Hệ thống quy phạm pháp luật Việt Nam được tổ chức theo thứ bậc hiệu lực pháp lý như thế nào?

Hệ thống quy phạm pháp luật Việt Nam được tổ chức theo thứ bậc hiệu lực pháp lý như thế nào?

Căn cứ Điều 2 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 giải thích, văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025.

Đồng thời, sắp xếp thứ bậc hiệu lực pháp lý của các văn bản quy phạm pháp luật tại Điều 4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025, được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2025 như sau:

1. Hiến pháp.

2. Bộ luật, luật (sau đây gọi chung là luật), nghị quyết của Quốc hội.

3. Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

4. Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.

5. Nghị định, nghị quyết của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

6. Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

7. Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

8. Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; thông tư của Tổng Kiểm toán nhà nước.

9. Thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ.

10. Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố (sau đây gọi chung là cấp tỉnh).

11. Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

12. Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

13. Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

14. Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh (sau đây gọi chung là cấp xã).

15. Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Hệ thống quy phạm pháp luật Việt Nam được tổ chức theo thứ bậc hiệu lực pháp lý như thế nào? (Hình từ Internet)

Căn cứ ban hành văn bản quy phạm pháp luật là gì?

Sau khi xác định hệ thống quy phạm pháp luật được tổ chức theo thứ bậc hiệu lực pháp lý từ cao xuống thấp theo Điều 4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025, được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2025, có thể thấy mỗi văn bản đều tồn tại trong một trật tự thống nhất và có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau.

Trên cơ sở đó, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật không thể tùy tiện mà phải dựa trên các căn cứ pháp lý nhất định. Cụ thể, theo Điều 62 Nghị định 78/2025/NĐ-CP quy định rõ căn cứ ban hành văn bản quy phạm pháp luật là văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao hơn đang có hiệu lực hoặc đã được công bố hoặc ký ban hành chưa có hiệu lực nhưng phải có hiệu lực trước hoặc cùng thời điểm với văn bản được ban hành.

Căn cứ ban hành văn bản quy phạm pháp luật bao gồm văn bản quy phạm pháp luật quy định thẩm quyền, chức năng của cơ quan ban hành văn bản đó và văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao hơn quy định nội dung, cơ sở để ban hành văn bản.

Quy định này thể hiện nguyên tắc quan trọng của hệ thống quy phạm pháp luật, đó là tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật.