Chức năng hành pháp của Chính phủ là gì? Vì sao nói Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội?

Chức năng hành pháp của Chính phủ là gì?

Căn cứ Điều 94 Hiến pháp 2013 và Điều 1 Luật Tổ chức Chính phủ 2025 quy định Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp.

Chức năng hành pháp là quyền lực nhà nước được giao cho cơ quan hành chính nhằm tổ chức thực hiện pháp luật và điều hành các hoạt động của Nhà nước, bao gồm kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và đối ngoại. Theo Hiến pháp 2013, Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiện quyền hành pháp, tức là đứng đầu trong việc quản lý, điều hành toàn bộ hoạt động hành chính của Nhà nước.

Cụ thể, Chính phủ thực hiện chức năng hành pháp thông qua các hoạt động chủ yếu:

+ Tổ chức thi hành pháp luật do Quốc hội ban hành và đảm bảo pháp luật được áp dụng thống nhất trong thực tiễn đời sống xã hội.

+ Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật (nghị định, quyết định...) để hướng dẫn, cụ thể hóa và bảo đảm pháp luật được thi hành thống nhất.

+ Thống nhất quản lý về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, môi trường, thông tin, truyền thông, đối ngoại, quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, từ đó triển khai hiệu quả pháp luật và chính sách của Nhà nước.

+ Triển khai và thực hiện các chính sách, chủ trương và quyết định của Quốc hội, bảo đảm mọi pháp luật do Quốc hội ban hành được đưa vào thực tiễn một cách thống nhất và hiệu quả, thể hiện rõ vai trò của Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội.

Như vậy, chức năng hành pháp của Chính phủ thể hiện ở việc thực thi pháp luật, quản lý nhà nước và điều hành hoạt động của bộ máy hành chính, đóng vai trò trọng yếu trong việc duy trì trật tự pháp luật và phát triển đất nước.

Chức năng hành pháp của Chính phủ là gì? Vì sao nói Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội? (Hình từ Internet)

Vì sao nói Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội?

Căn cứ Điều 94 Hiến pháp 2013, Chính phủ là “cơ quan chấp hành của Quốc hội”, đồng thời “chịu trách nhiệm trước Quốc hội và báo cáo công tác trước Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước”.

Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, bao gồm chính sách đối nội, đối ngoại, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và các chính sách cơ bản khác. Chính phủ, với vai trò là cơ quan hành pháp, phải triển khai, tổ chức thực hiện các quyết định, chính sách và pháp luật do Quốc hội ban hành, đảm bảo các chính sách và pháp luật này được áp dụng thống nhất trên toàn quốc. Việc này thể hiện rõ vai trò của Chính phủ là cơ quan chấp hành, thực hiện những định hướng do Quốc hội đề ra.

Chính phủ không chỉ thi hành pháp luật mà còn chịu trách nhiệm trước Quốc hội và báo cáo công tác trước Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chủ tịch nước về kết quả thực hiện, thể hiện mối quan hệ giám sát và phối hợp giữa lập pháp và hành pháp.

Thông qua vai trò chấp hành này, Chính phủ bảo đảm mọi quyết định của Quốc hội được triển khai đầy đủ, hiệu quả, đồng thời góp phần duy trì trật tự pháp luật, ổn định xã hội và phát triển đất nước. Việc Chính phủ vừa thực hiện quyền hành pháp vừa chấp hành Quốc hội là biểu hiện rõ ràng của nguyên tắc phân công quyền lực trong bộ máy nhà nước, đảm bảo quyền lực lập pháp được thực hiện đúng đắn và có kiểm soát.

Như vậy, nói Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội vì mọi hoạt động hành pháp đều nhằm thực hiện ý chí lập pháp, chịu sự giám sát và trách nhiệm trước Quốc hội. Mối quan hệ này vừa thể hiện sự phân công rõ ràng quyền lực giữa lập pháp và hành pháp, vừa đảm bảo sự phối hợp và kiểm soát quyền lực hiệu quả, giúp hệ thống quyền lực nhà nước vận hành thống nhất, pháp luật được thực thi đầy đủ và quyền lợi của nhân dân được bảo vệ.