Khoáng sản là gì? Hoạt động khoáng sản phải bảo đảm các nguyên tắc nào?

Khoáng sản là gì?

Tại khoản 13 Điều 2 Luật Địa chất và khoáng sản 2024 quy định như sau

Điều 2. Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

…

13. Khoáng sản là khoáng vật, khoáng chất có ích được tích tụ tự nhiên ở thể rắn, thể lỏng, thể khí tồn tại trong lòng đất, trên mặt đất, bao gồm cả khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của mỏ.

Theo đó, khoáng sản là khoáng vật, khoáng chất có ích được tích tụ tự nhiên ở thể rắn, thể lỏng, thể khí tồn tại trong lòng đất, trên mặt đất, bao gồm cả khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của mỏ.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật Địa chất và khoáng sản 2024 (sửa đổi bởi khoản 4 Điều 1 Luật Địa chất và khoáng sản sửa đổi 2025), căn cứ công dụng và mục đích quản lý, khoáng sản được phân loại thành các nhóm sau đây:

- Khoáng sản nhóm I bao gồm: khoáng sản kim loại; khoáng sản năng lượng; đá quý, đá bán quý; khoáng chất công nghiệp không thuộc khoáng sản nhóm II;

- Khoáng sản nhóm II bao gồm: khoáng sản làm vật liệu trong ngành công nghiệp xây dựng phục vụ sản xuất xi măng, gạch ốp lát, sứ vệ sinh, kính xây dựng, đá ốp lát, đá mỹ nghệ, vôi công nghiệp, vật liệu chịu lửa; khoáng chất công nghiệp có thể sử dụng làm vật liệu xây dựng theo quy định của Chính phủ;

- Khoáng sản nhóm III bao gồm: khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, trừ trường hợp quy định tại điểm b và điểm d khoản 1 Điều 6 Luật Địa chất và khoáng sản 2024 (sửa đổi bởi Khoản 4 Điều 1 Luật Địa chất và khoáng sản sửa đổi 2025); than bùn, bùn khoáng, nước khoáng thiên nhiên, nước nóng thiên nhiên;

- Khoáng sản nhóm IV bao gồm: khoáng sản chỉ phù hợp với mục đích làm vật liệu san lấp, đắp nền móng công trình, xây dựng công trình thủy lợi, phòng, chống thiên tai, gồm: đất sét, đất đồi, đất có tên gọi khác; đất lẫn đá, cát, cuội hoặc sỏi; cát (trừ cát, sỏi lòng sông, lòng hồ và khu vực biển).

Như vậy, khoáng sản là nguồn tài nguyên thiên nhiên quan trọng, tồn tại dưới nhiều dạng và được phân thành các nhóm khác nhau theo công dụng và mục đích quản lý, góp phần phục vụ sản xuất, xây dựng và phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.

Khoáng sản là gì? Hoạt động khoáng sản phải bảo đảm các nguyên tắc nào? (Hình từ Internet)

Hoạt động khoáng sản phải bảo đảm các nguyên tắc nào?

Căn cứ khoản 2 Điều 4 Luật Địa chất và khoáng sản 2024 (sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 1 Luật Địa chất và khoáng sản sửa đổi 2025) thì hoạt động khoáng sản phải bảo đảm các nguyên tắc sau đây:

- Phù hợp với chiến lược, quy hoạch, kế hoạch có liên quan đến hoạt động khoáng sản, trừ trường hợp khai thác khoáng sản đi kèm và các trường hợp quy định tại các điểm đ, đ1 và đ2 khoản 2 Điều 4 Luật Địa chất và khoáng sản 2024 (sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 1 Luật Địa chất và khoáng sản sửa đổi 2025); khoản 1a Điều 55; điểm c khoản 2 Điều 67; điểm c khoản 2 Điều 73; điểm b khoản 1 Điều 108 Luật Địa chất và khoáng sản 2024; bảo đảm các yêu cầu về bảo vệ môi trường, cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh và các tài nguyên thiên nhiên khác; bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội và phòng, chống thiên tai;

- Được người có thẩm quyền cấp giấy phép hoặc chấp thuận bằng văn bản theo quy định của Luật Địa chất và khoáng sản 2024, trừ trường hợp quy định tại điểm g khoản 2 Điều 4 Luật Địa chất và khoáng sản 2024 (sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 1 Luật Địa chất và khoáng sản sửa đổi 2025);

- Thăm dò khoáng sản phải đánh giá đầy đủ quy mô tài nguyên, trữ lượng, chất lượng các loại khoáng sản theo đề án thăm dò;

- Khai thác khoáng sản phải lấy hiệu quả kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường làm tiêu chuẩn cơ bản để quyết định đầu tư; áp dụng công nghệ khai thác tiên tiến, phù hợp với quy mô, đặc điểm từng mỏ, loại khoáng sản để thu hồi tối đa khoáng sản;

- Ưu tiên tổ chức, cá nhân đang khai thác khoáng sản hợp pháp được thăm dò xuống sâu, mở rộng mà không phải đấu giá quyền khai thác khoáng sản để đánh giá đầy đủ, khống chế hết thân khoáng sản đối với loại khoáng sản đã được cấp giấy phép khai thác và không phải căn cứ vào quy hoạch khoáng sản hoặc phương án quản lý về địa chất, khoáng sản. Cơ quan quản lý quy hoạch khoáng sản, phương án quản lý về địa chất, khoáng sản có trách nhiệm cập nhật thông tin, dữ liệu về khu vực thăm dò xuống sâu và mở rộng vào trong quy hoạch khoáng sản, phương án quản lý về địa chất, khoáng sản tại kỳ điều chỉnh quy hoạch gần nhất;

- Việc khai thác, thu hồi, sử dụng khoáng sản nhóm III, khoáng sản nhóm IV để ứng phó với tình trạng khẩn cấp hoặc tình huống khẩn cấp theo quy định của pháp luật về tình trạng khẩn cấp, pháp luật về phòng, chống thiên tai, pháp luật về phòng bệnh không phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép thăm dò khoáng sản; công nhận kết quả thăm dò khoáng sản; cấp giấy phép khai thác khoáng sản, giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản;

- Trường hợp gia hạn, cấp lại, điều chỉnh giấy phép thăm dò khoáng sản, giấy phép khai thác khoáng sản thì thời hạn của giấy phép không phụ thuộc vào thời kỳ của quy hoạch khoáng sản, quy hoạch tỉnh đã được phê duyệt;

- Hài hoà lợi ích và chia sẻ rủi ro giữa các bên có liên quan.