Kinh tế Pháp luật 10 CTST Bài 15: Chức năng của Tòa án nhân dân gồm gì? Đâu là chức năng chính của Tòa án nhân dân?

Chức năng của Tòa án nhân dân gồm gì? Đâu là chức năng chính của Tòa án nhân dân?

Tại Điều 102 Hiến pháp 2013 quy định như sau:

Điều 102.

1. Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp.

2. Tòa án nhân dân gồm Tòa án nhân dân tối cao và các Tòa án khác do luật định.

3. Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Bên cạnh đó, tại Điều 2 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 quy định về vị trí, chức năng của Tòa án nhân dân như sau:

Điều 2. Vị trí, chức năng của Tòa án nhân dân

1. Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp.

2. Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp để thực thi nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; bằng hoạt động của mình, góp phần giáo dục công dân trung thành với Tổ quốc, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, ý thức đấu tranh phòng, chống tội phạm và các vi phạm pháp luật khác.

3. Tòa án nhân dân nhân danh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam xét xử, giải quyết các vụ án, vụ việc theo quy định của pháp luật.

Theo đó, chức năng của Tòa án nhân dân là xét xử và thực hành quyền tư pháp:

- Tòa án nhân dân giữ vai trò là cơ quan thực hiện quyền tư pháp và là cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

- Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý và bảo đảm pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh. Thông qua hoạt động xét xử, Tòa án góp phần bảo vệ quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, đồng thời bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, lợi ích của Nhà nước, cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân.

- Tòa án còn mang ý nghĩa giáo dục và nâng cao ý thức pháp luật trong xã hội. Thông qua việc giải quyết các vụ án, Tòa án góp phần giáo dục công dân trung thành với Tổ quốc, tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của pháp luật và nâng cao ý thức đấu tranh phòng, chống tội phạm cũng như các hành vi vi phạm pháp luật khác.

- Tòa án nhân dân nhân danh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam để xét xử và giải quyết các vụ án hình sự, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, hành chính và giải quyết các việc khác theo quy định của pháp luật; xem xét đầy đủ, khách quan, toàn diện các tài liệu, chứng cứ đã được thu thập trong quá trình tố tụng; căn cứ vào kết quả tranh tụng ra bản án, quyết định việc có tội hoặc không có tội, áp dụng hoặc không áp dụng hình phạt, biện pháp tư pháp, quyết định về quyền và nghĩa vụ về tài sản, quyền nhân thân.

Các bản án và quyết định của Tòa án nhân dân khi đã có hiệu lực pháp luật phải được mọi cơ quan, tổ chức và cá nhân tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành theo quy định.

Từ những quy định trên có thể thấy rằng, chức năng chính của Tòa án nhân dân là hoạt động xét xử và thực hiện quyền tư pháp. Thông qua hoạt động xét xử, Tòa án đảm bảo công lý được thực thi, quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong xã hội được bảo vệ, đồng thời góp phần duy trì trật tự, kỷ cương và sự ổn định của xã hội.

Kinh tế Pháp luật 10 CTST Bài 15: Chức năng của Tòa án nhân dân gồm gì? Đâu là chức năng chính của Tòa án nhân dân? (Hình từ Internet)

Nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa án nhân dân như thế nào?

Tại Điều 3 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 (sửa đổi bởi khoản 5 Điều 86 Luật Phục hồi, phá sản 2025) quy định, Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp bao gồm quyền xét xử, quyết định về các tranh chấp, vi phạm pháp luật, về những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của luật; bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử.

Khi thực hiện quyền tư pháp, Tòa án nhân dân có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

- Xét xử, giải quyết vụ án hình sự, vụ án hành chính, vụ việc dân sự (gồm vụ án dân sự và việc dân sự), vụ việc phục hồi, phá sản và vụ án, vụ việc khác theo quy định của pháp luật;

- Giải quyết, xét xử vi phạm hành chính theo quy định của luật;

- Quyết định những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của luật;

- Phát hiện, kiến nghị về tính hợp hiến, hợp pháp của văn bản quy phạm pháp luật trong xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc theo quy định của luật;

- Giải thích áp dụng pháp luật trong xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc;

- Tổng kết thực tiễn xét xử, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử; phát triển án lệ;

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn về thi hành án theo quy định của luật;

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.