưới 18 tuổi có phải chịu trách nhiệm dân sự không?

Người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên và có năng lực hành vi dân sự chưa đầy đủ. Theo Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

+ Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện.

+ Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.

+ Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.

Như vậy, pháp luật vẫn thừa nhận người dưới 18 tuổi là chủ thể của giao dịch dân sự, nhưng việc xác lập, thực hiện quyền và nghĩa vụ dân sự cũng như việc chịu trách nhiệm được điều chỉnh theo mức độ năng lực hành vi.

Về trách nhiệm bồi thường thiệt hại, Điều 586 Bộ luật Dân sự 2015 quy định cụ thể về năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại của cá nhân. Theo đó:

* Người chưa đủ 15 tuổi gây thiệt hại thì cha, mẹ của người đó phải bồi thường toàn bộ thiệt hại;

Nếu tài sản của cha, mẹ không đủ để bồi thường mà con chưa thành niên gây thiệt hại có tài sản riêng thì lấy tài sản đó để bồi thường phần còn thiếu, trừ trường hợp quy định tại Điều 599 Bộ luật Dân sự 2015.

* Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu tài sản không đủ để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu.

Ngoài việc phân định trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo độ tuổi, pháp luật còn quy định về trách nhiệm của người giám hộ trong trường hợp người chưa thành niên gây thiệt hại.

Cụ thể, khoản 3 Điều 586 quy định:

+ Trường hợp người chưa thành niên có người giám hộ thì người giám hộ được sử dụng tài sản của người được giám hộ để bồi thường;

+ Nếu tài sản của người được giám hộ không có hoặc không đủ, thì người giám hộ phải bồi thường bằng tài sản của mình;

+ Tuy nhiên, nếu người giám hộ chứng minh được không có lỗi trong việc giám hộ thì không phải bồi thường bằng tài sản của mình.

Từ các quy định trên có thể xác định rằng, người dưới 18 tuổi vẫn phải chịu trách nhiệm dân sự khi gây thiệt hại. Tuy nhiên, việc thực hiện trách nhiệm này không hoàn toàn độc lập mà phụ thuộc vào độ tuổi và khả năng tài sản của họ; đồng thời có sự tham gia chịu trách nhiệm của cha, mẹ hoặc người giám hộ theo quy định của pháp luật.

Người dưới 18 tuổi có phải chịu trách nhiệm dân sự không? (Hình từ Internet)

Căn cứ phát sinh trách nhiệm dân sự do hành vi gây ra thiệt hại

Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

- Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

- Chủ sở hữu tài sản, người chiếm hữu tài sản không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

Từ quy định này có thể xác định rằng trách nhiệm dân sự phát sinh khi có đủ các yếu tố gồm hành vi gây thiệt hại, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại. Quy định này áp dụng chung cho mọi chủ thể trong quan hệ dân sự, không phân biệt độ tuổi.

Đối với người dưới 18 tuổi, mặc dù là chủ thể có năng lực hành vi dân sự chưa đầy đủ, nhưng nếu có hành vi gây thiệt hại và đáp ứng các điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường theo Điều 584 thì trách nhiệm dân sự vẫn phát sinh. Việc khác biệt chỉ nằm ở chủ thể thực hiện nghĩa vụ bồi thường và mức độ chịu trách nhiệm, được điều chỉnh tại Điều 586.