Ai là người bầu ra Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ?

Ai là người bầu ra Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ? Có phải do chính nhân dân hay không?

Căn cứ khoản 2 Điều 8 Luật Tổ chức Quốc hội 2014 quy định về thẩm quyền bầu các chức danh trong bộ máy nhà nước như sau:

Điều 8. Bầu các chức danh trong bộ máy nhà nước

1. Quốc hội bầu Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội và các Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội trong số các đại biểu Quốc hội theo danh sách đề cử chức vụ từng người của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội bầu Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội theo đề nghị của Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa trước.

2. Quốc hội bầu Chủ tịch nước trong số các đại biểu Quốc hội theo đề nghị của Ủy ban thường vụ Quốc hội. Quốc hội bầu Phó Chủ tịch nước trong số các đại biểu Quốc hội theo đề nghị của Chủ tịch nước.

3. Quốc hội bầu Chủ tịch Hội đồng dân tộc, Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội trong số các đại biểu Quốc hội theo đề nghị của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

4. Quốc hội bầu Thủ tướng Chính phủ trong số các đại biểu Quốc hội theo đề nghị của Chủ tịch nước.

...

Theo quy định trên, Quốc hội là cơ quan có thẩm quyền bầu Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ.

Cụ thể:

+ Quốc hội bầu Chủ tịch nước trong số các đại biểu Quốc hội theo đề nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

+ Quốc hội bầu Thủ tướng Chính phủ trong số các đại biểu Quốc hội theo đề nghị của Chủ tịch nước.

Như vậy, không phải Nhân dân trực tiếp bầu Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ. Người dân bầu đại biểu Quốc hội thông qua bầu cử, sau đó Quốc hội - với tư cách là cơ quan đại diện cao nhất của Nhân dân - sẽ thay mặt Nhân dân thực hiện việc bầu các chức danh này.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 dự kiến diễn ra vào Chủ Nhật, ngày 15/3/2026. Đây là sự kiện chính trị quan trọng, nơi cử tri trực tiếp bỏ phiếu bầu ra cơ quan đại biểu cao nhất. Quốc hội khóa mới sẽ bầu các chức danh chủ chốt như Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ, thể hiện tính dân chủ đại diện.

Ai là người bầu ra Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ? (Hình từ Internet)

Quy trình bầu ra Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ như thế nào?

1/ Quy trình bầu ra Chủ tịch nước

Căn cứ Điều 33 Nội quy kỳ họp Quốc hội ban hành kèm theo Nghị quyết 71/2022/QH15 quy định quy trình bầu ra Chủ tịch nước như sau:

Bước 1. Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình danh sách đề cử để Quốc hội bầu Chủ tịch nước.

Bước 2. Ngoài danh sách do Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị, đại biểu Quốc hội có quyền giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử vào chức danh Chủ tịch nước; người được giới thiệu ứng cử có quyền rút khỏi danh sách người ứng cử.

Bước 3. Đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội; Chủ tịch Quốc hội có thể họp với các Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội để trao đổi về các vấn đề có liên quan.

Bước 4. Ủy ban Thường vụ Quốc hội báo cáo Quốc hội về việc giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội; trình Quốc hội quyết định danh sách người ứng cử do đại biểu Quốc hội giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử (nếu có).

Bước 5. Quốc hội thảo luận, biểu quyết thông qua danh sách để bầu Chủ tịch nước.

Bước 6. Quốc hội thành lập Ban kiểm phiếu.

Bước 7. Quốc hội bầu Chủ tịch nước bằng hình thức bỏ phiếu kín.

Bước 8. Ban kiểm phiếu báo cáo kết quả kiểm phiếu, kết quả biểu quyết.

Bước 9. Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội dự thảo nghị quyết bầu Chủ tịch nước.

Bước 10. Quốc hội thảo luận.

Bước 11. Ủy ban Thường vụ Quốc hội báo cáo Quốc hội về việc giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và chỉnh lý dự thảo nghị quyết.

Bước 12. Quốc hội biểu quyết thông qua dự thảo nghị quyết.

Bước 13. Chủ tịch nước tuyên thệ.

2/ Quy trình bầu ra Thủ tướng Chính phủ

Căn cứ Điều 35 Nội quy kỳ họp Quốc hội ban hành kèm theo Nghị quyết 71/2022/QH15 quy định quy trình bầu ra Thủ tướng Chính phủ như sau:

Bước 1. Chủ tịch nước trình danh sách đề cử để Quốc hội bầu Thủ tướng Chính phủ.

Bước 2. Ngoài danh sách do Chủ tịch nước đề nghị, đại biểu Quốc hội có quyền giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử vào chức danh Thủ tướng Chính phủ; người được giới thiệu ứng cử có quyền rút khỏi danh sách người ứng cử.

Bước 3. Đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội; Chủ tịch Quốc hội có thể họp với các Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội, mời Chủ tịch nước tham dự để trao đổi về các vấn đề có liên quan.

Bước 4. Chủ tịch nước báo cáo Quốc hội về việc giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội.

Bước 5. Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội quyết định danh sách người ứng cử do đại biểu Quốc hội giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử (nếu có).

Bước 6. Quốc hội thảo luận, biểu quyết thông qua danh sách để bầu Thủ tướng Chính phủ.

Bước 7. Quốc hội thành lập Ban kiểm phiếu.

Bước 8. Quốc hội bầu Thủ tướng Chính phủ bằng hình thức bỏ phiếu kín.

Bước 9. Ban kiểm phiếu báo cáo kết quả kiểm phiếu, kết quả biểu quyết.

Bước 10. Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội dự thảo nghị quyết bầu Thủ tướng Chính phủ.

Bước 11. Quốc hội thảo luận.

Bước 12. Ủy ban Thường vụ Quốc hội báo cáo Quốc hội về việc giải trình, tiếp thuý kiến đại biểu Quốc hội và chỉnh lý dự thảo nghị quyết.

Bước 13. Quốc hội biểu quyết thông qua dự thảo nghị quyết.

Bước 14. Thủ tướng Chính phủ tuyên thệ.