Ngân sách nhà nước gồm các khoản thu, chi nào? Ai có quyền quyết định các khoản thu, chi của ngân sách nhà nước?

Ngân sách nhà nước gồm các khoản thu, chi nào?

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước (Khoản 17 Điều 4 Luật Ngân sách nhà nước 2025).

Theo khoản 1, 2 Điều 5 Luật Ngân sách nhà nước 2025 quy định, ngân sách nhà nước gồm các khoản thu, chi sau:

- Các khoản thu ngân sách nhà nước bao gồm:

+ Toàn bộ các khoản thu từ thuế, lệ phí và các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước thực hiện;

+ Các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công nộp ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật;

+ Các khoản viện trợ không hoàn lại của Chính phủ các nước, các tổ chức, cá nhân nước ngoài cho Nhà nước, Chính phủ Việt Nam và chính quyền địa phương; các khoản tài trợ, đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước;

+ Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

- Các khoản chi ngân sách nhà nước bao gồm:

+ Chi đầu tư phát triển;

+ Chi dự trữ quốc gia;

+ Chi thường xuyên;

+ Chi trả nợ lãi;

+ Chi viện trợ;

+ Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật.

Như vậy, ngân sách nhà nước gồm các khoản thu (chủ yếu từ thuế, phí, viện trợ, vay nợ…) và các khoản chi (đầu tư phát triển, chi thường xuyên, trả nợ…), nhằm bảo đảm hoạt động và phát triển của Nhà nước.

Ngân sách nhà nước gồm các khoản thu, chi nào? Ai có quyền quyết định các khoản thu, chi của ngân sách nhà nước? (Hình từ Internet)

Ai có quyền quyết định các khoản thu, chi của ngân sách nhà nước?

Tại khoản 17 Điều 4 Luật Ngân sách nhà nước 2025 quy định:

Điều 4. Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

…

17. Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.

Theo đó, cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định các khoản thu, chi của ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, căn cứ khoản 4 Điều 70 Hiến pháp 2013 quy định:

Điều 70.

Quốc hội có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

…

4. Quyết định chính sách cơ bản về tài chính, tiền tệ quốc gia; quy định, sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế; quyết định phân chia các khoản thu và nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương; quyết định mức giới hạn an toàn nợ quốc gia, nợ công, nợ chính phủ; quyết định dự toán ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách trung ương, phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước;

Như vậy, quyền quyết định các khoản thu, chi của ngân sách nhà nước thuộc về Quốc hội. Cụ thể, Quốc hội quyết định dự toán ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách trung ương và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước.

Đặc điểm của ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước giữ vai trò quan trọng trong việc huy động và phân phối các nguồn lực nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển của đất nước. Ngân sách nhà nước có những đặc điểm cơ bản sau:

- Ngân sách nhà nước mang tính pháp lí cao. Việc tạo lập, phân bổ và sử dụng ngân sách nhà nước đều phải tuân theo Luật Ngân sách nhà nước, , bảo đảm tính minh bạch và chặt chẽ trong quản lí.

- Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền sở hữu và quyết định các khoản thu, chi của ngân sách nhà nước.

- Ngân sách nhà nước hướng tới mục tiêu giải quyết các quan hệ lợi ích chung trong xã hội, phục vụ lợi ích công cộng, góp phần ổn định đời sống nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

- Ngân sách nhà nước được chia thành nhiều quỹ nhỏ, mỗi quỹ có chức năng và tác dụng riêng, được sử dụng để chi dùng cho những mục đích đã có trong kế hoạch,

- Hoạt động thu, chi của ngân sách nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp, tức là các tổ chức, cá nhân đóng góp vào ngân sách không nhận lại lợi ích trực tiếp tương ứng, mà lợi ích được thể hiện thông qua các dịch vụ và phúc lợi chung của xã hội.