GDKTPL 10 Bài 15: Việc tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước, quyền lực chính trị ở nước ta được Hiến pháp quy định thế nào?

Việc tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước, quyền lực chính trị ở nước ta được Hiến pháp quy định thế nào?

Việc tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước và quyền lực chính trị ở Việt Nam được Hiến pháp quy định trên cơ sở bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân; quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân và được tổ chức theo nguyên tắc thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước.

Tại Điều 2 Hiến pháp 2013 quy định:

Điều 2.

1. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.

2. Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức.

3. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.

Theo đó, Nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước; mọi quyền lực nhà nước đều thuộc về Nhân dân và được thực hiện thông qua các cơ quan nhà nước cũng như các hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

Bên cạnh việc khẳng định quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, Hiến pháp còn quy định nguyên tắc tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước theo hướng thống nhất nhưng được phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.

Đối với quyền lực chính trị, Hiến pháp xác định Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội (Điều 4 Hiến pháp 2013). Đồng thời, Hiến pháp xác định Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; có vai trò tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thể hiện ý chí, nguyện vọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, thực hiện giám sát và phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước (Điều 9 Hiến pháp 2013, được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1 Nghị quyết 203/2025/QH15). Qua đó, quyền lực chính trị được thực hiện với sự tham gia của các chủ thể trong hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng và trên cơ sở bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân.

Có thể thấy, Hiến pháp quy định việc tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước theo nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, thống nhất nhưng có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước; đồng thời xác định vai trò của các chủ thể trong hệ thống chính trị nhằm bảo đảm quyền lực chính trị được thực hiện dân chủ, hiệu quả và đúng quy định của pháp luật.

GDKTPL 10 Bài 15: Việc tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước, quyền lực chính trị ở nước ta được Hiến pháp quy định thế nào? (Hình từ Internet)

Hình thức chính thể của Nhà nước Việt Nam là gì?

Tại Điều 1 Hiến pháp 2013 có quy định:

Điều 1.

Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nước độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bao gồm đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời.

Theo đó, hình thức chính thể của Nhà nước Việt Nam là Cộng hòa. Đây là hình thức tổ chức quyền lực nhà nước, trong đó quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân và được thực hiện thông qua các cơ quan nhà nước theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

Bên cạnh việc xác định hình thức chính thể là Cộng hòa, Điều 1 Hiến pháp còn khẳng định Việt Nam là quốc gia độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.