Có phải chỉ người có nộp thuế mới phải thực hiện trách nhiệm của công dân về nghĩa vụ nộp thuế không?

Nghĩa vụ thuế phát sinh khi nào?

Theo Điều 47 Hiến pháp 2013, mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định. Quy định này thể hiện nghĩa vụ nộp thuế là nghĩa vụ hiến định, áp dụng đối với mọi cá nhân, tổ chức khi có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về thuế.

Tuy nhiên, nghĩa vụ thuế không phát sinh một cách mặc nhiên đối với mọi công dân, mà chỉ phát sinh khi có đủ căn cứ theo quy định của pháp luật về thuế, bao gồm việc thuộc đối tượng chịu thuế và có phát sinh thu nhập, tài sản hoặc hành vi làm phát sinh nghĩa vụ thuế theo luật chuyên ngành. Khi không có căn cứ tính thuế theo quy định, thì không phát sinh số thuế phải nộp.

Ví dụ: Theo Điều 2 và Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi, bổ sung), cá nhân có thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công thì phát sinh nghĩa vụ nộp thuế thu nhập cá nhân. Nếu cá nhân không có thu nhập chịu thuế hoặc thu nhập chưa đến ngưỡng phải nộp thuế thì không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế.

Pháp luật về quản lý thuế cũng xác định rõ phạm vi chủ thể có nghĩa vụ thuế. Cụ thể, khoản 1 Điều 2 Luật Quản lý thuế 2019 quy định, người nộp thuế bao gồm:

- Tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân nộp thuế theo quy định của pháp luật về thuế;

- Tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân nộp các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước;

- Tổ chức, cá nhân khấu trừ thuế.

Như vậy, nghĩa vụ thuế phát sinh khi cá nhân, tổ chức thuộc đối tượng chịu thuế theo quy định của luật thuế và sự kiện pháp lý làm căn cứ tính thuế như thu nhập, tài sản, giao dịch hoặc hành vi chịu thuế.

Có phải chỉ người có nộp thuế mới phải thực hiện trách nhiệm của công dân về nghĩa vụ nộp thuế không? (Hình từ Internet)

Có phải chỉ người có nộp thuế mới phải thực hiện trách nhiệm của công dân về nghĩa vụ nộp thuế không?

Cụ thể hóa nguyên tắc này, khoản 1 Điều 5 Luật Quản lý thuế 2019 quy định: “Mọi tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của luật.”

Theo khoản 12 Điều 3 Luật Quản lý thuế 2019, hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế là việc nộp đủ số tiền thuế phải nộp, số tiền chậm nộp, tiền phạt vi phạm pháp luật về thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước.

Đồng thời, Điều 17 Luật Quản lý thuế 2019 được sửa đổi bởi khoản 4 Điều 6 Luật sửa đổi Luật Chứng khoán, Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Dự trữ quốc gia, Luật Xử lý vi phạm hành chính 2024, quy định trách nhiệm của người nộp thuế, trong đó có nghĩa vụ thực hiện đăng ký thuế, kê khai thuế, cung cấp thông tin và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật về thuế.

Những quy định này cho thấy nghĩa vụ nộp thuế được xác lập trên cơ sở quy định của pháp luật và áp dụng đối với các chủ thể khi phát sinh điều kiện chịu thuế. Việc một cá nhân hoặc tổ chức có phát sinh số thuế phải nộp hay không phụ thuộc vào các căn cứ tính thuế theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Trong khi đó, trách nhiệm của công dân về nghĩa vụ nộp thuế được hiểu rộng hơn, bao gồm nghĩa vụ tuân thủ pháp luật về thuế, kê khai trung thực, cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền và chấp hành các quy định của pháp luật thuế.

Như vậy, không phải chỉ những người đang nộp thuế mới phải thực hiện trách nhiệm của công dân về nghĩa vụ nộp thuế. Bất kỳ cá nhân, tổ chức nào đều có nghĩa vụ này theo nguyên tắc luật định; khi phát sinh điều kiện theo quy định của pháp luật thuế thì phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế. Nghĩa vụ này phát sinh trên cơ sở quy định của pháp luật và các yếu tố làm phát sinh nghĩa vụ thuế, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người nộp thuế.