Học sinh dưới 18 tuổi có được quyền tự do kinh doanh không?

Học sinh dưới 18 tuổi có được quyền tự do kinh doanh không?

Theo Điều 33 Hiến pháp 2013: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm.”

Quy định này ghi nhận quyền tự do kinh doanh là quyền hiến định của mọi cá nhân, trong đó bao gồm cả người dưới 18 tuổi.

Tuy nhiên, quyền này không phải là quyền tuyệt đối, mà được thực hiện “theo quy định của pháp luật”. Nghĩa là pháp luật chuyên ngành có thể đặt ra những điều kiện hoặc giới hạn nhất định.

Căn cứ điểm đ khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định về quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp như sau:

Điều 17. Quyền thành lập, góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp và quản lý doanh nghiệp

1. Tổ chức, cá nhân có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam theo quy định của Luật này, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

2. Tổ chức, cá nhân sau đây không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam:

...

đ) Người chưa thành niên; người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người bị mất năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; tổ chức không có tư cách pháp nhân;

...

Theo đó, người chưa thành niên (dưới 18 tuổi) thuộc trường hợp không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam. Điều này xuất phát từ việc người dưới 18 tuổi chưa có đầy đủ năng lực hành vi dân sự để tự mình xác lập, thực hiện các giao dịch kinh doanh phức tạp và chịu trách nhiệm pháp lý độc lập.

Từ đó các quy định nêu trên, học sinh dưới 18 tuổi về nguyên tắc vẫn là chủ thể có quyền tự do kinh doanh theo Hiến pháp.

Tuy nhiên, do chưa đủ điều kiện về năng lực hành vi dân sự, nên không được trực tiếp đứng tên thành lập và quản lý doanh nghiệp. Nếu tham gia hoạt động kinh doanh, họ phải thông qua người đại diện theo pháp luật (cha, mẹ hoặc người giám hộ) theo quy định của pháp luật dân sự.

Học sinh dưới 18 tuổi có được quyền tự do kinh doanh không? (Hình từ Internet)

Năng lực hành vi dân sự của học sinh dưới 18 tuổi trong hoạt động kinh doanh

Theo Bộ luật Dân sự 2015, năng lực hành vi dân sự của cá nhân được xác định theo độ tuổi và mức độ nhận thức, làm chủ hành vi. Người chưa đủ 18 tuổi là người chưa thành niên và chưa có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.

Cụ thể tại Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015:

(1) Người dưới 6 tuổi: không có khả năng tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự; mọi giao dịch phải do người đại diện theo pháp luật thực hiện. Như vậy, nhóm này hoàn toàn không có khả năng tham gia vào hoạt động kinh doanh.

(2) Người từ đủ 6 tuổi đến dưới 15 tuổi

Khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ các giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày phù hợp với lứa tuổi.

Hoạt động kinh doanh không phải là giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt thông thường mà là hoạt động mang tính chất thương mại, phát sinh quyền và nghĩa vụ tài sản. Vì vậy, nhóm này không thể tự mình kinh doanh.

(3) Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi

Có thể tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ trường hợp liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký hoặc giao dịch khác theo luật phải có sự đồng ý của người đại diện.

Tuy nhiên, việc thành lập và quản lý doanh nghiệp là hoạt động có tính rủi ro cao, gắn với trách nhiệm tài sản và nghĩa vụ pháp lý độc lập, do đó không thể xem là giao dịch dân sự đơn giản.

Từ các quy định trên có thể khẳng định rằng, học sinh dưới 18 tuổi (người chưa thành niên) chưa có đầy đủ năng lực hành vi dân sự để tự mình thực hiện các hoạt động kinh doanh một cách độc lập và chịu trách nhiệm pháp lý trọn vẹn. Đây chính là cơ sở pháp lý quan trọng để Luật Doanh nghiệp quy định người chưa thành niên không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp.